هۆکارەکانی ئەنجامدانی کۆنفرانسەکە

بەپێی دابەشکردنی قۆناغەکانی کاری ڕێکخراوەیی یەکێتی قوتابیانی کوردستان، هەرچەندە ساڵی ١٩٦٤ وەک دەستپێکردنەوەی کاری نهێنی ڕێکخراوەکە هەژمار دەکرێت، کە لە ساڵی ١٩٦١ دەستی پێکردەوە، لەو ساڵە تا ساڵی ١٩٧٠ ڕێکخراوەکە ڕووبەڕووی دۆخێکی نایەکسانتر بووەوە کە پێی دەوترێت قۆناغی دابەشبوون، لەم قۆناغەشدا دوو ڕەوتی ڕێکخراوەکە بە هەمان ناوی (یەکێتی خوێندکارانی کوردستان) لە دامودەزگاکانی پەروەردەدا هەوڵیدا خوێندکاران بۆ ڕیزەکانیان ڕادەکێشن و هەر لەبەر ئەوەش لە کێبڕکێیەکی ناتەندروستدا بوون.

پێش ئەوەی باس لە هەر قۆناغێکی کارەکانی یەکێتی قوتابیانی کوردستان بکرێت، پێویستە ئاوڕێک لە بارودۆخی پارتی دیموکراتی کوردستان لەو قۆناغەدا بخشێنرێتەوە، بەمەبەستی ڕوونکردنەوەی ڕووداوەکانی ناو ڕێکخراوەکە، هەروەها ئەو کاریگەرییە دەرەکییانەی حزبی کە ڕەنگدانەوەیان هەبووە و کاریگەری ڕاستەوخۆیان لەسەر ڕێکخراوەکە هەبووە، بەتایبەتی کە یەکێتی قوتابیان یەکێک بووە لە گرنگترین و کاریگەرترین پلاتفۆرم و پایەی حزب، هەروەها ڕووداوەکانی ناوخۆ و دەرەکی حیزب کاریگەری ڕاستەوخۆی لەسەر ڕێکخراوەکە هەبووە.

دوابەدوای ڕێککەوتنی 10ی شوباتی 1964ی نێوان شۆڕش و حکومەت و بە ئامانجی جیاکردنەوەی سلێمانی لە پارتی دیموکراتی کوردستان و شۆڕش و لە ناڕەزایی دەربڕین بەرامبەر بەو ڕێککەوتنە، مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان لەو حزبە جیا بووەوە. لە ئەدەبیاتی مێژوویی هاوچەرخی کوردیدا بە "جەلالییون" ناودەبرێن.

هه ڕچه نده هه وڵه کان بۆ ئه م دابڕانه ده گه ڕێته وه بۆ کۆتایی ساڵی 1963، به ڵام له ساڵی 1964 و دوای مانگی شوبات بوو که حیزب به ڕوونی حزبی بوو. کۆنگرەی چوارەمی یەکێتی قوتابیانی کوردستان بە ڕوونی ئەم دابەشبوونە لەناو حیزبدا دەردەخات، بەو پێیەی ئەم فراکسیۆنە لەناو مەکتەبی سیاسیدا هەوڵی دامەزراندنی سکرتاریەتێکی دا بەبێ بانگهێشتکردنی ئەندام لە بادینانەوە. زۆربەی ئەندامانی سکرتاریەتی یەکێتی قوتابیان لە دەڤەری سلێمانی هەڵبژێردران.

ئەم سکرتاریە لە ٨ی حوزەیرانی ١٩٦٤ بەیاننامەیەکی دژی ئەو سەرکردەیە بڵاوکردەوە. مستەفا بارزانی پارتی دیموکراتی کوردستان، لەژێر ناونیشانی "هەڵوێستمان بەرامبەر مەلا". مستەفا بارزانی پارتی دیموکراتی کوردستان”. ئەم لێدوانە لە 19ی ئابی 1964، لەلایەن لیژنەی ئامادەکاری یەکێتی قوتابیانی کوردستان لە سلێمانی وەڵام درایەوە، کە پشتیوانی خۆیان بۆ سەرکردە دووپات کردەوە. مستەفا بارزانی شۆڕش و...پارتی دیموکراتی کوردستان.

بەڕێوەبردن و بڕیارەکانی کۆنفڕانس

بەو پێیەی گرووپی جیابووەوەی مەکتەبی سیاسی کەمینەیەکی ناو حیزب پێکدەهێنا، سەرکردایەتی یەکێتی خوێندکاران کە بەتەواوی تەرخانکرابوو بۆ بەرژەوەندییەکانی ئەو گروپە، توانا و دەسەڵاتی بەڕێوەبردنی ڕێکخراوەکەیان نەبوو، هەربۆیە بڕیاردرا بە زووترین کات کۆنفرانسی ڕێکخراوەکە ببەسترێت.

لە ئەنجامی ناڕازیبوونی یەکێتی قوتابیانی کوردستان لە ئەدای تاکڕەوانەی سکرتاریەتی کۆنفرانسی چوارەم و پەراوێزخستنی خوێندکارانی دەڤەری بادینان لە کۆنفرانسەکەدا- بە تایبەتی کە سەرکردایەتی تەنها نوێنەرایەتی بەشێکی پارێزگاری سلێمانی دەکرد و هەموو کوردستانیان نەکرد- نوێنەرانی خوێندکار دووەم کۆنفرانسی خۆیان بە ئاشکرا لە ناوچە ئازادکراوەکانی پارێزگای سلێمانی ئەنجامدا، بە تایبەتی لە گوندی کانی ماسی، سەرەتای مانگی ئابی ساڵی ١٩٦٤، شەش مانگ دوای کۆنفرانسی چوارەم. وەک ئامادەکارییەک بۆ کۆنفرانسی پێنجەم دەستەیەکی نوێی سەرکردایەتی هەڵبژێردرا.

دەستەی نوێ کە هاوکات لیژنەی ئامادەکاری کۆنفرانس بوو، بەم شێوەیە هەڵبژێردرا:

1- بەکر حسێن - ڕێکخراوی سلێمانی

2- جەلال حەمە عەلی - ڕێکخراوی سلێمانی

3- عەدنان حاجی موسا - ڕێکخراوی بەغدا

4- کاتێکی خۆش بەسەر بەرن. ڕێکخستنی بەغداد

5-  عەبدولوەهاب تاڵەبانی - ڕێکخستنی کەرکوک

6- جەواد محمد شیروانی - ڕێکخراوی هەولێر

7- عەبدولکەریم فەندی - ڕێکخراوی دهۆک.

بەم شێوەیە هەموو ڕێکخراوەکان بە پێچەوانەی سەرکردایەتی کۆنفرانسی چوارەمەوە نوێنەریان لەم سەرکردایەتییەدا هەبوو.

سەرچاوە و تێبینییەکانی ژێرەوە

1- ماجید حەسەن عەلی، بزووتنەوەی خوێندکاری کورد لە عێراق (١٩٢٦-١٩٧٠)، تێزی ماستەر/زانکۆی سەلاحەدین لە هەولێر ٢٠٠٨، چاپخانەی سپێرز، (هۆلەر - چاپخانەی حاجی هاشم)، ل ٥١، ٤٦.

2- عیرفان عەزیز عەزیز، کەنگەرو و کەنەفەکانی، کیتی قەتابیانی، کوردستان، چاپی، (هاولەر-چخانی) ڕۆژهەڵات-٢٠١٢)، ژ. 43؛ گرنگترین زانیاری دەربارەی پارتی دیموکراتی کوردستان، لەوانەش پارتی دیموکراتی کوردستان و پارتی دیموکراتی کوردستان (بەرنامە و زمان). نەخی، بەرگی یەحیکام، شەبی یەحکیم، (هاولیر - چاپخانا ۆژهه۵ات - ٢٠٢١)، ژمارە ١. 178.

3- عیرفان عەزیز عەزیز، هێمان سیرچاڤا، LL 43-44.

4- شازین هیرش، وەک ئەندامی ئەنجوومەنی دیموکراتی و کۆمەڵایەتی، دوو ناوی لە پیشەسازی میدیادا هەبووە، ساڵانی ١٩٥٨-١٩٦٨. چاپی دووهێم، (سلێمانی - ڕۆژنامەی چاپخانە - ٢٠٠١)، ژ. 75,73.

5- هامان سەرجاڤا، LL 81-82.

6- ساسان عەونی، وەزارەتی دەرەوە، تەکنەلۆجیا و تەکنەلۆجیای کوردستان، (هۆلەر-چاپخانی وەزارەتی دەرەوە - 1998)، ژمارە 10. 24.

7- ماجید حەسەن عەلی، سەرچاوەی پێشوو، ل. ١٥٠؛ عیرفان عەزیز عەزیز، هێمان سیرچاڤا، تەمەن 44 ساڵ.