زندگینامه

سورکان ملا باس در سال ۱۹۲۰ در شهرستان مرگاسوری استان اربیل متولد شد. او در اتحاد جماهیر شوروی تحصیل کرد و مدرک مکانیک کشاورزی دریافت کرد. او در اتحاد جماهیر شوروی با ماریا ازدواج کرد و صاحب یک پسر و یک دختر به نام‌های رسول و رسمیه شد. سورکان پس از بازگشت از اتحاد جماهیر شوروی، در سال ۱۹۵۹ در یک کارخانه قند در موصل مشغول به کار شد. در سال ۱۹۷۵، پس از انسکوی انقلاب سپتامبر او به زادگاهش بازگشت و سپس به اربیل نقل مکان کرد و در آنجا به عنوان چاه‌کن به کار خود ادامه داد. او به روستای مویلیان نقل مکان کرد. در سال ۱۹۸۰، دولت عراق به دلیل اینکه به حزب بعث نپیوسته بود، او را از کار برکنار کرد. او در سال ۱۹۸۹ در روستای مویلیان درگذشت و در همانجا به خاک سپرده شد.

مبارزه

او در سال ۱۹۴۳ به صفوف انقلاب دوم بارزان پیوست. در ۸ آگوست ۱۹۴۵، در تصرف پاسگاه پلیس مرگاسوری که در منطقه‌ی ناآرام تصرف شده بود، شرکت کرد. در ۱۱ اکتبر ۱۹۴۵، پس از فروپاشی انقلاب دوم بارزان، به کردستان شرقی نقل مکان کرد. در ۳۱ مارس ۱۹۴۶، به نیروهای بارزانی ارتش جمهوری دموکراتیک کردستان در مهاباد پیوست. در ۲۹ آوریل همان سال، در نبرد قراوی در منطقه‌ی سقز شرکت کرد.

پس از فروپاشی جمهوری دموکراتیک کردستان در ۱۹ مارس ۱۹۴۷، او در نبردهای نقده و شنو شرکت کرد.

پس از بازگشت آنها، جنل مصطفی بارزانی در ۱۵ مه ۱۹۴۷، او با رفقایش در روستای آرگوش جلسه‌ای برگزار کرد و به آنها دستور داد که بمانند یا به اتحاد جماهیر شوروی بروند. مصطفی بارزانی او در ۱۸ ژوئن ۱۹۴۷ از رودخانه ارس که در مرز ایران و اتحاد جماهیر شوروی قرار دارد، عبور کرد.

پس از ورود به اتحاد جماهیر شوروی، در ۱۹ ژوئن ۱۹۴۷، او و تمام رفقایش در نخجوان آذربایجان، به مدت چهل روز در یک اجتماع باز که توسط گروهی از سربازان با سیم خاردار احاطه شده بود، بازداشت شدند. آنها تحت مراقبت بودند و از نظر غذا، لباس و حمل و نقل مانند اسیران جنگی با آنها رفتار می‌شد. بعداً با تصمیم دولت شوروی، آنها به مناطق آغدام، لاچین، آیولاخ و کلبجر آذربایجان تقسیم شدند. در ۱۰ دسامبر ۱۹۴۷، آنها به یک پایگاه نظامی در کنار دریای خزر در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان، منتقل شدند. در همان زمان، توسط برخی از رفقای تحصیل کرده خود، روزانه چهار ساعت زبان کردی به آنها آموزش داده می‌شد.

پس از بدرفتاری جعفر بکیروف با رفقای بارزانی، تصمیم گرفته شد که اردوگاه نظامی او از آذربایجان به جامعه چیرچوک در نزدیکی تاشکند، پایتخت ازبکستان، منتقل شود، جایی که آنها آموزش نظامی خود را ادامه دادند.

در مارس ۱۹۴۹، او و رفقایش با قطار به روستاهای اتحاد جماهیر شوروی منتقل شدند و در مزارع کلخوز (زمین‌هایی که مردم از دولت اجاره می‌کردند و سپس به دولت پس می‌دادند) کار کردند.

پس از تلاش‌های فراوان و ارسال چندین نامه از سوی ژنرال بارزانی به استالین، سرانجام نامه‌ای به استالین رسید که در آن بارزانی از رنج رفقایش صحبت کرده بود و او بلافاصله تصمیم گرفت کمیته‌ای برای بررسی وضعیت رفقای بارزانی تشکیل دهد. در نوامبر ۱۹۵۱، او به ورویسکی، اتحاد جماهیر شوروی نقل مکان کرد.

پس از انقلاب ۱۴ ژوئیه ۱۹۵۸ در عراق و بازگشت ژنرال مصطفی بارزانی، در ۲۵ فوریه ۱۹۵۹، او و رفقایش طبق بندهای (الف) ماده ۳ و ۷ از ماده ۱۰ و ماده ۱۱ مشمول عفو عمومی شدند.

در سال ۱۹۵۸، جمهوری عراق به رهبری عبدالکریم قاسم تأسیس شد. در ۱۶ آوریل ۱۹۵۹، او به همراه رفقایش با کشتی جورجیا از طریق بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به کردستان بازگشت.

سورکان ملا باس در انقلاب سپتامبر ۱۹۶۱ شرکت داشت و یک سرباز بود. او در نبردهای هلبات، باستیا ژاژوکی، زوزک و گوراتو شرکت داشت. او در طول فعالیت‌های پیشمرگه خود دو بار زخمی شد.

منابع:

1. حمید گردی، خلاصه التاریخ، چاپ اول، (اربیل - انتشارات ارس - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ۱۳۸۳).

2. حیدر فاروق السامری، ضیاء جعفر و نقش سیاسی و اقتصادی در عراق، (لندن - دارالحکمه - ۲۰۱۶).

3. شعبانعلی شعبان، برخی اطلاعات سیاسی و تاریخی، چاپ سوم، (اربیل - چاپخانه روژهلات - ۲۰۱۳).

4. عمر فاروقی، سردار دانا زندگی و مبارزات مرحوم ملا مصطفی بارزانی، چاپ دوم، (اربیل - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ۲۰۰۲).

5. عبدالرحمن ملا حبیب ابوبکر، قبیله بارزان بین سال‌های ۱۹۳۱ تا ۱۹۹۱، چاپ اول، (اربیل - چاپخانه وزارت فرهنگ - ۲۰۰۱).

6. عبدالله غفور، فرهنگ جغرافیای اربیل، (اربیل - چاپخانه حاجی هاشم - 1394).

7. کاروان محمد مجید، بارزانی‌ها از مهاباد تا اتحاد جماهیر شوروی، چاپ اول، (سلیمانیه - چاپخانه پیوند - ۲۰۱۱).

8. مجله هتاو، شماره ۱۵۴، سال ششم، اربیل، چاپخانه کردستان، جمعه، ۲۵ فروردین ۱۳۳۸ (۱۵ آوریل ۱۹۵۹).

9. در خاطرات فرمانده شهید حسو میرخان ژاژوکی، ۶۲ روز با بارزانی، عزیمت بارزانی‌ها به اتحاد جماهیر شوروی، چاپ اول (اربیل - چاپخانه فرهنگی - ۱۹۹۷).

10. لیث عبدالمحسن جواد الزبیدی، انقلاب 14 ژوئیه 1958 در عراق، (بغداد - مؤسسه انتشارات دارالرشید - 1979م).

11. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادیبخش کرد ۱۹۳۱-۱۹۵۸، (دهوک - چاپخانه خبات - ۱۹۹۸).

12. نجف قلی پسیان، از مهاباد خونین تا کرانه‌های ارس، نوشته شوکت شیخ یزدین، چاپ اول، (پیرمام - جشن طلایی حزب دموکرات کردستان - ۱۹۹۶).

13. آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان.