ژیاننامە

قادر بادین لە ساڵی 1918 لە گوندی دێزۆ لەدایکبووە، کە سەر بە ناحیەی شیروان مەزینە لە قەزای مێرگەسۆر سەر بە پارێزگای هەولێر. پێش ئەوەی بچێتە یەکێتی سۆڤیەت لەگەڵ شیرین جوندی سلێمان هاوسەرگیری دەکات و لە ساڵی ١٩٤٥ کچێکیان دەبێت کە ناویان ناوە (فەهیمە). هەروەها بۆ جاری دووەم لە یەکێتی سۆڤیەت لەگەڵ عائیشە بیلال هاوسەرگیری دەکات و لە ساڵی ١٩٥١ کچێکیان بووە کە ناویان ناوە (جواهیر). هاوسەری دووەمی لە نەتەوەی تاتار بوو لە نیمچە دوورگەی کریمە (کۆماری ئۆکرانیا). یەکێتی سۆڤیەت بەجێدەهێڵێت و گەڕایەوە کوردستان، بەڵام هاوسەر و کچەکەی کە ئەوکات تەمەنیان ٨ ساڵ بووە، نەگەڕاونەتەوە کوردستان و لە ئۆزبەکستان ماونەتەوە.

لاپەڕەکانی خەبات

بەدین قادر لە ساڵی 1945 پەیوەندی بە ڕیزەکانی شۆڕشی دووەمی بارزانەوە کرد، کە تەمەنی لە سێزدە ساڵ زیاتر نەبوو. بەهۆی تەمەنی گەنجییەوە، بە گەیاندنی خواردن بۆ بارەگا و بەرەکانی شەڕ، خزمەتی پێشمەرگەی گرتە ئەستۆ.

لە 11ی تشرینی دووەمی ساڵی 1945 دوای پاشەکشەی ڕاپەڕینی دووەمی بارزان لەگەڵ مستەفا بارزانی و هەڤاڵەکانی پەڕینەوە بۆ ڕۆژهەڵاتی کوردستان. دوای دامەزراندنی کۆماری دیموکراتی کوردستان لە مەهاباد لە ٣١ی ئازاری ١٩٤٦، وەک بەشێک لە هێزەکانی بارزان بەرگری لە کۆمار کرد.

دوای ڕووخانی کۆماری کوردستان لە مەهاباد و گەڕانەوەی بارزانی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستانەوە بۆ باشووری کوردستان، بەشداری شەڕەکانی نەغەدە و شنۆی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی کرد، هەروەها لە هەڤاڵانی پێشمەرگەی خۆیدا بوو، بەو پێیەی لە 19/4/1947 لە ڕێگەی (خاکورک و دەشتی بەرازگەرا) لە ڕێگەی زەوییەکانی باکووری کوردستانەوە بۆ شروان و... ناوچەکانی مازوری.

لەگەڵ گەڕانەوەیان، ژەنەڕاڵ مستەفا بارزانی لە 15ی ئایاری 1947 لەگەڵ هەڤاڵانی لە گوندی ئەرکوش کۆبوونەوەیەکی ئەنجامدا و بژاردەی مانەوە یان چوونیان بۆ یەکێتی سۆڤیەت پێدا. لەوێ هەموو هەڤاڵەکانی بڕیاریان دا بەردەوام بن و بەرەو یەکێتی سۆڤیەت بڕۆن. لە ٢٣ی ئایاری ١٩٤٧ لەگەڵ ژەنەڕاڵ مستەفا بارزانی چوون بۆ یەکێتی سۆڤیەت، بەشداری شەڕەکانی قەتور و پردی ماکویان کرد. دوای سەختی و ماندووبوونێکی زۆر، لە ١٨ی حوزەیرانی ١٩٤٧ لە ڕووباری ئاراس کە دەکەوێتە سەر سنووری نێوان ئێران و یەکێتی سۆڤیەت، پەڕینەوە.

لەگەڵ گەیشتنیان بۆ یەکێتی سۆڤیەت لە 19ی حوزەیرانی 1947، خۆی و هەموو هەڤاڵەکانی لە شاری نەخچیڤانی ئازەربایجان بۆ ماوەی چل ڕۆژ لە کۆمەڵگەیەکی کراوەدا کە بە تەلی دڕکاوی دەورە دراوە و سەرباز پاسەوانییان لێدەکرا، دەستبەسەر کران. لە ڕووی خواردن و جلوبەرگ و گواستنەوەوە وەک دیلێکی جەنگ مامەڵەیان لەگەڵ دەکرا. بە فەرمانی حکومەتی سۆڤیەت، دواتر بەسەر ناوچەکانی ئەغدەم، لاچین، ئەیولاخ و کەلباجەر لە ئازەربایجان دابەشکران. لە 10ی کانونی یەکەمی ساڵی 1947 گواسترانەوە بۆ کەمپێکی سەر دەریای خەزەر لە باکۆی پایتەختی ئازەربایجان. لە ٢٣ی کانوونی دووەمدا جلوبەرگی سەربازییان وەرگرتووە و ڕۆژانە هەشت کاتژمێر مەشقی سەربازییان ئەنجامداوە لەژێر چاودێری ئەفسەرانی ئازەربایجاندا. هاوکات ڕۆژانە چوار کاتژمێر فێرکاری زمانی کوردییان لە بەشێک لە هەڤاڵانی خوێندەوارتریان وەرگرت.

دوای مامەڵەی خراپی جەعفەر باکیرۆڤ لەگەڵ هەڤاڵەکانی، بارزانی بڕیاریدا لە 29ی ئابی 1948 مەجلیسی سەربازی خۆی لە ئازەربایجانەوە بگوازێتەوە بۆ کۆمەڵگەی گیرجوک لە نزیک تاشکەنتی پایتەختی ئۆزبەکستان، لەوێش درێژە بە مەشقی سەربازیی خۆیان دەدەن.

لە مانگی ئازاری ساڵی ١٩٤٩دا خۆی و هەڤاڵەکانی بە شەمەندەفەر بە گروپ دابەش دەکران بۆ گوندە هاوبەشەکانی یەکێتی سۆڤیەت و لە کێڵگەی کۆلخۆز (زەوی کە خەڵک لە حکومەت بەکرێیان دەگرت و دواتر پشکیان بە حکومەت دەدا) کاریان دەکرد.

دوای هەوڵێکی زۆر و ناردنی چەند نامەیەکی جەنەڕاڵ بارزانی بۆ ستالین، دواجار ستالین نامەیەکی پێگەیشت کە تیایدا بارزانی باسی لە ئازارەکانی هەڤاڵەکانی کردبوو و دەستبەجێ بڕیاریدا لیژنەیەک بۆ بەدواداچوون بۆ دۆخی هەڤاڵانی بارزانی پێکبهێنێت. بڕیاری کۆتایی لیژنەکە ئەوە بوو کە لە شاری فریڤسکی کۆبکرێنەوە، بۆیە لە تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٥١ چووە شاری فریڤسکی سۆڤیەت.

دوای شۆڕشی 14ی تەمووزی 1958 لە عێراق و گەڕانەوەی جەنەڕاڵ مستەفا بارزانی، لە 25ی شوباتی 1959، خۆی و هاوەڵەکانی بە پێی مادەکانی (3) و (7) و بڕگەی (ئە)ی مادەی (10) و جێبەجێکردنی مادەی (11) بەپێی یاسای ژمارە (19) کە بۆ ساڵی 1959 هەموار کرایەوە، خرانە لێبوردنی گشتی.

دوای مامەڵەی خراپی جەعفەر باگیرۆڤ لەگەڵ هەڤاڵانی، بارزانی بڕیاریدا لە 29ی ئابی 1948، کۆمپیوند سەربازییەکەی لە ئازەربایجانەوە بگوازێتەوە بۆ کۆمپیودەی گورجوک لە نزیک تاشکەنتی پایتەختی ئۆزبەکستان، لەوێش درێژە بە مەشقی سەربازیی خۆیان دەدەن.

دوای ئەوەی لە ١٦ی نیسانی ١٩٥٩ فەرمانی دەرکردنیان دەرچوو، لەگەڵ هاوەڵەکانی لە کەشتیی کرۆزیا لە ڕێگەی بەندەری بەسرە لە باشووری عێراق گەڕایەوە کوردستان. بەشداری لە... شۆڕشی ئەیلول ساڵی 1963 لە گوندی سپیندەرە لە دەڤەری خۆشناوەتی لە دامێنی چیای هێواری شەهید دەبێت، و لەوێ بەخاک سپێردراوە.

سەرچاوەکان:

1. حەمید غەجەردی، پەختە مێژوو نامێ، شەبی یەحکیم، (هۆلەر - دێزغای چاپ و بوکۆردانە ئاراس - چەپخانە و هەزارەی ئێران - ٢٠٠٤).
2. حەیدەر فاروق ئەلسەمەڕائی، دیا جەعفەر و ڕۆڵی سیاسی و ئابووری لە عێراق، (لەندەن - دار الحیکمە - ٢٠١٦).
3. مەسعوود بارزانی، بارزانی و کوردەکەی ئێزگاری خوازی 1931 - 1958، (دەهێک - چاپخانە - 1998).
4. ئەرشیفی دەسەڵاتی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان.
5. دەقی بڕیاری لیژنەی لێبوردنی گشتی بۆ گێڕانەوەی شەرەفی شەهیدانی شۆڕشی بارزان، گۆڤاری ڕزگاری، ژمارە 3، 2، چاپخانەی ئەلرابیتە، بەغدا، 1ی نیسانی 1959.