محەمەد میرزا یونس سندی ل ساڵا ١٩٥٧ ل باژێرێ زاخۆ سەربە پارێزگەها مویسڵ یا وی دەمی (دهۆکا ڤێگاڤێ) هاتییە دنیایێ، ل سەر دەستێ بابێ خۆە سەرکردە )میرزا یونس سوفی( فێرى کوردایەتی ونیشتیمان پارێزیێ ل سەر رێبازا پیروزا بارزان بوویە، ژبەرکو میرزا يونس ئێک ژکادرێن دیارێن پارتی بوویە ل سەر هەلویستێن خۆە یێن نیشتیمانی چەندین جاران ل سەر دەستێ رژێمێن داگیرکەرێن کوردستانێ هاتییە زیندان و ئەشکەنجەدان. هەر ژدەستپێکا لاوینیا خۆە شەهید محەمەد میرزا دگەل بابێ خۆە بەشداری د کۆمبوون و ئەرکێن پارتایەتیێدا کرییە، هێشتا قوتابی ل قوناغا ناڤنجی بوو دەست ب خەباتا خۆە یا شوڕەشگێری کرییە دناڤ رێزێن ئێکەتیا قوتابیێن کوردستانێ.
ل ساڵا ١٩٨٠ خواندنا خۆە ل ئامادەیا چاندنێ ل زاخۆ بدوماهی ئیناییە وئێکسەر پەیوەندی ب رێزێن شوڕەشا گولانێ (١٩٧٦- ١٩٩١) دکەت، وەک کادر ل لیژنا ناوچا زاخۆ یا پارتی دیموکراتی کوردستان دەست بکاردبیت. پاش ل ساڵا ١٩٨٢ وەک کادرەکێ سیاسی دگەل رێکخڕاوا (عەین زالە) ب سەرپەرشتیا محەما قاسم دەستبکار دبیت، ژبەر ڕولێ وی یێ کاریگەر پشتی ماوەیەکێ ل ساڵا ١٩٨٣ دبیتە جێگرێ ڕێکخراوا (دڵبرین) ب سەرپەرشتیا محەمەد میرزا میرزا سندی و دچەندین بوارێن گرێدایی ب کارێ ڕێکخستنێ ڤە ل سنورێ لیژنا ناوچا زاخۆ یا پارتی کار کرییە. ڕولەکێ بەرچاڤ هەبوو د هنارتن و گەهاندنا پوستێن رێکخستنێن نهێنی یێن پارتی دیمرکراتی کوردستان ل سنورێ دەڤەرا زاخۆ، ژبەرکو ئێک ژپێشمەرگێن نهێنی پارێز بوو وەک بەرپرسێ (قەلەمێ نهێنی) یێ لێژنێ هاتە دەستنیشانکرن، هەر چەندە دڤی ماوەیدا وەک کادرەکێ سیاسی ئەرکێ خۆە یێ شوڕەشگێری دکر، لێ هەر دەمێ هەست ب چالاکییەکا پێشمەرگەی کربا ئێکسەر بەشداری دکر. رژێما بەعس بەردەوام گڤاشتنێن جودا جودا ل سەر مالباتا شەهید محەمەد میرزا دکرن، بۆ وێ چەندێ دا کو دەست ژخەباتا خۆە یا شوڕەشگێرى بەردت، وەک گرتنا کەس وکارێن شەهیدی و ئەشکنجەدانا وان ب دڕندترین شێوە وهەروەسا دەست بسەر هەمی موڵک و مالێ واندا گرت، لێ ڤان کریارا کاریگەرییا نەرێنی ل سەر هەلویستێ شەهیدی نەکر بەڵکو بەروڤاژی رژدتر بوو ل سەر هەلویستێ خۆەیێ نەتەوایەتی.
پشتی کو رژێما بەعس دەست ب پڕوسێسێن ئەنفالێ کری ل ١٩٨٨ دەربەدەری باکورێ کوردستانێ بوویە ل کەمپا دیاربەکر ئاکنجی بوویە، دایکا شەهیدی ب ناڤێ )خدیجا یوسف( ژبەر تۆپبارانا رژێما بەعس ل چیایێ حەفت تەنینێ ژبەر سەختی و دژواریا برینا وێ شەهید دبیت و ل کەمپا دیاربەکر دهێتە ب ئاخ سپاردن. پاش ل سەرهلدانا ساڵا ١٩٩١ ئێکسەر دگەل هژمارەکا هەڤالێن خۆە یێن پێشمەرگە ڤەدگەریتەڤە کوردستانێ و دیسان دەست ب خەباتا خۆە کر مینا کارێ سیاسی وسەربازی وئەمنى. پشتی هێرشێن تیرورستی یێن داعش ل سەر هەرێما کوردستانێ، ئێکسەر شەهید محەمەد میرزا گەهشتە سەنگەرێن بەرگریێ ژ هەرێما کوردستانێ و ب هەمی شیانێن خۆەڤە بەڕەڤانێ ژ ئاخا کوردستانێ کر. شەهید محەمەد میرزا نە بتنێ پێشمەرگە وکادرەکێ پێشکەفتیێ پارتی بوویە بەلکو هونەردۆست وهوزانڤان ژی بوویە. ب مخابنی ڤە ل شەڤا ئێکشەمبیێ ٢٣ی خزەیرانا ٢٠٢٣ ب کریارەکا تیرورستی محەمەد میرزا سوفی دهێتە شەهید کرن و ژبەر خزمەت و ماندیبوونا وی، خەبەرێ شەهیدبوونا وی کارڤەدانەکا مەزن لسەر ئاستێ جیهانێ و کوردستانێ دروستبوو وهژمارەکا زۆر یا ڕاپورتێن نێڤدەولەتی ئاماژە ب ڕوودانا شەهیدبوونا وی کرن.
چاڤکانی:
([1]) United States Department of State Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor “Iraq 2023 Human Rights Report” p3-4. https://iq.usembassy.gov/wp-content/uploads/sites/103/2024/04/IRAQ-2023-HUMAN-RIGHTS-REPORT.pdf
٢- ئەرشیفا دەستەیا ئینسکلۆپیدیایا پارتی دیموکراتی کوردستان.
