Di koleksiyonê de bigere, bi kategorî, ziman, û dîroka weşanê parzûn bike.
1.403 encam
Yek ji Çalakîyên hêza Pêşmerge ya sînorê lqa (1) ya devera Badînan di sala 1987 de, bi êrîşkirina ser yek ji rebayên leşkerî yên Artêşa Iraqê li nêzîkî bajarokê Şêladizê li ser Ava Zê ku di demekê kurt de dest danîn ser rebayê û tevahiya wan Serbazên ku li wê sengerê di erkê de bûn hatin kuştin, Pêşmergeyan jî bêyî ziyan cihê xwe bicîh hiştin.
Şerê Zembîlfiroş yek ji rûbirûbûnên Hêzên Pêşmergeyên Kurdistanê li gel artêşa rejîma Be's e. Di 22ê Adara 1980an de li devera Batûfa, hêzeke Pêşmerge li ser rêyeke serekî kemînek ji bo hêzeke leşkerî ya Artêşa Iraqê danî, di encamê de hêza artêşê ketin nava kemînê û ziyaneke zêde gihîşt wan. Di vê demê de hêzeke din a ser bi lîwaya Batûfayê ya Artêşa Iraqê ji bo piştevanî û hevkariya hêza têkşikestî gihîştin cihê bûyerê, bi gihîştina wan şer û pevçûneke dijwar di navbera hêza Pêşmerge û serbazên artêşê de ...
Ev destan di meha çiriya pêşîn a sala 1963ê de li Çemê Rêzan qewimî, Artêşa Iraqê bi piştgiriya hêzeke leşkerî ya dewleta Sûriyê êrîş birin ser Çemê Rêzan, piştî mehekê ji şer û pevçûnan hêzên Pêşmerge ji herêmê vekişiyan û hikûmetê dest danî ser, lê Pêşmerge bi şêwazê partîzanî şer berdewam kir û Artêşa Iraqê aciz kir, heta ku hikûmet neçar ma daxwaza gotûbêjê kir, di destpêka sala 1964ê de agirbest hat ragihandin.
Salih Mihemed Ebdullah (1928-1947), Pêşmerge û hevalê Barzanî bo Yekîtîya Sovyetê, beşdarî Şoreşa Duyemîn a Barzan (1943-1945) bûye û yek ji pêşmergeyên artêşa Komara Dêmokrata Kurdistanê li Mehabadê (1946) bûye.
Hacî Remezan Mihemed Elî nasraw bi (Hecî Xençer), sala 1952 li parêzgeha Dihokê ji dayik bûye, Mihemed Elî bapîrê wî ligel Şehîd Şêx Ebdulselam Şehîd bûne, sala 1965 û di temenê zarokatiyê de peywendî bi Hêzên Pêşmergeyên Şoreşa Eylûlê dike. Sala 1975 piştî nesko koçberî welatê Tirkiyeyê bûye, sala 1976 peywendî bi serkirdatiya demkî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê dike, ji hilgirên medalyaya Barzanî ye.
Ev şer di payîza 1968 li navçeya Qadirkerem di navbera Hêzên Pêşmergeyên Kurdistanê û çekdarên baskê Mekteba Siyasî ya kevin ku di wê demê de ser bi hikûmetê bûn û du fevcên Artêşa Iraqê (Mugawîr) bi piştevaniya tank, top, zirêpoş û firokeyên şer rû da, di encamê de hêza hikûmetê û çekdaran gelek bi dijwarî şikestin, ziyanên canî û madî yên zêde gihîştinê û navçe bi cih hêştin û paşvekişiyan heta gihîştin Kerkûkê.
Di dîroka 25ê gulanê 1981 de şerê Xêzava di navbera Hêzên Pêşmerge û artêşa Iraqê de qewimî. Dema ku hêzeke Pêşmerge ya ser bi Lijneya Navçeya Zaxo ve di gerokekê de (cûle) li gundên navçeya Batîfa ya devera Badînan bûn ji bo cîbicîkirina erka Pêşmergatiyê, li gundê Xêzava rastî hêzeke serbazî ya artêşa rejîma Beis hatin, piştî şerekî dijwar hêzeke din a ser bi Lîwaya Batîfa û Deşta Çiyê ya artêşa Iraqê ve ber bi cihê bûyerê ve ji bo piştgirî û alîkariya wê hêza ku bi Pêşmerge re di şer de bû, hatin.
Hemoyê Silêman Reşîd (1917-1968), Pêşmerge û hevalê Barzanî ji bo Yekîtiya Sovyetê, beşdarî Şoreşa Yekem a Barzan (1931-1932) û Şoreşa Duyemîn a Barzan (1943-1945) bûye, yek ji Pêşmergeyên artêşa Komara Dêmokrata Kurdistanê li Mehabadê bûye, beşdarî Şoreşa Eylûlê (1961-1975) bûye.
Piştî derbasbûna çend mehan li ser destpêkirina Şoreşa Eylûlê, hikûmeta Ebdulkerîm Qasim rêze êrîş û peyamar bo ser navçeyên di bin desthilata şoreşê de destpê kirin, bi çavsaxiya çekdarên kirêgirtî (cahş), lê Pêşmerge her carê li hember wan disekinî û êrîş û peyamarên wan têk dibirin. Dastana Batûfê ku di 21ê gulanê 1962 de qewimî, 45 rojan berdewam kir, di encamê de hikûmet bi barê kuştiyên efser û serbazan û bê destkeft paşve vekişiya.
Sala 1969 rêze êrîş û peyamarên hêza Pêşmerge bi xwe ve dît bo ser serbazgeh û wan cihan ku ji aliyê Artêşa Iraqê û hêzên ser bi Mekteba Siyasî ya kevin ve hatibûn dagirkirin. Peyamardana serbazgeha Dûkan ji aliyê hêza Pêşmerge ve di şeva 19-20ê eylûla 1969 de yek bû ji rêze wan helmetên ku Pêşmerge bi ser Artêşa Iraqê de sepand û karîn dest bi ser serbazgehê de bigirin, bo maweyekê jî tê de bimînin û ziyana canî û maddî ya mezin bigihînin wan.
Be'siyan ku ji bo cara duyem desthilata Îraqê girtin dest, yek ji planên wan ên şerxwazî dawîanîna bi Şoreşa Eylûlê bû. Ji bo pêkanîna karnameya xwe sala 1969 helmeteke berfireh a êrîş û peyamaran bo ser navçeyên Şoreşa Eylûlê dest pê kirin bi hevkari û piştgiriya tîma kevn a Mekteba Siyasî, lê serkirdatiya şoreşê bi plan û xwe-rêkxistineke xurt rûbirûyê wan bûn û tevahiya planên wan ên leşkerî pûç kirin.
Dastana Çiyayê Reş di destpêka meha Çiriya Paşîn a 1974 li Çiyayê Reş ê rojavayê bajarê Duhokê rû da, ji ber ku ew navçe di bin desthilata şoreşê de bû, çalakiyên Pêşmerge tê de berdewam bûn, bi taybetî topbarankirina qafileyên leşkerî. Artêşa Iraqê jî ji bo tepeserkirina deng û rengê şoreşê li wê navçeyê êrîşeke berbelav pêk anî, lê serkeftî nebû, belkî ziyaneke mezin a canî û madî dît.
