شەڕی مەندیل

شەڕى مەندیل، هێرشێکى هێزى پێشمەرگەى کوردستان بۆ سەر بارەگاى فەوجى تایبەتى ٦ لە مەندیلى دوورى ٥ کم لە شارى چەمچەمال بوو کە لە شەوى ١٠ لەسەر١١ى کانوونى دووەمى ١٩٨٨، دواى شەڕێکى گەرم توانیان دەست بەسەر بارەگاى فەوجدا بگرن و ژمارەیەک چەکدار بکوژن و ژمارەیەکیش بەدیل بگرن هەروەها بڕێکى زۆرى چەک و تەقەمەنى و کەلوپەل و تفاقى سەربازى دەستکەوتى هێزى پێشمەرگە بوون.


بەردەوامى چالاکییەکانى پێشمەرگە بە شێوەیەکى بەربڵاو سنوورى شەڕ و پێکدانى نێوان هێزى پێشمەرگە و سوپا و هێزە چەکدارییە عێراقیەکانى بە جۆرێک فراوانکردبوو کە زۆربەى ناوچە جیاجیاکانى گرتبووە، هەڵبەتە هێزى پێشمەرگە بۆ داکۆکیکردن لە مافى میللەت هەمیشە بە دواى ئەو دەرفەتە گەڕاوە کە لە هەر سوچێک بۆیان بلوێ گورزى کوشندە لە هێزە سەربازیەکانى حکومەت بوەشێنن و پەیامى  ناڕەزایى و هەڵویست وەرگرتن لە هەمبەر پێشێلى مافى  کورد بە ڕای گشتى بگەیەنن، لە چالاکی ئەو جارەى هێزى پێشمەرگەدا  کە لە شەوى ١٠ لەسەر١١ى کانوونى دووەمى ١٩٨٨ ڕوویدا هێرشێک بوو بۆ سەر فەوجى تایبەتى ٦ لە مەندیل دوورى ٥ کم لە شارى چەمچەمال، دواى ئەوەى کەوا بەرپرسانى هێزى پێشمەرگە ڕاوێژ و ڕاگۆڕینەوەیان کرد دەربارەى ئەنجامدانى چالاکییەک بە مەبەستى وەشاندنى گورزێک بە هێزەکانى حکومەت، پلانى هێرشەکەیان داڕشت پاشان هەڵیان کوتایە سەر بارەگاى  فەوجەکە.

هێرشی پێشمه‌رگه بۆ سه‌ر هێزە سه‌ربازیه‌كانی حکومەتى عێراق بە بەشدارى پێشمەرگەکانى لێژنەى ناوچەکانى چەمچەماڵ، شوان، بازیان، کەلار، ڕێکخراوى ڕەنجدەران و هێزێکى بارەگاى لقى ٣ی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو، دیارە لەو ماوەیەدا هێزى پێشمەرگە لە چوارچێوەى ئۆرگانى ڕێکخستنى حزبیدا ڕێکخرابوو وەک لق و ناوچە و ڕێکخراو، دواى ئەوەى کە نەخشە و پلان بۆ ئەنجامدانى چالاکى پێشمەرگانە لەو سنوورەدا داڕێژرا، دواى تەواوبوونى ئامادەکاریەکان و دانانى کاتى دەستپێکردن، هێرش بۆ سەر ئەو فەوجەی سوپای عێراق دەستى پێکرد، لەگەڵ یەکەم هەڵمەتى پێشمەرگەدا هێندەى نەخایاند لە ماوەى ٤٠ خولەکدا دەستیان بەسەر بارەگاى فەوجدا گرت، لە ئەنجامدا ١٤ چەکدارى بەکرێگیراو و ئەفسەرێک بە پلەى نەقیب کوژران و ٣٧یان بەدیل گیران، دیارە لەو شەڕەدا زیانەکانى هێزى حکومەت زۆر بوون، ئەوەندەى زانراوە بریتیبوون لە تەقینەوەى کۆگاى فەوج، سووتانى ٤٠ خێمەى سەربازى، سووتانى ٣ ئۆتۆمبێلى جۆرى تۆیۆتا و دوو ئۆتۆمبێلى جۆرى ئێڤاى سەربازى.

لەو شەڕەدا هێزى پێشمەرگە دەستکەوتى زۆرى هەبوو وەک دەستبەسەرداگرتنى ٢ ئۆتۆمبێلى جۆرى پیکەب نیسان، یەک تۆیۆتاى کڕۆنا، یەک لاندکرۆز، ئۆتۆمبێلێکى گەورەى گواستنەوەى کەلوپەل، ٤ چەکى جۆرى کلاشینکۆف، ٦ (ئاڕ پى جی) و ٤٠ دانە گوللەى (ئاڕ پى جى)، یەک ڕەشاش (ئاڕ بی کەى)، ٢ ئامێرى دووربین و دەزگایەکى تەلەفۆن.

لە تۆمارکردنى ئەو داستانەدا هێزى پێشمەرگە بێ زیان نەبوون، کە تێیدا ٤ پێشمەرگە شەهید بوون بە ناوەکانى ساڵح محەمەد ستار ناسراو بە ڕێبوار کە پێشمەرگەى بارەگاى لق بوو، ڕزگار حەمید پێشمەرگەى لێژنەى ناوچەى چەمچەمال، جەبار غەفور ناسراو بە دێوانە پێشمەرگەى لێژنەى ناوچەى شوان، ساڵح محەمەد ساڵح ناسراو بە مام ساڵح پێشمەرگەى لێژنەى ناوچەى دووز، هەروەها ١٣ پێشمەرگەی دیکەش بریندار بوون.

گومان لەوەدا نیە ئەو جۆرە چالاکییانەى هێزى پێشمەرگە ڕۆڵێکى ئەرێنى و گرنگیان دەگێڕا لەسەر بەرزبوونەوەى ورەى پێشمەرگە و شادى خستنە دڵى جەماوەر، بەوەى کە هێز و بازووى شۆڕش لەو ئاستەدایە هەرکاتێ مەبەستیان بێ لە هەر شوێنێک بێت گورز لە هێزەکانى حکومەت دەوەشێنن، لە هەمان کاتیشدا ترس و دڵەڕاوکێیەکى زۆرى دەخەستە ناو ڕیزەکانى هێزە سەربازیەکان و بە ناچارى بۆ ڕەواندنەوەى ئەو ترس و دڵەڕاوکێیە پەنایان دەبردە بەر تۆپباران و بۆردمانى لادێکانى کوردستان.  


سەرچاوەکان:

١- مه‌سعود بارزانی، بارزانی و بزوتنه‌وەی ڕزگاریخوازی كورد، به‌رگی چوار‌م، ١٩٧٥-١٩٩٠ شۆڕشی گوڵان، به‌شی دووە‌م، چاپی یه‌كه‌م، (چاپخانه‌ی ڕوكسانا- هەولێر- ٢٠٢١).

٢- غازى عادل گەردی، پێشمەرگەیەک لە خزمەت رێبازى بارزانیدا حەجى بیڕۆخى بەرگى دووەم، چاپى دووەم، (تورکیا- ٢٠٢١). 

٣- شیمال زێباری، هندە‌ك ڕاستیێن ڤه‌شارتی د شۆڕشا گولانێدا، چاپی یه‌كه‌م، (چاپخانه‌ی ڕۆژهه‌ڵات- هه‌ولێر- ٢٠١٥).


بابەتی پەیوەندیدار

داستانى دووەمى چياى زۆزك ١٩٧٤

داستانى دووەمى زۆزک لە ئەیلوولى ١٩٧٤ ڕوویدا، سوپاى عێراق بۆ دەستگرتن بەسەر چیاى زۆزک، بە پاڵپشتى تانک و تۆپ و فڕۆکەى جەنگى ژمارەیەک هێرشى گەورە و بەربڵاوى کردە سەر سەنگەرەکانى هێزى پێشمەرگە لە دامێن و بەرزاییەکانى چیاکە، دواى دەیان ڕۆژ لە شەڕ و پێکدادان و تێکشکاندنى چەند هێرشێک و پێگەیاندى زیانى زۆرى گیانى و ماددى بە سوپاى عێراق، توانیان لە تشرینى یەکەمى ١٩٧٤ دەستى بەسەردا بگرن.

زانیاری زیاتر

چالاکى پشت منجەل ١٩٨٢

چالاکى پشت منجەلان بۆسەیەکى پێشمەرگە بوو بۆ هێزە سەربازیەکانى سوپاى عێراق، لە شەوێکى کۆتاییەکانى پاییزى ١٩٨٢ لە چوارچێوەی خەباتی پارتیزانی شۆڕشی گوڵاندا، هێزێکى پێشمەرگەى کوردستان چوونە سەر ڕێگاى سەرەکى سۆران- چۆمان (ڕێگاى هاملتۆن) لە پشت منجەلان بۆسەیەکیان دانایەوە، ئۆتۆمبێلێکى سەربازى کە ژمارەیەکى زۆرى سەربازى هەڵگرتبوو کەوتە بۆسەکەوە، هێزەکەى پێشمەرگە ڕووبەڕووى بوونەوەو دایانە بەر دەستڕیژى گوللە، لە ئەنجامدا ئۆتۆمبێلەکەیان تێکشکاند و بە تەواوى سەربازەوە لە هەڵدێرى جاددەکەوە کەوتە خوارەوە...

زانیاری زیاتر

تۆپبارانى سەربازگەى سیدەکان ١٩٧٩

تۆپبارانى سەربازگەى سیدەکان چالاکیەکى پارتیزانى بوو لە لایەن یەکێک لە مەفرەزەکانى پێشمەرگە بە فەرماندەى مەحمود شێخۆ، کە هەستان بە گواستنەوەى تۆپێکى ٥٧ملم لەگەڵ ژمارەیەک گوللە بۆ سەر بەرزاییەکى نزیک شارۆچکەى سیدەکان، ئێوارەیەکى پێش خۆر ئاوابوونی هاوینى ١٩٧٩ بۆ ماویەک تۆپبارانى سەربازگەیان کرد و ئاڵوزى و پشێویان خستە ناو سەربازگە و پاشان شوێنەکەیان جێ هێشت.

زانیاری زیاتر

بۆسەى گوندى مجێسەر ١٩٨٠

بۆسەى گوندى مجێسەر چالاکیەکى پارتیزانى هێزى پێشمەرگە بۆ لێدان و گەیاندنى زیان بە هێزە سەربازیەکانى سوپاى عێراق بوو، ئێوارەیەکى بەهارى ١٩٨٠ مەفرەزەیەکى پێشمەرگە خۆیان گەیاندە نزیگ گوندى مجێسەر لە دەڤەرى برادۆست سەر ڕێگاى سەرەکى بۆسەیان دانایەوە، هێرشیان کردە سەر ئۆتۆمبیلێکى سەربازى و تێکیان شکاند و تەواوى سەرنیشانیان کوشتن کە حەوت سەرباز بوون پێشمەرگەکانیش بێ زیان گەڕانەوەو شوێنەکەیان جێهێشت.

زانیاری زیاتر

شەڕى پردەکەى چۆمى دەرەدوینە لە تەمووزى ١٩٦٣

ئه‌و شەڕە لە سەر ڕێگاى نێوان مەیدان و دەربەندیخان لە کاتێکدا ڕوویدا، کە هێزى پێشمەرگە ویستى ڕێگا لە کاروانێکى سەربازى سوپاى عێراق بگرێت کە بە ڕێگاى جەلەولا- دەربەندیخان بەرەو بەغدا تێدەپەڕی، لە شەڕەکەدا سوپاى عێراق و چەکدارانى بەکرێگیراو زیانێکى گیانى زۆریان پێکەوت، کاروانە سەربازیەکەش ڕۆژی یەکەم نەیتوانى تێپەڕێ بەڵکو بۆ ڕۆژى دوایی دەرباز بوو.

زانیاری زیاتر