8 Şubat 1963 tarihinde Baasçılar ve Arap milliyetçileri askeri bir darbe ile Irak'ta iktidarı ele geçirdiler. Darbenin başından itibaren Kürtlerin özyönetim hakkına hiçbir şekilde değinilmedi, aksine hiçbir yönetmelik veya siyasi planda Kürt milletinden dahi söz edilmedi. Bu durum, Kürtlerin geleceği için tehlikeli bir gösterge ve tehditkâr bir tablo oluşturuyordu; çünkü başından beri bunun bir diktatörlük rejiminin değişimi değil, intikamcı bir askeri darbe olduğu belli olmuştu. Yine de Kürt devrim liderliği bir telgrafla darbe liderlerini tebrik ettiğini ve desteklediğini açıkladı. Kürtlere karşı askeri saldırıların ve çatışmaların yaklaşık üç ay boyunca durdurulmasına ve görüşmelerin başlamasına rağmen, Baasçılar sorunları çözme niyetinde olmadıklarından görüşmeler uzun sürmedi ve Baas rejimi Kürdistan'a yönelik saldırılarına yeniden başladı.

2 Mayıs 1963 tarihinde ordu tarafından Kürdistan'a ekonomik abluka uygulanmasına dair genel bir emir çıkarıldı. Kısa bir süre sonra, yani 1 Haziran 1963 tarihinde çatışmalar yeniden başladı. Burada bahsetmek istediğimiz çatışmalardan biri de Derbendihan yakınlarındaki Bawe Xoşin köyüne yapılan saldırıdır. Karadağ Peşmerge güçlerine Irak ordusunun söz konusu köyü işgal etmek amacıyla harekete geçtiği haberi ulaşınca, ordu saldırısını karşılamak için derhal hazırlıklara başladılar.

4 Ağustos 1963 günü saat 8'da Irak ordusu Derbendihan'dan saldırısını başlattı. Kara saldırısı başlamadan önce bölgeyi yoğun topçu ateşine tuttu. Görünüşe göre Peşmergeler, ordunun Bawe Xoşin ve Golan köylerine ulaşmasını engelleyecek şekilde hazırlık yapmışlardı. Ordunun kara saldırısı başladığında aralarında şiddetli bir çatışma çıktı. İki saatlik çatışma ve çarpışmanın ardından Irak ordusu, ağır kayıplar vererek Derbendihan kampına çekilmek zorunda kaldığı bir bozguna uğradı; Peşmerge güçlerinin kaybı ise sadece iki yaralıydı.

Kaynaklar:

1- Hoşeng Salih Neccar, Şoreşa Eylûl li Rojname û Belavokên Iraqiyan da 1961– 1976, (Çapxaneya Danişfer- Hewlêr – 2023).

2- Hawkar Kerim Heme Şerif, Şoreşa Eylûl, çapa yekem, (Çapxaneya Zanîngeha Selaheddîn- Hewlêr- 2012).

3- Mesûd Barzanî, Barzanî û Bizûtnewey Rizgarîxwazî Kurd, bergî sêyem, beşî yekem, Şoreşa Eylûl 1961-1975, çapa yekem, (Çapxaneya Wezareta Rewşenbîrî- Hewlêr- 2004).

4- Xoşewî Elî Kaniye Lencî, Bîrûweriyên Ezîz Qadir Heme Surçî, çapa yekem, (Çapxaneya Danişfer- Hewlêr- 2023).