Sala 1975an serdemeke tarî di dîroka Kurdistanê de nîşan da, ji ber ku hem şoreş û hem jî hêviya azadiyê bi temamî hatin şikandin. Têkçûn li qadên şer û di dilê hemû Kurdîyekan de belav bû, tu cîh ji bo hêviyê nehişt. Gelek Pêşmergeyên dilsoz ên şoreşê hatin koçberkirin û derbider bûn, ku bû sedema êşeke mezin [1].

Lê belê, di nîvê sala 1976an de, serkirdayetiya şoreşger xwe ji nû ve rêxistin kir û şoreşeke din a çekdarî li dijî dijminên xwe û kesên ku xwe radestî plana navneteweyî kiribûn, ku wekî Şoreşa Îlonê tê zanîn, dest pê kir [2]. Ev yek hêviya di nav şoreşgeran de vejand, ku bû sedema zêdebûna çalakiyên Pêşmerge li seranserê Başûrê Kurdistanê. Şoreşa Gulanê, ku gelek şer û çîrok dihewîne, şahidî kir ku Pêşmerge derbeyên giran li çend cih, bingehên leşkerî û saziyan xistin. Yek ji çîrokên herî balkêş û dîrokî di tomarên Pêşmerge de, qala şerê Kanî Sêf û Çomerasiyê li ser Çiyayê Qocha ye, ku di 20ê çiriya pêşîn a 1980î de li ser rêya di navbera Seyîdsadiq û Pêncwênê de qewimî. Di vî şerî de, hêzeke Pêşmerge ya bi çekên sivik rûbirûyê hêzeke artêşa Îraqê ya bi çekên giran bû. Tevî piştgiriya zêde ya ku ji aliyê hikûmeta Îraqê ve bi daxistina helîkopteran hatibû peydakirin, Pêşmerge bê tirs man û heta ku bi serkeftî dijmin paşve vekişandin, bêwestan şer kirin. Di encamê de, hejmareke girîng a leşkerên Îraqî hatin kuştin û gelekên din birîndar bûn. Encam bû sedema mirina gelek leşkerên Îraqî û birîndarbûna gelekên din. Di nav kesên ku ji aliyê Pêşmerge ve hatin girtin de, Ehmed Îsmaîl Eqêlî, lîtenantê hewayî hebû [3].

Lê belê, ya ku bi rastî dilşikestî ye û siyeke şermê li ser têkoşîna rûmetdar û qurbaniyên ji bo dozeke pîroz diavêje, reftarên nebaş û perçebûyî yên ku piştî şer û serkeftina Pêşmerge li ser artêşa Îraqê hatin dîtin. Bi awayekî neçaverêkirî, komeke girêdayî Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê (YNK) li derdora Kanî Mangawa derket û êrîşeke nişka ve li ser hêzên Pêşmerge ji paş ve kir. Piştî rûbirûbûneke dijwar û xwînî, du Pêşmergeyên qehreman, Mihemed Werdewala û Azad Şêx Qadir, bi trajedî jiyana xwe ji dest dan [4].

Çavkanî:
  1. Cemal Fethullah Teyb: Bizûtnewey Rizgarixwazî Kurd le Başûrî Kurdistan 1976-1980, çapa yekem, çapxaney Şehab, Hewlêr-2012.
  2. Xazî Adil Gerdî: Pêşmergeyek le xizmet Barzanîda, bergi duwem, çapa duwem, Tirkiye- 2021.
  3. Mesûd Barzanî: Barzanî û bizûtnewey rizgarixwazî Kurd, bergi çwarem, 1975-1990 Şoreşa Gulanê, beşi duwem, çapa yekem, çapxaney Roksana, 2021.

[1] Cemal Fethullah Teyb: Bizûtnewey Rizgarixwazî Kurd le Başûrî Kurdistan 1976-1980, çapa yekem, çapxaney Şehab, Hewlêr-2012, l35.

[2] Xazî Adil Gerdî: Pêşmergeyek le xizmet Barzanîda, bergi duwem, çapa duwem, Tirkiye- 2021, l46.

[3] Mesûd Barzanî: Barzanî û bizûtnewey rizgarixwazî Kurd, bergi çwarem, 1975-1990 Şoreşa Gulanê, beşi duwem, çapa yekem, çapxaney Roksana, 2021, l53. 

[4] Mesûd Barzanî: Heman serçawe, l53.