ژیاننامە
عهبدال حسێن شوكور ساڵی ١٩٢٥ له گوندی بێرۆخ سهر به قهزای شهمدینان (باكووری كوردستان) لهدایكبووه، پێش چوونی بۆ كۆماری دیموكراتی كوردستان خێزاندار بووه خاوهنی كوڕێك بوونه بهناوی عسمهت عهبداڵ (١٩٤٥)، ههر له یهكێتی سۆڤێت ژیانی هاوسهری لهگهڵ نوریا پێكهێناوه، خاوهنی دوو منداڵ بوونه ناوی كچهكهی غوربهت عهبدال، شارهزایی له زمانهكانی كوردی و ڕووسی ههبووه، ساڵی ١٩٥٤ بههۆی ڕووداوی هاتووچۆ كۆچی دوایی كردووه.
خەباتنامە
ساڵی ١٩٤٣ پهیوهندی به ڕیزهكانی شۆڕشی دووهمی بارزان كردووه، له ١٢ی تشرینی یهكهمی ١٩٤٣ بهشداری گرتنی بنكهی پۆلیسی خێرهزۆك، له ٢٠ی تشرینی یهكهمی ١٩٤٣ بهشداری گرتنی بنكهی پۆلیسخانهكانی زێت و شێروان مهزن كردووه، له ١٩ی ئابی ١٩٤٥ به فهرمانی دادگای عورفی سهربازی عێراقی دهست بهسهر گشت موڵك و ماڵه گواستراو و نهگواستراوهكانیدا گیراوه. دوای نسكۆی شۆڕشی دووهمی بارزان له ١١ی تشرینی یهكهمی ١٩٤٥ ڕوودهكاته ڕۆژههڵاتی كوردستان، له ٣١ی ئاداری ١٩٤٦ له هێزی بارزان سهر به سوپای كۆماری دیموكراتی كوردستان له مههاباد خزمهتی پێشمهرگایهتی كردووه و له شهڕەكانی بهرهی سهقز له كۆماری دیموكراتی كوردستان بهشداری كردووه.
دواى ڕووخاندنى کۆمارى کوردستان لە مەهاباد، لە ١٩ی نیسانی١٩٤٧ لە ڕێگاى خواکوڕک و دەشتى بەرازگرەوە بە خاکى باکوورى کوردستاندا گەڕاوەتەوە ناوچەى شێروان و مزورى.
دواى گەڕانەوەیان، جەنەڕاڵ مستەفا بارزانی لە ٦ی ئایاری ١٩٤٧ لە گوندى ئەرگۆش کۆبوونەوەیەک بە هەڤاڵانى دەکات و سەرپشکیان دەکات لە مانەوە یان چوون بەرەو یەکێتى سۆڤیەت، لەوێدا تەواوى هەڤاڵانى بڕیارى بەردەوامیدان و ڕۆیشتن بەرەو یەکێتى سۆڤیەت دەدەن، له ٢٢ی ئایاری ١٩٤٧ یاوەری جەنەڕاڵ مستەفا بارزانى کردووە بهرهو یهكێتی سۆڤیەت، له ١٨ی حوزهیرانی ١٩٤٧ له ڕووباری ئاراس كه دهكهوێته سنووری نێودهوڵهتی ئێران لەگەڵ یهكێتی سۆڤیەت پهڕیوهتهوه،
دوای گەیشتنیان بە یەکێتی سۆڤیەت، له ١٩ی حوزهیرانی ١٩٤٧ لهگهڵ گشت ههڤاڵانی لە شاری نهخچهوانی کۆماری ئازهربایجان بۆ ماوهی چل ڕۆژ له كۆمهڵگایهكی سهرئاوەڵا كه به تهلی دڕكاوی دهورەدرابوو، دانران و لهلایهن کۆمەڵێک سهربازهوە پاسهوانییان لێدهكرا و له ڕووی خۆراك و پۆشاك و هاتوچۆوە وهكو دیلی شهڕ مامهڵەیان لهگهڵدا كراوە. دواتر لهسهر بڕیاری حکومەتی سۆڤیەت بهسهر ناوچهكانی ئاغدام و لاچین و ئایولاخ و کەلبەجەر له كۆماری ئازهربایجان دابەشکران. له ١٠ی كانوونی یهكهمی ١٩٤٧ گواستراونهتهوه بۆ سەربازگەیەک لەسەر دەریاى خەزەر لە باكۆى پایتەختى كۆماری ئازهربایجان و له ڕێكهوتی ٢٣ی هەمان مانگدا جلوبەرگی سهربازییان پێدراوه و به سهرپهرشتی ئهفسهرانی كۆماری ئازهربایجان ڕۆژانه ههشت كاتژمێر مهشقی سهربازییان پێ کراوە. لەهەمان کاتدا ڕۆژانە بۆ ماوەی چوار کاتژمێر لە لایەن هەندێک لە هەڤاڵەکانیانەوە کە خوێندەواریان هەبوو وانەی فێربوونی زمانی کوردییان پێگوتراوەتەوە.
پاش مامەڵەى خراپى جەعفەر باقرۆڤ لەگەڵ هەڤاڵانى، بڕیار دەدرێت کەمپە سەربازییەکەى له ٢٩ی ئابی ١٩٤٨ له كۆماری ئازهربایجانەوە بگوازێتەوە بۆ كۆمهڵگای چرچوك لە نزیك تاشكهندی پایتهختی كۆماری ئۆزبهكستان و لهوێش لە مهشقی سهربازی بەردەوام دەبن.
ئاداری ١٩٤٩ لهگهڵ ههڤاڵانی به شێوهی دهسته و تاخم به شهمهندهفهر بهسهر گونده ههرهوهزییهكانی یەكێتی سۆڤیەتدا دابهشكران و له كێڵگهی كۆلخۆزهكان (ئەو زەویانەى خەڵک بە کرێ لە حکومەت دەیگرتنەوە و دواتر بەشى حکومەتیان دەدایەوە) كاریان دهكرد.
دواى هەوڵێکى زۆر و ناردنى چەندین نامە لەلایەن جەنەڕاڵ بارزانییەوە بۆ ستالین، دواجار نامەیەک دەگاتە دەست ستالین کە تێیدا بارزانى باسى دەردەسەرییەکانى هەڤاڵانى خۆی دەکات و ئەویش دەستبەجێ بڕیارى پێکهێنانى لێژنەیەک دەدات بۆ لێکۆڵینەوە لە بارودۆخى هەڤاڵانى بارزانى و دواجار بڕیارى لێژنە ئەوە دەبێت کە هەموویان لە شارى ڤریڤیسکى کۆبکرێنەوە، بۆیە ناوبراو لە مانگی تشرینی دووهمی ١٩٥١ دەچێتە شاری ڤریڤیسكی لە سۆڤیەت، ساڵی ١٩٥٤ كۆچی دوایی كردووه.
