سەرکردایەتى شۆڕشی ئەیلوول بیرى لەوە کردەوە دواى لێدانى دامەزراوە نەوتیەکانى باباگوڕگوڕ لە ١ى ئادارى ١٩٦٩ شوێنێکى ستراتیژى دیکەى سوپاى عێراق بکاتە ئامانج بۆ ئەنجامدانى چالاکییەکى دیکەى پارتیزانى پێشمەرگە، بۆ ئەو مەبەستە سەربازگەى دوکان کە بارەگاى لیوا بوو دەستنیشان کرا و کەوتە بەر سێرەى تفەنگى هێزەکانى پێشمەرگە، دواى دوو مانگ لە مەشقپێکردنى هێزى تایبەت بە چەکى تایبەت، سەرکردایەتى شۆڕش ئەنجامدانى کارەکەى بە هەردوو فەرماندەى پێشمەرگە عەزیز ئاکرەیی و ڕەشید سندی سپارد. بۆ جێبەجێکردنى هێرشەکه‌ شەوى ١٩ لەسەر٢٠ى ئەیلوولى ١٩٦٩ دیارى کرا، سەرەتا وەکو چۆن پلانى بۆ داڕێژرابوو پەلامارەکە لە کات و شوێنى خۆى بەڕێوە چوو و سەرکەوتنى گەورەى بەدەست هێنا، پێشمەرگە توانى دەست بەسەر تەواوى سەربازگەکەدا بگرێت و زیانى زۆر بە سوپاى عێراق بگەیەنن کە تەرمى دەیان سەرباز لە شەڕكەدا بڵاو ببوونەوە و دەیانى دیکەش بەدیل گیران. 

لەم هێرشەدا چەکى قوڕسى وەکو تۆپى ١٢٠ملم و ئار بی جى لە لایەن پێشمەرگەوە بەکارهێنرا، هەرچەندە سەربازگەیەکى جێگیر کە چەندین ساڵ بوو لەو شوێنەدا خۆى قایم کردبوو بە دیوار و تەلبەند و مینڕێژى دەوروبەرى بەڵام پێشمەرگە توانیان بە ماوەیەکى کەم دەستی بەسەردا بگرن و ماوەیەکیش تێیدا بمێننەوە، هەوروەها جگە لە زیانى زۆرى سوپا زیانى زۆریش بەر ئەو هێزە سەربازیانە کەوت کە پارێزگاریان لە سنوورى ئاوى دەریاچەکە دەکرد، بەلەمەکانیان تێکشکێندران و کەوتنە ئاوەکەوە ژمارەیەکى زۆرى سەرباز لە ئاوى دوکاندا خنکان و بە دەیان تەرمیان تێدا مانەوە.

بەڵام هێندەى نەخایاند سەرکەوتنى پێشمەرگە لەم داستانەدا کەم بایەخ کرا و بە ئاقارێکى تردا برا واتا بەشکست کۆتایی هات، ئەویش لە ئەنجامى هەڵە و کەمتەرخەمی هەندێ لە بەرپرسانى پێشمەرگە، هەڵەکەش لەوەدا بوو دواى دەستبەسەرداگرتنى سەربازگەکە ڕێگاى نێوان دوکان و سلێمانییان بە کراوەیی هێشتەوە، چونکە دکتۆر خالید بەرپرسى ئەو هێزە بوو کە کارى بڕینى ڕێگاى خەلەکانى پێ سپێردرابوو، بەڵام بە ئەرکى خۆى هەڵنەستا و فەرمانى بەجێ نەهێنا، لە لایەکى دیکەشەوە تەواوى پێشمەرگەکان لە سەربازگەکەدا کۆبووبوونەوە، هەر ئەوەندەیان بینى لە ناکاوێک هێزى پشتیوانى و بەهاناوەهاتنى سوپاى عێراقى سەربازگەیان دایە بەر ئاگرى تۆپ و تانک و ڕەشاش، لە ئەنجامى تۆپباران و هێرشى سوپاى عێراق پێشمەرگە ناچار بە پاشەکشە بوون و ژمارەیەک شەهید و برینداری لێ کەوتەوە و تەرمیان لە مەیدانى شەڕەکەدا بەجێ مان سوپاش دەستى بەسەر سەربازگەدا گرتەوە.

دیارە کاریگەرى و زیانەکانى پێشمەرگە بۆ سەر سوپاى عێراق لەم شەڕە و شەڕەکانى دیکەى وەکو قەرەداغ و گەرمیان و لێدانى دامەزراوە نەوتیەکانى باباگوڕگوڕ و شەڕى بێستانە و دۆڵى ئاڵانە و پیرەمەگرون و چیاى سورداش و چەندین شەڕى تر، کە سوپاى عێراق بە هاوکارى و پشتیوانى هێزەکانى باڵى مەکتەبى سیاسى کۆن ئەنجامیان دان، سەرەتا توانیان چەند شوێنێک بگرن و تێیدا بمێننەوە، بەڵام هێزى پێشمەرگە بە پلانى توکمەوە ڕووبەڕوویان بووە و زیانى گەورەى پێگەیاندن، ئەمە وایکرد کە بەشێک لە سەرکردە دەستڕۆیشتووەکانى بەعس بگەنە ئەو باوەڕە کە کێشەى کورد بە شەڕ و کوشتار چارەسەر نابێ بەڵکو دەتوانن تەنها لە ڕێگەى گفتوگۆ و ئاشتیەوە خۆیان لێی ڕزگار بکەن، بەو هۆیەوە ڕێککەوتنى ١١ى ئادارى ١٩٧٠ى لێ کەوتەوە.         

سەرچاوەکان:  

١- مسعود بارزانی، بارزانی و بزوتنەوەى ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێیەم، بەشی دووەم، شۆڕسی ئەیلوول ١٩٦١-١٩٧٥، چاپخانەى وەزارەتى ڕۆشنبیرى، چ: یەکەم، هەولێر، ٢٠٠٤.

٢- ئارى کەریم، چەند لاپەڕەیەکى زیندوو لە شۆڕشی ئەیلوولدا، چاپخانەى خەبات، دهۆک ١٩٩٩.

٣- سه‌نگه‌ر ئيبراهيم خۆشناو،  ڕوداوه‌ سه‌ربازيه‌كانى شۆڕشى ئه‌يلوول1970-1975، چاپى يه‌كه‌م، هه‌ولێر، 2022.

٤- ئیبراهیم جلال، باشووری كوردستان و شۆڕشی ئه‌یلوول، بنیاتنان و هه‌ڵته‌كاندن، 1961-1975، چاپی چواره‌م، 2021.