زندگینامه

عبدیش عمر عبدیش در سال ۱۹۲۶ در روستای اسپینداری از توابع شهرستان شروان مازن از توابع شهرستان مرگسور استان اربیل متولد شد. او اصالتاً اهل روستای ممودیان بود. او قبل از رفتن به اتحاد جماهیر شوروی سه همسر داشت. او با هاشمه حسن عادل ازدواج کرد و صاحب پسری به نام رستم عبدی شد. عبدیش عمر به زبان‌های کردی، ترکی و روسی مسلط بود. او در سال ۱۹۷۷ درگذشت و در روستای ممودیان به خاک سپرده شد.

مبارزه

عبدیش عمر عبدیش در سال ۱۹۴۳ به صفوف انقلاب دوم بارزان پیوست و در نبردها شرکت کرد. در ۱۹ آگوست ۱۹۴۵، دادگاه عرفی نظامی عراق دستور مصادره تمام اموال او را صادر کرد. پس از فروپاشی انقلاب دوم بارزان، او در ۱۱ اکتبر ۱۹۴۵ به کردستان شرقی نقل مکان کرد.

در ۳۱ مارس ۱۹۴۶ به نیروهای بارزانی ارتش جمهوری دموکراتیک کردستان در مهاباد پیوست و در نبردهای جبهه سقز در جمهوری دموکراتیک کردستان شرکت کرد.

پس از سقوط جمهوری کردستان در مهاباد و بازگشت بارزانی از شرق کردستان، او یکی از پیشمرگانی بود که در ۱۹ آوریل ۱۹۴۷ از طریق خواکورک و دشت برازگر به شروان و مزوری در شمال کردستان بازگشت.

پس از بازگشت آنها، جنل مصطفی بارزانی در ۱۵ مه ۱۹۴۷، او جلسه‌ای با رفقایش در روستای آرگوش برگزار کرد و به آنها دستور داد که بمانند یا به شوروی بروند. در آنجا، همه رفقایش تصمیم گرفتند که ادامه دهند و به شوروی بروند. او در نبرد پل ماکو شرکت کرد و پس از سختی و خستگی فراوان، در ۱۸ ژوئن ۱۹۴۷، از رودخانه ارس در مرز ایران و شوروی عبور کرد.

پس از ورود به اتحاد جماهیر شوروی، در ۱۹ ژوئن ۱۹۴۷، او و تمام رفقایش در نخجوان آذربایجان، به مدت چهل روز در یک اجتماع باز که توسط گروهی از سربازان با سیم خاردار احاطه شده بود، بازداشت شدند. آنها تحت مراقبت بودند و از نظر غذا، لباس و حمل و نقل مانند اسیران جنگی با آنها رفتار می‌شد. بعداً با تصمیم دولت شوروی، آنها به مناطق آغدام، لاچین، آیولاخ و کلبجر آذربایجان تقسیم شدند. در ۱۰ دسامبر ۱۹۴۷، آنها به یک پایگاه نظامی در کنار دریای خزر در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان، منتقل شدند. در همان زمان، توسط برخی از رفقای تحصیل کرده خود، روزانه چهار ساعت زبان کردی به آنها آموزش داده می‌شد.

پس از بدرفتاری جعفر بکیروف با رفقایش، در ۲۹ آگوست ۱۹۴۸ تصمیم گرفته شد که اردوگاه نظامی از آذربایجان به جامعه چیرچوک در نزدیکی تاشکند، پایتخت ازبکستان، منتقل شود، جایی که آنها آموزش نظامی خود را ادامه دادند.

در مارس ۱۹۴۹، او و رفقایش با قطار به روستاهای اتحاد جماهیر شوروی منتقل شدند و در مزارع کلخوزها (زمین‌هایی که مردم از دولت می‌گرفتند و سپس به دولت پس می‌دادند) کار کردند.

پس از تلاش‌های فراوان و ارسال چندین نامه از سوی ژنرال بارزانی به استالین، سرانجام نامه‌ای به استالین رسید که در آن بارزانی از رنج رفقایش صحبت کرده بود و او بلافاصله تصمیم گرفت کمیته‌ای برای بررسی وضعیت رفقای بارزانی تشکیل دهد. در نوامبر ۱۹۵۱، او به ورویسکی، اتحاد جماهیر شوروی نقل مکان کرد.

پس از انقلاب ۱۴ ژوئیه ۱۹۵۸ در عراق و بازگشت ژنرال مصطفی بارزانی، در ۲۵ فوریه ۱۹۵۹، او و رفقایش طبق بندهای (الف) ماده ۳ و ۷ از ماده ۱۰ و ماده ۱۱ مشمول عفو عمومی شدند.

در سال ۱۹۵۸، دولت جمهوری عراق به رهبری عبدالکریم قاسم تأسیس شد. در ۱۶ آوریل ۱۹۵۹، او به همراه رفقایش با کشتی جورجیا از طریق بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به کردستان بازگشت.

عبدیش عمر شرکت کرد انقلاب سپتامبر او در نبردهای نهله، پیرس و عکری شرکت داشت و دو بار زخمی شد.

منابع:

۱. شعبانعلی شعبان، برخی اطلاعات سیاسی و تاریخی، چاپ سوم، (اربیل - چاپخانه روژهلات - ۲۰۱۳).

۲. شوکت شیخ یزدین، جشن طلایی پیشمرگه، (پیرمام - چاپخانه خبات - ۱۹۹۶).

۳. صالح یوسف صوفی، گاهشماری کردستان و جهان، چاپ اول، جلد ۳، (دهوک - چاپخانه استانداری دهوک - ۲۰۱۳).

۴. عمر فاروقی، سردار دانا زندگی و مبارزات مرحوم ملا مصطفی بارزانی، چاپ دوم، (اربیل - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ۲۰۰۲).

۵. عبدالرحمن ملا حبیب ابوبکر، قبیله بارزان بین سال‌های ۱۹۳۱ تا ۱۹۹۱، چاپ اول، (اربیل - چاپخانه وزارت فرهنگ - ۲۰۰۱).

6. لیث عبدالمحسن جواد الزبیدی، انقلاب 14 ژوئیه 1958 در عراق، (بغداد - مؤسسه انتشارات دارالرشید - 1979م)، ص.

۷. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادیبخش کرد ۱۹۳۱-۱۹۵۸، (دهوک، چاپخانه خبات، ۱۹۹۸).

۸. نجف قلی پسیان، از مهاباد خونین تا کرانه‌های ارس، و شوکت شیخ یزدین، چاپ اول، (پیرمام - جشن طلایی حزب دموکرات کردستان - ۱۹۹۶).

۹. آرشیو هیئت دایره المعارف حزب دموکرات کردستان.