بارودۆخ و هۆکارەکان

دوابەدوای ڕاپەڕینی گەلی ئێران لە ساڵی ١٩٧٩، دەسەڵاتی پاشایەتی لە ئێران داڕما و کۆماری ئیسلامی جێگەی گرتەوە. سەرکردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان توانی پەیوەندییەکی باش لەگەڵ دەسەڵاتی نوێی ئێران دروست بکات. یەکێک لە ڕووداوە دڵتەزێن و کاریگەرەکانی سەرەتای ساڵی ١٩٧٩ کۆچی دوایی ڕێبەر مستەفا بارزانی بوو لە ١ی ئازاری ١٩٧٩ و گەڕانەوەی تەرمەکەی بۆ شارۆچکەی شنۆ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە ٤ی ئازاری هەمان ساڵدا.

گۆڕانکارییە ناوچەییەکان بەگشتی و کۆچی دوایی سەرکردە مستەفا بارزانی کە کاریگەری لەسەر پێکهاتەی حزبەکە هەبوو، وایکرد کۆنفرانسێکی حزبی ببەسترێت. هەر لەو پێوەندییەدا سەرکردایەتی کاتیی پارتی دیموکراتی کوردستان لە سەرەتای مانگی گەلاوێژی ساڵی ١٣٥٧ی هەتاوی لە گوندی شاوانێ لە باکووری شارۆچکەی شنۆ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان کۆبوونەوەیەکی بەرفراوانی بانگهێشت کرد. لەو کۆبوونەوەیە چەند بڕیارێک دەرچوون، لە هەمووی گرنگتر هەڵبژاردنی مەسعوود بارزانی وەک سەرۆکی کاتی پارتی دیموکراتی کوردستان تا بانگهێشتی نۆیەمین کۆنفرانس و پێکهێنانی لیژنەی ئامادەکاری بۆ کۆنفرانسەکە.

کۆنفرانسی بەڕێوەچوو

دوابەدوای ڕاسپاردەکەی لە کۆبوونەوەی شاوانەدا، لیژنەی ئامادەکاری بۆ کۆنفرانس ئامادەکارییەکانی دەستپێکرد. جگە لەم لیژنەیە، چەند لیژنەیەکی تری ئامادەکاری لەلایەن لقەکانەوە پێکهێنران، کە لە ئەندامەکانیان پێکهاتبوون. لە ماوەی سێ مانگدا ئامادەکارییەکان تەواو بوون، ئەندامانیش بۆ کۆنفرانسەکە هەڵبژێردران. کۆنگرەی نۆیەمی پارتی دیموکراتی کوردستان لەژێر دروشمی "کوردستان یان لەناوچوون- حکومەتێکی پێشکەوتنخوازی هاوپەیمانی دیموکراتی لە عێراق و ئۆتۆنۆمییەکی ڕاستەقینە بۆ کوردستان" لە 10 تا 14ی تشرینی دووەمی ساڵی 1979 بەڕێوەچوو، سێ سەد و بیست و پێنج نوێنەر بەشداری کۆنگرەکە بوون، کە سەرەتا لە گوندی دەربەند بەسترا، پێش ئەوەی ڕووبکاتە کەمپی ئاوارەکانی زێوە لە ڕۆژئاوای ئەو شارە ورمێ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان. سەرەتای کۆنگرە بە خوێندنەوەی ڕاپۆرتێکی سەرۆک مەسعوود بارزانی دەستیپێکرد، دواتر وتارەکانی حزبی شیوعی عێراق و چەند لایەنێکی دیکە کە بەشداری کۆنگرەکە بوون.

لە سەرەتای کۆنفرانسەکەدا بەشێک لە ئەندامانی سەرکردایەتی کاتی پارتی دیموکراتی کوردستان بە سەرۆکایەتی سامی عەبدولڕەحمان پاش ئەوەی چەند داواکارییەکیان جێبەجێ نەکرا، کشایەوە. لە نێو ئەو داواکاریانەدا ئەوە بوو کە ئەندامانی سەرکردایەتی کاتی ملکەچی دەنگدان نەبن و ڕاستەوخۆ لە کۆمیتەی ناوەندی دابنرێن. به ڵام ئه م پێشنیازه له لایه ن کۆنفرانسه وه ڕه ت کرایه وه و به هۆی ڕۆیشتنی به شێک له ئه ندامانی سه ڕکردایه تی کاتی له حیزب که دواتر پارتی دیموکراتی گه لی کوردستانیان پێکهێنا.

کشانەوەی بەشێک لە ئەندامانی سەرکردایەتی کاتی کۆنفرانسی پەکی نەدا؛ بەڵکو نوێنەران بەردەوام بوون لە کارەکانیان. لە میانی کۆنفرانسەکەدا بە کۆی دەنگ مەسعوود بارزانی بە سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. دوابەدوای ئەمەش ئەندامانی کۆنفرانس کۆمیتەی ناوەندی نوێی حیزبیان هەڵبژارد کە پێکهاتبوو لە:

1- عەلی عەبدوڵڵا

2- ئیدریس بارزانی

3- نوری شاویس

4- فادڵ میرانی

5- فەلەک الدین کاکەیی

6- ڕەشید عارف

7- محمد مەلا قادر

8- خورشید سەلیم شیرە

9- د.جۆرج حەسەن

10- د.ڕۆز نوری شاویس

11- عەبدوڵڵا بەرواری

12- لیوا عەلی

13- لیوا یونس ڕوزبیانی

14- نەقیب هاجەر سندی

15- حامید بەرواری

16- د.محمد صالح جومعە

17- ئازاد بەرواری

18- نەجم الدین یوسفی

19- هۆشیار زێباری

20- د.محمد سعید دۆسکی

21- د.سەعید بارزانی

سەبارەت بە ئەندامانی یەدەگی کۆمیتەی ناوەندی:

1- فرانسوا هەریری

2- حامید ئەفەندی

3- نادر هۆرامی

4- ئازاد قەرداغی

5- د.کەمال کەرکوکی

لە کۆنفرانسەکەدا دەسەڵاتی پێکهێنانی لیژنەیەکی بەدواداچوون بۆ بەدواداچوونی سکاڵاکان و دیاریکردنی سکرتێری حزب و هەڵبژاردنی ئەندامان بۆ مەکتەبی سیاسی و کۆمیتەی ناوەندی بۆ گۆڕینی ئەو کەسانەی کە لە حزبەکەیان بەجێهێشتووە، بەخشییە کۆمیتەی ناوەندی.

دوای کۆتاییهاتنی کۆنفرانسەکە، یەکەم کۆبوونەوەی ئاسایی کۆمیتەی ناوەندی بە سەرپەرشتی سەرۆک مەسعوود بارزانی لە کەمپی زێوە بەڕێوەچوو، کە ماوەی سێ ڕۆژی خایاند. لەم دیدارەدا مەکتەبی سیاسی حزبەکە پێکهێنرا، کە پێکهاتبوون لە: عەلی عەبدوڵڵا- سکرتێری، ئیدریس بارزانی، فادل میرانی، فەلاک ئەلدین کاکەیی، د.محمد ساڵح جومعە، سەرۆک عەبدوڵڵا بەرواری و نووری شاویس، وەک ئەندام.

یەکێک لە بڕیارەکانی کۆنفرانسەکە دەرکردنی ئەندامانی پێشووی کۆمیتەی ناوەندی بوو لە حزبەکە، ئەوانەی لە حزبەکەیان جێهێشتبوو، جگە لە ساڵح یوسفی کە بە ڕەزامەندی مستەفا بارزانی سەرکردە گەڕایەوە عێراق.

سەرچاوەکان

• محمد مەلا قادر، تۆماری خەبات، کورتە مێژوویەک لە حیزب و بارزانی نەمر، چاپی سێیەم، (هەولێر - چاپخانەی ئاراس، ٢٠١٢).

• مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان، کۆنفرانس و کۆنگرێس (بەرنامە و پەیڕەوی ناوخۆ)، دەسەڵاتی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان، بەرگی یەک، (هەولێر - چاپخانەی ڕۆکسانە - 2021).

• سەلاح خەرسان، ڕەوتە سیاسییەکان لە کوردستانی عێراق: خوێندنەوەیەک بۆ فایلەکانی بزووتنەوە و لایەنە کوردییەکان لە عێراق ١٩٤٦-٢٠٠١ (بەیروت - چاپخانەی ئەلبەلاغ - ٢٠٠١).

• حەبیب محەمەد کەریم، مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق (لە وێستگە گەورەکان) 1946-1993، (دۆهۆک – چاپخانەی خەبات - 1998 زاینی).  

• موحسین دزییی، وێستگەکانی ژیانم، بەشی سێیەم و کۆتایی (هەولێر - چاپخانەی موکریانی - ٢٠١٥).

• ڕۆژنامه کایهان، شه ماره 10751، تاران، ته ڕمه 16، 1358 کۆچی - 7ی ته مموزی 1979ی زاینی.

• ڕۆژنامه بامداد، شاماره 53 ساڵ، تاران، تێرمه 17، 1358. - 8ی ته مموزی 1979ی زاینی.

• ڕاپۆرتی سیاسی و سەربازی و ڕێکخراوەیی سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڤاڵ مەسعوود بارزانی بۆ کۆنفرانسی نۆیەمی پارتیمان، پارتی دیموکراتی کوردستان، کە لە ماوەی (4-11ی تشرینی دووەمی 1979) بەڕێوەچوو.

• ئەندامانی کۆمیتەی ناوەندی و مەکتەبی سیاسی لە کۆنفرانسی نۆیەمی ١٩٧٩، ڕۆژنامەی خەبات، زارەکی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە ٧٩٤، هەولێر، دووشەممە ١٢ی ئابی ١٩٩٦.