شەڕی کانی سێف ١٩٨٠

ئه‌و شەڕه‌ له‌سه‌ر ڕێگای سه‌ید سادق – پێنجوێن ڕوویدا‌‌، له‌ ٢٠ی تشرینی یه‌كه‌می ١٩٨٠، كاتێ كه‌ هێزێكی پێشمه‌رگه‌ به‌ره‌نگاری هێزێكی سوپای عێراق بوونه‌وه‌ و شەڕ له‌ نێوانیاندا دروست بوو، له‌ كۆتاییدا پێشمه‌رگه‌ سه‌ركه‌وتنی به‌رچاوی به‌سه‌ر سوپای عێراقدا تۆمار كرد و زیانیكی زۆری پێ گه‌یاندن له‌ كوژراو و بریندار.


سالی ١٩٧٥ ساڵێكی شووم بوو له‌ مێژووی كوردستان، چونكه‌ نه‌ك شۆڕش به‌ڵكو ئومێدی رزگاریش به‌جارێ هه‌ره‌سی پێ هێنرا، شكست ڕوچووه‌ ناو سه‌نگه‌ر و هه‌ناوی كۆمه‌ڵ و گیانی هه‌موو كوردێك، تروسكه‌ هیوایه‌ك نه‌ما كه‌ بتوانێ به‌ ئه‌سته‌م به‌رچاوی خه‌ڵك ڕوون بكاته‌وه‌، ده‌یان هه‌زار پێشمه‌رگه‌ی دڵسۆزی شۆڕش دووچاری سه‌رگه‌ردانی و ماڵوێرانی بوونه‌وه‌ و له‌ناخی خۆیاندا حه‌سره‌ت و ئازاریان ده‌كیشا. 

       دیاره‌ ئه‌و دۆخه‌ هه‌ر ته‌نها ساڵێكی خایاند كاتێ كه‌ له‌ ناوه‌ڕاستی ساڵی ١٩٧٦ سه‌ركردایه‌تی شۆڕش خۆی ڕیكخسته‌وه‌و جارێكی دیكه‌ زه‌نگی ده‌سپێكی شۆڕشێكی دیكه‌ی چه‌كداری لێدایه‌وه به‌ڕووی نه‌یاران و ئه‌وانه‌ی كه‌ به‌ پلانی نێوده‌وڵه‌تی هه‌ره‌سیان به‌ شۆڕشی ئه‌یلوول هێنا، ئیتر جارێكی تر هیوا و ئومێد بۆ شۆڕشگێران گه‌ڕایه‌وه‌ و چاڵاكیه‌كانی پێشمه‌رگه‌ له‌ شوێنه‌ جیاوازه‌كانی باشوری كوردستان ڕووی له‌ هه‌ڵكشان كرد. له‌ ڕاستیدا زۆرن ئه‌و شەڕ و داستانانه‌ی كه‌وا پێشمه‌رگه‌ له‌ مێژووی شۆڕشی گوڵاندا له‌ زۆر ناوچه‌ی كوردستان تۆماریان كرد، توانیان گورزی گه‌وره‌ به‌و پێگه ‌و سه‌ربازگه ‌و دام و ده‌زگایانه‌ بسره‌وێنن كه‌ ده‌كه‌وته‌ به‌ر سێره‌ی چه‌كه‌كانیان،

      یه‌كێك له‌ داستانه‌ گه‌وره‌ و مێژووییه‌كان كه‌ له‌سه‌ر ده‌ستی هێزی پێشمه‌رگه‌ تۆمار كرا داستانی كانی سیف و چۆمه‌ره‌سی چیای قۆچه‌ بوو له‌سه‌ر رێگای سه‌ید سادق – پێنجوێن‌‌، له‌ ٢٠ی تشرینی یه‌كه‌می ١٩٨٠، كاتێ كه‌ هێزێكی پێشمه‌رگه‌ به‌ چه‌كی سوكی شانیان له‌گه‌ڵ هێزێكی سوپای عێراقی پڕ چه‌كی قوڕس و سوك كه‌وته‌ شەڕه‌وه، وێڕای ئه‌و هێزه‌ی كه‌ له‌شەڕه‌كه‌ ڕووبه‌ڕووی پێشمه‌رگه‌ بوونه‌وه‌، حكومه‌تی عێراق به‌ هۆی هه‌لیكۆپته‌ره‌وه‌ هێزێكی زۆری دیكه‌شی له‌ ناوچه‌كه‌ دابه‌زاند بۆ پاڵپشتی هێزه‌كانی، به‌ڵام ئه‌وه‌ نه‌بووه‌ جێگای ترسی پێشمه‌رگه‌ و سارد بوونه‌وه‌ له‌ شەڕ به‌ڵكو به‌رده‌وامیان دایه‌ جه‌نگ تاكو توانیان گورزێكی گه‌وره ‌و كاریگه‌ریان لێ بوه‌شێنن، له‌ ده‌ره‌نجامی كۆتایی ئه‌و داستانه‌دا ژماره‌یه‌كی زۆری سه‌ربازی سوپای عیراق كوژرا‌ن و زۆریشیان بریندار بوو، هه‌روه‌ها ئه‌فسه‌رێك به‌ پله‌ی نه‌قیبی فرۆكه‌وانی به‌ناوی ئه‌حمه‌د ئیسماعیل عه‌قیلی به‌ دیلی كه‌وته‌ ده‌ستی پێشمه‌رگه‌وه‌.

       به‌ڵام ئه‌وه‌ی جێگای داخه‌ و په‌رده‌ی‌ شه‌رمه‌زاریه‌ به‌ڕووی خه‌بات و قوربانیدان له‌ پێناو ئامانجێكی پیرۆز، هه‌ڵوێستی نه‌شیاو و په‌رته‌وازه‌ییه‌ له‌ شۆڕشدا، هه‌ر دوای كوتایی هاتنی شەڕه‌كه‌ و سه‌ركه‌وتنی پێشمه‌رگه‌ له‌و داستانه‌دا به‌ سه‌ر سوپای عێراق، هێزێكی سه‌ربه‌ یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان له‌ ناوچه‌ی كانی مانگاوه‌ له‌ پڕێكدا په‌یدا بوون، له‌ دواوه‌ په‌لاماری هێزی پێشمه‌رگه‌یاندا، ‌دوای شه‌رێكی گه‌رم و خویناوی دوو پێشمه‌رگه‌ به‌ ناوه‌كانی محه‌مه‌د وه‌رده‌واڵه‌ و ئازاد شێخ قادر شه‌هید بوون. 


     سه‌رچاوه‌كان:

  1. جه‌مال فه‌تحوڵله‌ ته‌یب: بزوتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی كورد له‌ باشوری كوردستان ١٩٧٦-١٩٨٠، چاپی یه‌كه‌م، چاپخانه‌ی شه‌هاب، هه‌ولێر-٢٠١٢. 

  2. غازی عادل گه‌ردی: پێشمه‌رگه‌یه‌ك له‌ خزمه‌ت بارزانیدا، به‌رگی دووه‌م، چاپی دووه‌م، توركیا- ٢٠٢١.

  3. مه‌سعود بارزانی: بارزانی و بزوتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی كورد، به‌رگی چواره‌م، ١٩٧٥-١٩٩٠ شۆڕشی گوڵان، به‌شی دووه‌م، چاپی یه‌كه‌م، چاپخانه‌ی ڕوكسانا، ٢٠٢١.


بابەتی پەیوەندیدار

لێدانى ڕەبایەکانى باوەکراوەى پشتى ڕایات ١٩٨١

هێرشکردنە سەر دوو ڕەبایەى پشتى ڕایات چالاکیەکى پێشمەرگەیی پارتیزانى بوو دژى سوپاى عێراق لە دەڤەرى باڵەکایەتى، هێزێکى پێشمەرگەى هاوبەشى پارتی دیموکراتى کوردستان و حزبى سۆسیالیستى کوردستان، لە ڕۆژێکى بەهارى ١٩٨١ هێرشیان کردە سەر هەردوو ڕەبایەکە و زیانى گیانیان پێ گەیاندن لە کوشتیار و بریندار، بە بیانووى ئەوەى کە هەڵسوکەوت و مامەڵەیان توند بوو لەگەڵ خەڵکى ناوچەکەو هەراسانیان دەکردن.

زانیاری زیاتر

شەڕى دەربەند ١٩٨٣

شەڕى دەربەند چالاکیەکى پارتیزانى هێزى پێشمەرگەى کوردستان بوو دژى سوپاى عێراق، کە لە شەوێکى بەهارى ١٩٨٣ هێرشیان کردە سەر سەربازگەى دەربەندى نزیک شارۆچکە چۆمان لە دەڤەرى باڵەکایتى، بە ئامانجى پیشاندانى هێز و بازووى شۆڕش و درێژەدان بە چالاکى پارتیزانى، دواى شەڕێکى نیو کاتژمێری و دروستکردنى پشێوى و ئاڵۆزى لە ناو سەربازگە دەستیان لە شەڕەکە هەڵگرت و شوێنەکەیان جێ هێشت.

زانیاری زیاتر

شەڕی هەریر ١٩٨٢

شەڕى هەریر چالاکیەکى پارتیزانى هێزى پێشمەگەى لیژنە ناوچەى باڵەکى سەربە لقى دووی پارتى دیموکراتى کوردستان بوو، کە لە شەوێکى هاوینى ساڵى ١٩٨٢ لە دۆڵی بالیسانەوە دابەزینە ناو شارۆچکەى هەریر و هێرشیان کردە سەر بنکەى ڕێکخستنی حزبى بەعس، دواى شەڕێکى زیاتر لە نیو کاتژمێر توانیان زیانى گیانى و ماددى بە ئەندام و پاسەوانانى ڕێکخراوکە بگەیەنن، پاشان شوێنەکەیان جێ هێشت و گەڕانەوە بنکە و بارەگاکانیان لە دۆڵی بالیسان.

زانیاری زیاتر

چالاکى گەرووى سیتکان ١٩٨٣

چالاکى گەرووى سیتکان بریتى بوو لە ڕووبەڕوو بوونەوەى هێزێکى پێشمەرگەى کوردستان لەگەڵ هێزێکى سەربازى سوپاى عێراق، لە ئێوارەیەکى بەهارى ١٩٨٣ لە گەرووى سیتکانى نزیک چیاى زۆزک، لەماوەیەکى کورتدا هێزەکەى پێشمەرگە هێرشیان کردە سەر هێزە سەربازیەکە و تێکیان شکاندن و زیانی زۆریان پێ گەیاندن لە کوشتن و بریندار، پاشان شوێنەکەیان جێ هیشت.

زانیاری زیاتر

شەڕى دیانا ١٩٧٩

شەڕی دیانا، ڕووبەڕوو بوونەوەى مەفرەزەیەکى پێشمەرگە لەگەڵ هێزێکى سەربازى سوپاى عێراق لە شارۆچکەى دیانا، کاتێ کە مەفرەزەکەى پێشمەرگە بەمەستى ئەنجامدانى چالاکیەک کە هێرشکردنە سەر ماڵی خیانەتکارێکى بەکرێگیراوى ڕژێم بە هاوکارى ڕێکخستنە نهێنیەکانى ناوشار، لە ڕێگاى رۆیشتنیان بۆ شوێنى مەبەست دووچارى هێزێکى سەربازى حکومەت بوونەوە کە بازگەیان دنابوو لە شوێنێک بەناوى کەندى دیانا، دواى ماوەیەک لە شەڕ و پێکدادان پێشمەرگە بڕیارى کشانەویاندا لە شوێنەکە دوور کەوتنەوە.

زانیاری زیاتر