Jînenîgarî

Ew di sala 1927an de li gundê Zrara yê navçeya Goratu ya navçeya Mergesur a parêzgeha Hewlêrê ji dayik bûye. Berî ku biçe Yekîtiya Sovyetê zewicî bû. Navê malbata wî Megrûm Malxo Hacî bû. Piştî ku di sala 1947an de çû Yekîtiya Sovyetê, li wir jiya. Bi Helîme re zewicî û du kur û du keç, Rustem, Hesen û Fatma Xoşew, çêbûn. Ew li Yekîtiya Sovyetê mirin, tenê Eyşe ma. Piştî vegera ji Yekîtiya Sovyetê, Xoşe Sofî Mihemed di sala 1959an de wekî mamosteyê dibistanê hate xebitandin. Di sala 1975an de, piştî hilweşîna Şoreşa Îlonê, ew li bajarê xwe yê jidayikbûnê bi cih bû. Di sala 1978an de, ji aliyê rejîma Baasê ve ew ji bo Soranê hate veguhastin.

Têkoşîn

Di 11ê Cotmeha 1945an de, piştî têkçûna Şoreşa Duyemîn a Barzan, ew hate girtin. Mistefa Barzanî û hevalên wî derbasî Rojhilatê Kurdistanê bûn. Piştî damezrandina Komara Demokratîk a Kurdistanê li Mehabadê, di 31ê Adara 1946an de, wî di nav hêzên Barzan de komarê parast.

Piştî hilweşîna Komara Kurdistanê li Mehabadê û vegera Barzaniyê ji Rojhilatê Kurdistanê bo Başûrê Kurdistanê, ew beşdarî Şerê Nexde û Şerê Şînoyê li Rojhilatê Kurdistanê bû.

Piştî vegera wan, Genl Mistefa Barzanî Di 6ê Gulana 1947an de, li gundê Argoşê bi hevalên xwe re civînek li dar xist û ji wan re talîmat da ku an bimînin an jî herin Yekîtiya Sovyetê. Di 23ê Gulana 1947an de, ew bi General Mistefa Barzanî re di Şerê Qturê de çû Yekîtiya Sovyetê. Ew beşdarî Şerê Pira Mako bû û di 18ê Hezîrana 1947an de ji Çemê Arasê derbas bû, ku li ser sînorê Îran û Yekîtiya Sovyetê ye.

Piştî gihîştina Yekîtiya Sovyetê, di 19ê Hezîrana 1947an de, ew û hemû hevalên wî li Naxçevan, Azerbaycanê, çil rojan di nav civatek vekirî de ku ji aliyê komek leşkeran ve bi têlên dirandî hatibû dorpêçkirin, hatin girtin. Ew ji aliyê xwarin, cil û berg û veguhastinê ve wek dîlên şer dihatin parastin û muamelekirin. Paşê bi biryara hikûmeta Sovyetê ew li herêmên Axdam, Laçîn, Ayulax û Kelbacar ên Azerbaycanê hatin dabeşkirin. Di 10ê Kanûna Pêşîn a 1947an de, ew ji bo baregeheke leşkerî ya li ser Deryaya Xezar li Baku, paytexta Komara Azerbaycanê hatin veguhastin. Ew hatin leşkerîkirin. Di heman demê de, ji aliyê hin hevalên xwe yên xwende ve rojê çar saetan dersa Kurdî ji wan re dihat dayîn.

Piştî muameleya xirab a li hember hevalên xwe, Cefer Bakirov biryar da ku di 29ê Tebaxa 1948an de kampa xwe ya leşkerî ji Komara Azerbaycanê veguhezîne civaka Çîrçûkê ya nêzîkî Taşkentê, paytexta Komara Ozbekistanê, û li wir perwerdehiya leşkerî berdewam kirin.

Di Adara 1949an de, ew û hevalên wî bi trênê li gundên Yekîtiya Sovyetê hatin belavkirin û li zeviyên kolxozan (erdên ku mirov ji hikûmetê kirê dikirin û dûv re didan hikûmetê) xebitîn.

Piştî gelek hewldan û şandina çend nameyan ji aliyê General Barzanî ve ji Stalîn re, Stalîn di dawiyê de nameyek wergirt ku tê de Barzanî behsa êşên hevalên xwe dikir û wî tavilê biryar da ku komîteyek ava bike da ku rewşa hevalên Barzaniyê nenirxîne. Mijdara 1951an Koç dike bo Vrevisky, Yekîtiya Sovyetê.

Di sala 1958an de, Komara Iraqê di bin serokatiya Ebdulkerîm Qasim de hate damezrandin. Di 16ê Nîsana 1959an de, ew bi hevalên xwe re li ser keştiya Georgia bi rêya bendera Besrayê li başûrê Komara Iraqê vegeriya Kurdistanê.

Beşdarbûna 1962an Şoreşa ÎlonêDi 31ê Tîrmeha 1983an de, di dema operasyona Enfalê ya li dijî Barzaniyan de, li Diyana ji aliyê hikûmeta Iraqê ve hate windakirin.

Çavkanî:

1. Arşîva Lijneya Ansîklopediya Partiya Demokrat a Kurdistanê.
2. Hemîd Gerdî, Kurteya Dîrokê, Çapa Yekem, (Hewlêr - Weşanxaneya Aras - Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2004).
3. Rekarî Mazwirî, Jinên Rûs, Dersînorkirin, Enfal û Jenosîd, Çapa 1em, (Hewlêr - Çapxaneya Minara - 2010).
4. Rekare Mazuiri, Sarbora Trajidiyayen Barzaniyan, Çapa Yeki, (Hewlêr - Çapxaneya Hacî Haşim - 2013).
5. Şaban Elî Şaban, Hin Agahiyên Siyasî û Dîrokî, Çapa Sêyem, (Hewlêr - Çapxaneya Rojhilat - 2013).
6. Omer Farûqî, Jiyan û Têkoşîna Mela Mistefa Barzaniyê Nemir a Serdar Dana, Çapa 2yem, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2002).
7. Ebdulrehman Mela Hebîb Ebûbekir, Eşîra Barzan di Navbera 1931-1991an de, Çapa 1em, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Çandê - 2001z).
8. Abdullah Ghafoor, Ferhenga Erdnîgariya Hewlêrê, (Hewlêr - Weşanên Akademiya Kurdî - Çapxaneya Hacî Haşim - 2015).
9. Omer Hemze Salih, Jenosîd û Tawanên Rejîma Baasê li dijî Barzaniyan 1975-1991 ji Zimanê Şahid û Belgeyan, Çapa 1emîn, (Hewlêr - Çapxaneya Rojhilat). - 2017z).
10. Karwan Mihemed Mecîd, Barzaniyan ji Mehabadê heta Yekîtiya Sovyetê, çapa 1emîn, (Silêmanî - Çapxaneya Paywand - 2011).
11. Kovara Hataw, Hejmar 154, Sal 6, Erbîl, Çapxaneya Kurdistanê, Înî, 15ê Nîsanê, 1959.
12. Leyth Abdul Mohsen Cewad el-Zubaidi, Şoreşa 14 Tîrmeh 1958 li Iraqê, (Bexda - Weşanxaneya Dar el-Reşîd - 1979).
13. Mesûd Barzan, Barzan û Tevgera Rizgariya Kurd 1931-1958, (Duhok - Çapxaneya Xebatê - 1998).
14. Necef Qulî Psîan, ji Mehabada xwînî heta qeraxên Arasê, bi Şewket Şêx Yezdîn, çapa 1emîn, (Pîrmam - Jubîleya Zêrîn a Partiya Demokrat a Kurdistanê - 1996).