Jînenîgarî

Selîm Reşîd Selam di sala 1918an de li gundê Babseva, navçeya Barzan, navçeya Mergesûr, parêzgeha Hewlêrê ji dayik bûye. Berî ku biçe Yekîtiya Sovyetê zewicî bû. Navê malbata wî Parîn Îsa Goran bû. Kurekî wan hebû bi navê Mistefa Selîm (1944) ku di 31ê Tîrmeha 1983an de di operasyona Enfalê ya Barzaniyan de ji aliyê hikûmeta Iraqê ve li civaka Quştepa winda bû.

Selîm Reşîd li Yekîtiya Sovyetê xwend û bawernameya xwe ya bekeloryayê di warê çandiniyê de wergirt. Li Yekîtiya Sovyetê bi Zehra re zewicî û piştî vegera xwe ya Iraqê di sala 1959an de, li Ofîsa Çandiniyê ya Silêmaniyê dest bi kar kir û paşê veguhezî Ofîsa Çandiniyê ya Barzan.

Di sala 1980an de ew ji bo civaka Quştepa hate veguhastin, dû re wekî karmendek li Ofîsa Çandiniyê ya Hewlêrê hate xebitandin. Ew bi Kurdî, Erebî û Rûsî şareza dizanibû. Di 28ê Cotmehê de mir.

Têkoşîn

Selîm Reşîd Selam di sala 1943an de tevlî refên Şoreşa Duyemîn a Barzan bû. Di Cotmeha 1943an de beşdarî dagirkirina qereqolên polîsên Şingal, Bedarun, Kanî Reş û Bleyê bû. Di Cotmeha 1943an de beşdarî dagirkirina qereqola polîsên Xerzok, di 10ê Mijdara 1943an de beşdarî dagirkirina qereqola polîsên Mazne û di 8ê Tebaxa 1945an de beşdarî dagirkirina qereqola polîsên Mergasûrî bû. Di 19ê Tebaxa 1945an de, hemû milkê wî bi biryara Dadgeha Leşkerî ya Iraqê hate desteserkirin.

Di 11ê Cotmeha 1945an de, piştî têkçûna Şoreşa Duyemîn a Barzan, ew çû Rojhilatê Kurdistanê. Di 31ê Adara 1946an de, ew li Mehabadê tevlî hêzên Barzan ên Artêşa Komara Demokratîk a Kurdistanê bû. Li Rojhilatê Kurdistanê xizmet kir û di vî şerî de seqet bû.

Piştî hilweşîna Komara Demokratîk a Kurdistanê di 19ê Adara 1947an de, ew beşdarî şerên Nexde û Şînoyê bû.

Piştî vegera wan, Genl Mistefa Barzanî Di 6ê Gulana 1947an de, li gundê Argoşê bi hevalên xwe re civînek li dar xist û ji wan re talîmat da ku an li wir bimînin an jî herin Yekîtiya Sovyetê. Mistefa Barzanî Ew beşdarî Şerê Gelê Qtur û Şerê Pira Mako bû. Piştî gelek zehmetî û westandinê, di 18ê Hezîrana 1947an de ji Çemê Arasê derbas bû, ku li ser sînorê Îran û Yekîtiya Sovyetê ye.

Piştî gihîştina Yekîtiya Sovyetê, di 19ê Hezîrana 1947an de, ew û hemû hevalên wî li Naxçevan, Azerbaycanê, çil rojan di nav civatek vekirî de ku ji aliyê komek leşkeran ve bi têlên dirandî hatibû dorpêçkirin, hatin girtin. Ew ji aliyê xwarin, cil û berg û veguhastinê ve wek dîlên şer dihatin parastin û muamelekirin. Paşê bi biryara hikûmeta Sovyetê ew li herêmên Axdam, Laçîn, Ayulax û Kelbacar ên Azerbaycanê hatin dabeşkirin. Di 10ê Kanûna Pêşîn a 1947an de, ew ji bo baregeheke leşkerî ya li ser Deryaya Xezar li Baku, paytexta Komara Azerbaycanê hatin veguhastin. Ew hatin leşkerîkirin. Di heman demê de, ji aliyê hin hevalên xwe yên xwende ve rojê çar saetan dersa Kurdî ji wan re dihat dayîn.

Piştî ku Cefer Bakirov hevalên Barzaniyê nebaş tehrîk kirin, biryar hat dayîn ku kampa wî ya leşkerî ji Azerbaycanê bo civaka Çîrçûk a nêzîkî Taşkentê, paytexta Ozbekistanê were veguhastin, li wir wan perwerdehiya xwe ya leşkerî berdewam kir.

Di Adara 1949an de, ew û hevalên wî bi trênê li gundên Yekîtiya Sovyetê hatin belavkirin û li zeviyên kolxozan (erdên ku mirovan ji hikûmetê kirê dikirin û dûv re didan hikûmetê) xebitîn.

Piştî gelek hewldan û şandina çend nameyan ji aliyê General Barzanî ve ji Stalîn re, Stalîn di dawiyê de nameyek wergirt ku tê de Barzanî behsa êşên hevalên xwe dikir û wî tavilê biryar da ku komîteyek ava bike da ku rewşa hevalên Barzaniyê nenirxîne. Mijdara 1951an Koç dike bo Vrevisky, Yekîtiya Sovyetê.

Piştî şoreşa 14ê Tîrmeha 1958an li Iraqê û vegera general Mistefa BarzanîDi 25ê Sibata 1959an de, li gorî bendên 3 û 7, paragrafa (a) ya xala 10 û xala 11ê ya Qanûna Guherandî ya 1959an, ew û hevalên wî efûyeke giştî wergirtin.

Di sala 1958an de, Komara Iraqê di bin serokatiya Ebdulkerîm Qasim de hate damezrandin. Di 16ê Nîsana 1959an de, ew bi hevalên xwe re li ser keştiya Georgia bi rêya bendera Besrayê li başûrê Komara Iraqê vegeriya Kurdistanê.

Beşdarbûna 1961 Şoreşa ÎlonêEw di sala 1975an de piştî Nskoy beşdarî şerên Ma'id, Nehle, Mela, Şîndr, Serê Pirs û Darê Qereca di navbera Ble û Rezan de bû. Şoreşa Îlonê Ew ji aliyê hikûmeta Iraqê ve bo başûrê Iraqê hate veguhestin û li Şafiye, parêzgeha Dîwaniye hate bicihkirin.

Çavkanî:

1. Arşîva Lijneya Ansîklopediya Partiya Demokrat a Kurdistanê.

2. \Hemîd Gerdî, Kurteya Dîrokê, Çapa Yekem, (Hewlêr - Weşanxaneya Aras - Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2004).

3. Heyder Farûk el-Samaraî, Zia Caefar û Rola Siyasî û Aborî li Iraqê, (London – Dar el-Hikme – 2016).

4. Şaban Elî Şaban, Hin Agahiyên Siyasî û Dîrokî, Çapa Sêyem, (Hewlêr - Çapxaneya Rojhilat - 2013).

5. Saleh Yousef Sufi, Kronolojiya Kurdistan û Cîhanê, Çapa Yekem, Cild 2, (Duhok - Çapxaneya Parêzgeha Duhokê - 2013).

6. Omer Farûq, Jiyan û Têkoşîna Mela Mistefa Barzaniyê Nemir a Serdar Dana, Çapa 2yem, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2002).

7. Ebdulrehman Mela Hebîb Ebûbekir, Eşîra Barzan di Navbera 1931 - 1991an de, Çapa 1em, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Çandê - 2001).

8. Karwan Mihemed Mecîd, Barzaniyan ji Mehabadê heta Yekîtiya Sovyetê, çapa yekem, (Silêmanî - Çapxaneya Paywand - 2011).

9. Kovara Hataw, Hejmar 154, Sal 6, Erbîl, Çapxaneya Kurdistanê, Înî, 15ê Nîsanê, 1959.

10. Di bîranînên fermandarê şehîd Haso Mîrxan Zhazhokî de, 62 roj bi Barzaniyan re, çûna Barzaniyan bo Yekîtiya Sovyetê, çapa yekem (Hewlêr - Çapxaneya Çandî - 1997).

11. Mesûd Barzan, Barzan û Tevgera Rizgariya Kurd 1931 - 1958, (Duhok - Çapxaneya Xebatê - 1998).

12. Necef Qulî Psîan, ji Mehabada xwînî heta qeraxên Arasê, bi Şewket Şêx Yezdîn, çapa 1emîn, (Pîrmam - Jubîleya Zêrîn a Partiya Demokrat a Kurdistanê - 1996).

13. Pîrmam, 1ê Mijdarê, 2018Z.