Rewşa Berî Kongreyê:
Piştî pêncemîn kongreya Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê (YKS), rewşek awarte li ser rêxistinê serdest bû. Komîteya sereke ya rêxistinê li Bexdayê hate damezrandin. Ji bo çareserkirina vê pirsgirêkê, divê li her du aliyan ofîseke rêxistinê ya navendî were damezrandin. Navenda vê ofîsê li Bexdayê bû û diviyabû heta şeşemîn kongreya Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê xebata xwe bidomanda.
Di 11ê Adara 1970an de, Peymana 11ê Adarê di navbera serokatiya şoreşger û hikûmeta Iraqê de hate îmzekirin. Piştî peymanê, çalakiyên partî û rêxistinên girseyî ketin qonaxek nû. Bi saya vê peymanê, azadiya xebata siyasî û rêxistinî pêş ket û baskên ku li ser rêxistinên partiyê serdest bûn, ji holê rabûn. Xebata hevkar û vekirî dest pê kir.
Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê ji vê rewşê sûd wergirt û şaxên xwe li Bexdayê û hemû bajarên Kurdan vekir.
Rewşa nû bû sedem ku Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê kongreyek nû li dar bixe, ji ber ku partîyê vê dawiyê kongreya xwe ya heştemîn li dar xistibû. Nivîsgeha rêxistinî ya navendî ya Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê biryar da ku kongreya xwe ya şeşemîn li dar bixe da ku xwe ji nû ve rêxistin bike û refên xwe xurt bike.
Kongre di destpêkê de biryar bû li Silêmaniyê were lidarxistin, lê paşê çû gundê Newprdanê, ku li wir heştemîn kongreya Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) li dar ket. Kongre hate agahdarkirin.
Lidarxistina Kongreyê:
Piştî amadekariyan, şeşemîn kongreya Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê ji 15 heta 18ê Tîrmeha 1970an, di atmosfereke azad a deverên rizgarkirî yên Şoreşa Îlonê de, li gundê Newprdaniyê yê parêzgeha Hewlêrê, bi dirûşmeya (Aştî - Zanist - Biratî) hate lidarxistin. Nûner dest bi karê xwe kir. Gotara yekem a ku hate pêşkêşkirin, ya Serok Mistefa Barzanî bû û ji hêla Tugay Ruken Ezîz Akreyî ve hate xwendin. Gotara Buroya Siyasî ya Partiya Demokrat a Kurdistanê ji hêla Dr. Mehmûd Osman ve hate xwendin.
Di destpêka kongreyê de, komîteya rêvebir wiha hate hilbijartin:
1- Adel Murad, ku bi navê Adel Feylî jî tê nasîn
2- Enwer Ebdullah, bi navê Enwer Rais jî tê naskirin
3- Renc Nûrî Şaweys
4- Ferhad Aûnî
5- Ebdulqadir Mihemed Emîn
6- Arif Tayfûr
7- Nûrî Akreyî
8- Cercîs Hesen
9- Sebah Akreyî
10- Sadî Xelîl
11- Adel Leylanî
12- Wezîr Pirdewd Qadir
13- Mihemed Hacî
14- Yûsif Mewlûd Qesab
15- Osman Salih Osman, bi navê Osman Xoşnaw tê nasîn
16- Celal Xoşnaw
17- Ekrem Ehmed
18- Ezadîn Reşîd Hacî Bedrî, naskirî bi Şêrko Sindî
19- Hacî Mihemed Kret
20- Cewad Mihemed, bi nasnav Cewad Şerwanî
21- Ebdullah Mihemed, naskirî bi Ebdullah Bawanî.
Piştî nîqaşkirina mijarên kongreyê û nirxandina pêşnûmeya bername û rêziknameyên navxweyî yên ku bi awayekî radîkal hatibûn guhertin, civîna komîteya rêveberiyê di 18ê vê mehê de pêk hat û sekreteryaya nû bi dengên endamên kongreyê wiha hat hilbijartin:
1- Enwer Ebdullah, Serok
2- Cercîs Hesen Ebdullah, cîgirê serok
3- Ferhad Aûnî - Sekreter
4- Celal Selîm Xoşnaw - Endamê Sekreteryayê
5- Adel Fazel Leylani - Endamê Sekreteryayê
7- Renc Nûrî Şaweys – Endamê Sekretariyê
8- Yûsif Mewlûd Qesab - Endamê Sekreteryayê
7. Serok Mistefa Barzanî bi yekdengî wek Serokê Rûmetê yê Yekîtiya Xwendekaran hate hilbijartin.
Di kongreyê de hejmarek biryar û pêşniyarên girîng hatin dayîn, wek: Pêşxistina çanda Kurdî. Vekirina qursên perwerdehiyê ji bo Pêşmerge. Piştgiriya peymana 11ê Adarê. Nasîna xwendekarên ku dê werin şandin bo derveyî welêt. Piştgiriya vekirina zanîngeh û kolejên li Kurdistanê. Vekirina heft şaxên Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê li deverên diyarkirî, ku ev bûn: şaxên Bexda, Hewler, Mûsil, Duhok, Silêmanî, Kerkûk û Diyalayê.
Kongreya şeşemîn bêyî pirsgirêkan wekî ku dihat hêvîkirin pêk nehat. Dema ku Enwer Abdullah wek serok hat hilbijartin, hejmarek ji endamên komîteya rêveberiyê bi hinceta ku dengên zêdetir wergirtibûn û hejmara endaman bi awayekî neasayî zêde bûbû, beşdarî xwepêşandanê bûn. Civîna yekem a komîteya rêveberiyê li dar nexist. Li gorî bername û rêziknameyê, heke piraniya endamên komîteya rêveberiyê ji karê serok an cîgirê wî nerazî bin, hilbijartin dikare were dubarekirin, ji ber vê yekê komîteya rêveberiyê di civîna xwe ya Sibata 1971an de, di nebûna Enwer Abdullah û Qadir Hemademîn de, hilbijartinên nû hatin lidarxistin û Adel Murad Feylî wek serokê Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê hat hilbijartin. Piştî demekê, Cercîs Hesen û Adel Fazel Leylanî ji bo xwendinê çûn derveyî welêt. Ji ber ku roja kongreya heftemîn, ku diviyabû di sala 1972an de were lidarxistin, nêzîk dibû, kesek din wek cîgirê serok nehat tayînkirin.
Piştî kongreyê, li gorî peymana 11ê Adarê, rêxistinên girseyî yên Kurd bûn endamên rêxistinên navendî. Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê bû endamê Yekîtiya Xwendekarên Neteweyî ya Iraqê. Buroya Sekreteryayê jî bû endamê Buroya Rêveber a PUKê.
Çavkanî û Marjîn
1- Îrfan Ezîz Ezîz, Kongre û Konferansên Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê, Çapa 1em, (Hewlêr-Çapxaneya Rojhilat-2012), r.
2. Heman cih, r.
3- Sasan Auni, Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê: Hin Aliyên Têkoşîn û Dîrokê, (Hewlêr, Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê, 1998), r. 24; Irfan Ezîz Ezîz, heman cih, r.
4- Îrfan Ezîz Ezîz, çavkaniya berê, r.
5- Bîranînên 26emîn salvegera Kongreya Şeşemîn a Yekem a Yekîtiya Xwendekaran, Kovara Xebatî Qutabyan, Organa Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê, Hejmar 13, Rûniştina Sêyem, Tîrmeh 1996, r. 4; Îrfan Ezîz Ezîz, çavkaniya berê, r. 58; Sasan Aûnî, çavkaniya berê, r.
6- El-Mu'temr El-Sads, Yekîtiya Xwendekarên Kurdistana Iraqê, Rojnameya El-Taxî, hejmar 496, Bexda, Çapxaneya Dar El-Cehz, Sêşem, 27.07.1970, r. 3; Sasan Auni, çavkaniya berê, r.
7. Îrfan Ezîz Ezîz, çavkaniya berê, r. 59-60; Hema Salih Ferhadî, Rûpelek di Dîroka Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê de, rojnameya Pêşkewtan, organa Yekîtiya Xwendekar û Ciwanên Demokrat ên Kurdistanê, Hejmar 27, destpêka Tîrmeha 1992an, r.
8- Sasan Auni, çavkaniya berê, r.
9. Heman cih, r.
10. Îrfan Ezîz Ezîz, çavkaniya berê, r. 62-6
11. Heman cih, r.
