Jînenîgarî

Selîm Îsa Yasîn di sala 1903an de li gundê Pendro yê navçeya Şêrwan Mezin a navçeya Mergesûr a parêzgeha Hewlêrê ji dayik bûye. Berî ku biçe Yekîtiya Sovyetê zewicî bû. Kurekî malbata wî bi navê Fatîme Mihemed Cibûrî hebû. Li Yekîtiya Sovyetê ji koleja leşkerî mezûn bû. Li Yekîtiya Sovyetê bi Mariyê re zewicî. Hem bi Kurdî û hem jî bi Rûsî şareza bû. Di Adara 1986an de li Tehranê koça dawî kir û li goristana Zevehê, Rojhilatê Kurdistanê, hat veşartin.

Têkoşîn

Selîm Îsa Yasîn di sala 1931an de tevlî refên Şoreşa Barzan a Yekem bû û beşdarî şeran bû. Di sala 1943an de bû şervanê Şoreşa Barzan a Duyem û beşdarî şerên vê şoreşê bû. Di 19ê Tebaxa 1945an de, bi fermana Dadgeha Leşkerî ya Adetî ya Iraqê hemû milkê wî desteser kirin. Di 11ê Cotmeha 1945an de, piştî hilweşîna Şoreşa Barzan a Duyem, ew bi malbata xwe re koçî Rojhilatê Kurdistanê kir. Di 31ê Adara 1946an de, ew tevlî hêzên Barzan ên Artêşa Komara Demokratîk a Kurdistanê bû. Piştî hilweşîna Komara Demokratîk a Kurdistanê di 19ê Adara 1947an de, ew beşdarî şerên Nexde û Şînoyê li Rojhilatê Kurdistanê bû.

Ew yek ji wan Pêşmergeyan bû ku di 19ê Nîsana 1947an de bi rêya Xawkurk û Deştî Berazgar vegeriyan Şêrwan û Mezûrî.

Piştî vegera wan, Genl Mistefa Barzanî Di 6ê Gulana 1947an de, li gundê Argoşê bi hevalên xwe re civînek li dar xist û ji wan re talîmat da ku an bimînin an jî biçin Yekîtiya Sovyetê. Li wir, hemû hevalên wî biryar dan ku berdewam bikin û biçin Yekîtiya Sovyetê. Ew beşdarî Şerê Pira Mako bû û piştî gelek zehmetî û westandinê, di 18ê Hezîrana 1947an de, li ser sînorê Îran û Yekîtiya Sovyetê ji Çemê Arasê derbas bû.

Piştî gihîştina Yekîtiya Sovyetê, di 19ê Hezîrana 1947an de, ew û hemû hevalên wî li Naxçevan, Azerbaycanê, çil rojan di nav civatek vekirî de ji aliyê komek leşkeran ve bi têlên dirandî dorpêçkirî hatin girtin. Ew ji aliyê xwarin, cil û berg û veguhastinê ve wek dîlên şer dihatin parastin û muamelekirin. Paşê bi biryara hikûmeta Sovyetê ew li herêmên Axdam, Laçîn, Ayulax û Kelbecar ên Azerbaycanê hatin dabeşkirin. Di 10ê Kanûna Pêşîn a 1947an de, ew ji bo baregeheke leşkerî ya li ser Deryaya Xezar li Baku, paytexta Komara Azerbaycanê hatin veguhastin. Ew ji bo leşkeriyê hatin şandin û ji aliyê hin hevalên xwe yên xwende ve rojê çar saetan zimanê Kurdî hîn dikirin.

Piştî ku Cefer Bakirov hevalên Barzaniyê nebaş tehrîk kirin, biryar hat dayîn ku kampa wî ya leşkerî ji Azerbaycanê bo civaka Çîrçûk a nêzîkî Taşkentê, paytexta Ozbekistanê were veguhastin, li wir wan perwerdehiya xwe ya leşkerî berdewam kir.

Di Adara 1949an de, ew û hevalên wî bi trênê li gundên Yekîtiya Sovyetê hatin belavkirin û li zeviyên kolxozan (erdên ku mirovan ji hikûmetê kirê dikirin û dûv re didan hikûmetê) xebitîn.

Piştî gelek hewldan û şandina çend nameyan ji aliyê General Barzanî ve ji Stalîn re, Stalîn di dawiyê de nameyek wergirt ku tê de Barzanî behsa êşên hevalên xwe dikir û wî tavilê biryar da ku komîteyek ava bike da ku rewşa hevalên Barzaniyê nenirxîne. Mijdara 1951an Koç dike bo Vrevisky, Yekîtiya Sovyetê.

Piştî şoreşa 14ê Tîrmeha 1958an li Iraqê û vegera General Mustafa Barzaniyê nemir, di 25ê Sibata 1959an de, ew û hevalên wî li gorî bendên 3 û 7, paragrafên (a) yên benda 10an û benda 11an efûyek giştî wergirtin.

Di sala 1958an de, Komara Iraqê di bin serokatiya Ebdulkerîm Qasim de hate damezrandin. Di 16ê Nîsana 1959an de, ew bi hevalên xwe re li ser keştiya Georgia bi rêya bendera Besrayê li başûrê Komara Iraqê vegeriya Kurdistanê.

Di sala 1961an de li baregeha nemir Mesûd Barzaniyê nemir li Hacî Omeranê (Hewlêr) xebitî. Şoreşa Îlonê Di sala 1978an de, ji aliyê hikûmeta Iraqê ve bo Behrikê hate veguhestin. Di sala 1983an de, wek penaber çû Komara Îslamî ya Îranê.

Çavkanî:

1. Arşîva Lijneya Ansîklopediya Partiya Demokrat a Kurdistanê.

2. Hemîd Gerdî, Kurteya Dîrokê, Çapa Yekem, (Hewlêr - Weşanxaneya Aras - Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2004).

3. Heyder Farûk el-Samaraî, Zia Caefar û Rola Siyasî û Aborî li Iraqê, (London – Dar el-Hikme – 2016).

4. Şaban Elî Şaban, Hin Agahiyên Siyasî û Dîrokî, Çapa Sêyem, (Hewlêr - Çapxaneya Rojhilat - 2013).

5. Şewket Şêx Yezdîn, Jubîleya Zêrîn a Pêşmergeyan, (Çapxaneya Pîrmam - Xebat - 1996).

6. Saleh Yousef Sufi, Kronolojiya Kurdistan û Cîhanê, Çapa Yekem, Cild 2, (Duhok - Çapxaneya Parêzgeha Duhokê - 2013).

7. Saleh Yousef Sufi, Kronolojiya Kurdistan û Cîhanê, Çapa Yekem, Cild Sêyem, (Duhok - Çapxaneya Parêzgeha Duhokê - 2013).

8. Omer Farûq, Jiyan û Têkoşîna Mela Mistefa Barzaniyê Nemir a Serdar Dana, Çapa 2yem, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2002).

9. Ebdulrehman Mela Hebîb Ebûbekir, Eşîra Barzan di Navbera 1931 - 1991an de, Çapa 1em, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Çandê - 2001).

10. Ebdullah Xefûr, Ferhenga Erdnîgariya Hewlêrê, (Hewlêr - Çapxaneya Hacî Haşim - 2015).

11. Karwan Mihemed Mecîd, Barzaniyan ji Mehabadê heta Yekîtiya Sovyetê, çapa yekem, (Silêmanî - Çapxaneya Paywand - 2011).

12. Kovara Hataw, Hejmar 154, Sal 6, Erbîl, Çapxaneya Kurdistanê, Înî, 15ê Nîsanê, 1959.

13. Di bîranînên fermandarê şehîd Haso Mîrxan Zhazhokî de, 62 roj bi Barzaniyan re, çûna Barzaniyan bo Yekîtiya Sovyetê, çapa yekem (Hewlêr - Çapxaneya Çandî - 1997).

14. Leyth Abdul Mohsen Cewad el-Zubaidi, Şoreşa 14 Tîrmeh 1958 li Iraqê, (Bexda - Weşanxaneya Dar el-Reşîd - 1979).

15. Mihemed Salih Pendroyî (Jagarsoz), Jiyana Çandî û Civakî ya Herêma Mazûrî Bala, (Hewlêr – Çapxaneya Rojhelat -2020).

16. Mesûd Barzan, Barzan û Tevgera Rizgariya Kurd 1931 - 1958, (Duhok - Çapxaneya Xebatê - 1998).

17. Necef Qulî Psîan, ji Mehabada xwînî heta qeraxên Arasê, bi Şewket Şêx Yezdîn, çapa 1emîn, (Pîrmam - Jubîleya Zêrîn a Partiya Demokrat a Kurdistanê - 1996).