گوندى دەربەند دەکەوێتە سەر ڕێگاى هاملتۆن لە نێوان چۆمان و حاجى ئۆمەران، لەو ڕۆژگارەدا حکومەتى عێراق سەربازگەیەکى لەو شوێنەدا جێگیر کردبوو، بە شێوەیەکى گشتى حکومەت تەنها ڕێگا سەرەکیەکانى بەدەستەوە بوو ڕەبایە و سەربازگەى لەسەر دامەزراندبوون بۆ پارێزگارى لێ کردن و دابینکردى سەلامەتى ڕێگاى هاتووچۆیان، دیارە لەو ڕۆژگارەدا زۆربەى ناوچەکانى دیکەى باڵەکایەتى لە ژێر دەستى هێزى پێشمەرگە بوون، گوندەکانى دەوروبەری چۆمان وەک: سەکران، خۆشکان، بندایزان، ئێنە و موژدەینان، گوندەژۆر، ناوەندە، دۆڵی ڕوست و زۆر شوێنى تر، لەو ماوەیەدا بارەگاى هێزى پێشمەرگەى ناوچەى باڵەکى پارتى دیموکراتى کوردستان لە گوندى سەکران بوو کە ١٥ – ٢٠ کم لە سەنتەرى شارۆچکەى چۆمانەوە دوور بوو.
وەکو لە ئاماژەى عەلى وەستا حمەد پێشمەرگەى شۆڕشى گوڵاندا هاتوو لە کۆتاییەکانى بەهارى ١٩٨٣ هەواڵێک بە هێزى پێشمەرگە گەیشت کە حکومەت هێزێکى زۆرى هێناوەتە باڵەکایەتى و لە سەربازگەى دەربەندى ئاخنیوە، دیارە ئەوەش بێ هۆکار نەبووە بەڵکو گومانى ئەوەى لێ دەکرا کە پلانێکى لە ژێر سەر بوو بێ، وەک کێوماڵکردنى دەڤەرەکە و ئەو شوێنانەى کە بە ناوچەى ئازادکراو ناسرابوون کە لە ژێر دەستى هێزى پێشمەرگەدا بوون، دواى تاووتوێکردنى هەواڵەکە لە لایەن بەرپرسانى پێشمەرگەوە بڕیار درا کە هێزێک پێکبهێت و هێرش بکرێتە سەر سەربازگەکە، بۆ ئەنجامدانى چالاکی و پیشاندانى هێز و بازووى پێشمەرگە و نانەوەى پشێوى لە سەربازگەکە.
بۆ جێبەجێ کردنى بڕیارەکە هێزێکى زیاتر لە بیست پێشمەرگە پێکهێنرا بە فەرماندەى نەجمەدین گۆرۆنى بەرپرسى ناوچە، لە شەوێکى کۆتاییەکانى بەهارى ١٩٨٣ خۆیان گەیاندە نزیک سەربازگەکە، دواى ئەوەى کە بە تەواوى لەو شوێنەدا جێگیر بوون کە بۆیان دیاریکرا، کاتى ئەوە هات کە دەست بەکار بن لە جێبەجێ کردنى نەخشەى چالاکى، لە پرێکا بە چەکى سووکى دەستیان دەستڕێژى گوللەیان لە سەربازگە کرد، بۆ ماوەی نیو کاتژمێر شەڕ بەردەوام بوو، لە ماوەى ئەو نیو کاتژمێرەدا ئاڵۆزى و پشێویەکى زۆریان خستە ناو سەربازگەکە، دیارە ئامانجى سەرەکى لەو چالاکیە هەر ئەوە بوو کە پەیامێک ئاراستەى سوپاى عێراق بکەن کە پێشمەرگە لە دەڤەرى باڵەکایەتى بوونى هەیە و جالاکیەکانى بەردەوامن، لە هەر شوێنێک کە پێویست بکات گورزیان لێ دەوەشێنن، وێڕاى ئەوەش ترس تۆقاندن خستنە ناو ڕیزەکانیان بەوەى کە هێچ رێگایەک لەبەر دەم چالاکیەکانى پێشمەرگە داناخرێ و ئەوەى مەبەستى بێ ئەنجامى دەدات.
دواى ئەوەى کە هێزى پێشمەرگە ئەوەى نەخشەى بۆ دانابوو ئەنجامیدا مانەوەیان سوودى ئەوتۆى نەبوو جگە لە زیان، چونکە سوپاى عێراق وەکو پیشەى هەمیشەیان لە دواى هەر شەڕێک یان هەر چالاکیەکى پارتىزانى تەواوى ناوچەکەى ئاگر باران دەکرد بۆیە بڕیار درا کە شوێنە جێ بێڵن، بەڵام سوپاى عێراق لە باوترین کاردانەوەکانى دەستى کرد بە توپ بارانکردنى ناوچەکە و بە چەکى دۆشکە شوێنى هێرشى پێشمەرگەى سوور کردەوە، لە دەرەنجامى ئەو پەرچەکردارەى سەربازگە تەنها یەک پێشمەرگە بریندار بوو، ئەوانى تر هەموویان بەسەلامەتى لێی دەرچوون و گەڕانەوە بارەگایان لە گوندى سەکرا، ڕۆژى دوایى سەربازگەى حکومەت کۆمەڵی خەڵکى ناوچەکەى بانگهێشت و لێکۆلینەویان لەگەڵدا کرد کە ئەوانە کێن و لە کوێوە هاتوون، خەڵکى ناوچەکەش پێیان ڕاگەیاندن کە ئێمە پەیوەندیمان بەو هێزەوە نیەو نایان ناسین.
سەرچاوە:
١- چاوپێکەوتنى لەگەڵ عەلى وەستا حمد خەلکانى، پێشمەرگەى شۆڕشى گوڵان، بەشداربووى شەڕەکە، دانیشتووى سۆران، گەڕەکى چەمى ڕیزان، ٤ى ئایارى ٢٠٢٦.
