شەڕى شیڤێ ١٩٨٧

شەڕى شیڤێ ڕووبەڕووبوونەوەى هێزى پێشمەرگە و هێزى چەکدارانى بەکرێگیراوى ڕژێمى بەعس لە ٢٥ى ئایارى ١٩٨٧، کە بە نیازى وێرانکارى و ڕوخاندنى گوندى شیڤێ هێرشیان کردە سەر گوندەکە، هێزى پێشمەرگەش بەرەنگاریان بووەوە و لە ماوەى دوو کاتژمێرى شەڕدا هێزى چەکدارانى بەکرێگیراو شکستیان خوارد و ڕایانکرد، چوار لاشەیان لە مەیدانى شەڕ بەجێهێشت.


ڕژێمى بەعس بە مەبەستى بەگژدا چوونەوەى شۆڕشى کورد هەموو ڕێگایەکى تاقیکردەوە، یەکێک لەو ڕێگایانەى کە گرتیەبەر، چەکدارکردنى گەنج و لاوى کوردستان بوو، لە چوارچێوەى چەندین مەفرەزەى تایبەت و فەوجی خەفیفەدا ڕێکیخستن (بارزانى، ٢٠٢١، ٩)، ئەمەش چەند ئامانجێکى بە دواوە بوو، لەوانە: بەگژیەکداکردنى کورد لە لایەک و هەموو ئەوانەى کە لە سەربازیى ڕایاندەکرد، لە برى ئەوەى پەیوەندى بە ڕیزى شۆڕشەوە بکەن، دەچوونە ڕیزی چەکدارانى بەکرێگیراو، لە تەواوى هێرش و پەلامارەکانى سوپاى عێراق بۆ سەر هێزى پێشمەرگە شان بە شانى سوپاى عێراق بەشدار دەبوون، تا وای لێهات بوون بە بەشێکى گەورە لە هێزى چەکدارى دەوڵەت، زۆرێک لە بنکە سەربازییەکان و ڕەبایەکان ڕادەستى ئەو چەکدارانە کران، وێڕاى ئەوەش بەشدارى کارایان هەبوو لە هێرش و پەلامارەکانى سەر ناوچەکانى ژێر هەژموونى شۆڕش (علی، ٢٠١٦، ٧١).

لە ٢٥ى ئایارى ١٩٨٧ هێزێکى زۆرى چەکدارانى بەکرێگیراو بە پاڵپشتى تانک و زریپۆش و بلدۆزەر هێرشیان کردە سەر گوندى شیڤێ لە دەڤەرى گولیا، بە مەبەستى ڕوخاندن و کاولکردنى گوندى ناوبراو و گوندى کورکا، بەر لە دەستپێکردنى هێرش هێزەکانى حکومەت دەستیانکرد بە تۆپبارانى چڕ لە ناوچەکە. 

 هێزى پێشمەرگە لە ناوچەکەدا سەنگەریان گرتبوون بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی هێزەکانى حکومەت، بینیان کە قافڵەى ئۆتۆمبێلى سەربازى و بلدۆزەر بەرەو گوندى شیڤێ هەنگاو دەنێن، هێزێکى پێشمەرگە کە بۆ پارێزگارى گوندەکان و بەرەنگاربوونەوەى هێرشى هێزەکانى حکومەت بوونیان هەبوو لە ناوچەکە، هەرکە هێزەکەى حکومەتیان بنیى دەستیان بە تەقە کرد تاکو دانیشتوانى گوند لە هێرشى حکومەت ئاگادار ببنەوە، بەو پێیە لەوە دەچوو دانیشتوانى گوند لەو هێرشەى حکومەت بێ ئاگا بن، بەیانى زوو هێزى پێشمەرگە لەگەڵ ژمارەیەک بەرگری میللى یەکیان گرت و لە گوندەکانى کۆرکێ و کانیاتا کۆبوونەوە، لەو کۆبوونەوەیەدا نەخشەى ڕووبەڕووبوونەوەى هێزى هێرشبەریان دانا، دابەشى سەر چەند دەستەیەک بوون و پاشان چوون بۆ گوندى شیڤێ، تاکو بەر بە هێرشەکە بگرن، کاتێک کە لە هێزەکانى حکومەت نزیک بوونەوە، پێشمەرگەکان دابەشى سەر چەند خاڵێک بوون، تاکو لە چەند قۆڵێکەوە بەرپەرچیان بدەنەوە و بەرەى شەڕ فراوان بکەن (مراد، ٢٠٠٧، ١٧٠). 

 لە کاتژمێر ٨ى بەیانى هێزەکانى حکومەت بەرەو گوندى شیڤێ دەستیان بە هێرش کرد، هێزى پێشمەرگە بەرەنگاریان بوونەوە و شەڕ بە گەرمى دەستی پێکرد، دواى ئەوەى چەند گولەیەکى ئاڕپیجى و دەستڕێژى تەقەى پێشمەرگە بە پێشڕەوییەکانى هێزە چەکدارەکانى بەکرێگیراودا تەقینەوە، پێشڕەوییەکەیان وەستاند و نەیانتوانى بێنە پێشەوە، هەرچەندە بۆ ماوەى دوو کاتژمێر شەڕ بەردەوام بوو بەڵام هێزەکانى حکومەت نەیانتوانى خۆڕاگربن، بەڵکو لە ئان و ساتێکدا مەیدانى شەڕیان چۆل کرد و ڕایانکرد (مراد، ٢٠٠٧، ١٧٠).

 هێزى پێشمەرگە لە شەڕەکەدا سەرکەوتن، وێڕاى ئەوەى شکستیان بە هێرشى چەکدارانى حکومەت هێنا، زیانى گیانیشیان پێگەیاندن کە لاشەى ٤ کوژراویان لە مەیدانى شەڕدا بەجێما، دەستیان بەسەر بڕێک لە چەک و تەقەمەنیشدا گرت وەک: قەناسێکى ڕووسی لەگەڵ ٤ کلاشینکۆف و ٤  سندوقى فیشەک و یەک هاوەن و١٠ گولەى هاوەن و تێکشکاندنى بلدۆزەرێک کە بۆ ڕوخاندنى خان و ماڵى هاوڵاتیانیان هێنابوون (مراد، ٢٠٠٧، ١٧١).


سەرچاوەکان:

١- بارزانی، مەسعود، بارزانى و بزوتنه‌وەی ڕزگاریخوازی كورد، به‌رگی چوار‌م، ١٩٧٥-١٩٩٠ شۆڕشی گوڵان، به‌شی 

دووە‌م، چاپی یه‌كه‌م، چاپخانه‌ی ڕوكسانا، ٢٠٢١.  

٢- مردا، محەمەد، خەباتا چیا، بیرهاتن و سەرهاتیێن شۆڕەشا گولانێ دناڤبەرا ساڵین (١٧٦-١٩٨٩) دا، چاپخانا کوردستانێ – زاخۆ، ٢٠٠٧.

٣- عەلى، نورى حەمە، مێژووى تێکۆشانى پێشمەرگەیەک لە نێوان ژیان و مەرگدا، چاپى دووەم، چاپخانەى شەها، هەولێر _ ٢٠١٦.                                 


بابەتی پەیوەندیدار

چالاکى گەرووى سیتکان ١٩٨٣

چالاکى گەرووى سیتکان بریتى بوو لە ڕووبەڕوو بوونەوەى هێزێکى پێشمەرگەى کوردستان لەگەڵ هێزێکى سەربازى سوپاى عێراق، لە ئێوارەیەکى بەهارى ١٩٨٣ لە گەرووى سیتکانى نزیک چیاى زۆزک، لەماوەیەکى کورتدا هێزەکەى پێشمەرگە هێرشیان کردە سەر هێزە سەربازیەکە و تێکیان شکاندن و زیانی زۆریان پێ گەیاندن لە کوشتن و بریندار، پاشان شوێنەکەیان جێ هیشت.

زانیاری زیاتر

شەڕى دیانا ١٩٧٩

شەڕی دیانا، ڕووبەڕوو بوونەوەى مەفرەزەیەکى پێشمەرگە لەگەڵ هێزێکى سەربازى سوپاى عێراق لە شارۆچکەى دیانا، کاتێ کە مەفرەزەکەى پێشمەرگە بەمەستى ئەنجامدانى چالاکیەک کە هێرشکردنە سەر ماڵی خیانەتکارێکى بەکرێگیراوى ڕژێم بە هاوکارى ڕێکخستنە نهێنیەکانى ناوشار، لە ڕێگاى رۆیشتنیان بۆ شوێنى مەبەست دووچارى هێزێکى سەربازى حکومەت بوونەوە کە بازگەیان دنابوو لە شوێنێک بەناوى کەندى دیانا، دواى ماوەیەک لە شەڕ و پێکدادان پێشمەرگە بڕیارى کشانەویاندا لە شوێنەکە دوور کەوتنەوە.

زانیاری زیاتر

شەڕی دەشتى بەرازگر ١٩٧٩

شەڕى دەشتى بەرازگر، ڕووبەڕوو بوونەوەى هێزێکى سوپاى عێراق لەگەڵ هێزێکى پێشمەرگە لەسەر ڕوبارى دەشتى بەرازگر لە دەڤەرى برادۆست، کاتێ کە هێزەکەى پێشمەرگە لە جەولەدا بوو بۆ چەند گوندێکى سنورى ناوچەکە بە مەبەستى بەسەرکردنەوەى ڕێخستنەکانیان، دواى ماویەکى کورت لە شەڕ و ڕووبوڕوو بوونەوە هێزەکەى سوپاى عێراق شکستیان خواردو بە ژمارەیەک کوژرا و بریندار مەیدانى شەڕەکەیان چۆلکرد و ڕایانکرد.

زانیاری زیاتر

شەڕی بنارى چیاى پیران ١٩٧٩

شەڕى بنارى چیاى پیران، ڕووبەڕوو بوونەوەى هێزێکى پێشمەرگە لەگەڵ هێزێکى سەربازى سوپاى عێراق لە بەهارى ١٩٧٩، کاتێ کە هێزەکەی پێشمەرگە لە چالاکیەکى پارتیزانى ڕفاندنى پێنج ئەندازیارى پڕۆژەیەکى ڕێگاوبان دەگەڕانەوە، لە بنارى چیاى پیران نزیک مێرگەسۆر لەگەڵ هێزێکى سەربازى سوپا بە یەک گەیشتن، شەڕێکى گەرم بۆ ماوەى دوو کاتژمێر لە نێوانیاند دروست بوو، ئەنجامى شەڕەکە کوژرانى چوار لە ئەندازیاران و ژمارەیەک کوژرا و بریندارى سەربازانى سوپاى لێ کەوتەوە هێزەکەى پێشمەرگەش بێ زیان لێى دەرچوون تەنها یەکێک بە سو

زانیاری زیاتر

شەڕى گوندى هەسنان ١٩٧٥

شەڕى گوندى هەسنان، ڕووبەڕوو بوونەوى هێزى پێشمەرگە و سوپاى عێراق لە ١٣ى ئازارى ١٩٧٥ لە گوندى هەسنان لە بنارى چیاى حەسەن بەگ، کاتێ کە سوپاى عێراق هێرشیکى بەربڵاوى کردە سەر سەنگەرەکانى پێشمەرگە بە پشتیوانى تانک و تۆپ و فڕۆکەى جەنگى بە مەبەستى دەستگرتن بە سەر گەرووى بێشەو چیاى حەسەن بەگ، کە دوو خاڵى ستراتیژى ناوچەکە بوون.

زانیاری زیاتر