Jînenîgarî

Xoşew Mela Mihemed di sala 1915an de li gundê Kanyalanj, navçeya Goratu, navçeya Mergesur, parêzgeha Hewlêrê ji dayik bûye. Berî ku biçe Yekîtiya Sovyetê zewicî bû û kurekî wî hebû bi navê Seîd, ku di sala 1935an de ji dayik bûye. Di sala 1949an de, li Yekîtiya Sovyetê bi Aviza Emîr Asen re zewicî. Kurek û du keçên wan çêbûn, Cewahîr (jidayikbûyî 1951), Xelîl (jidayikbûyî 1956) û Zîra, ku di sala 1958an de ji dayik bûye. Malbata hezkirî ya Aviza ji Tatarên Nîvgirava Qirimê bû.

Piştî hilweşîna Şoreşa Îlonê, Xoşew di sala 1978an de ji aliyê hikûmeta Iraqê ve ji bo civaka Herîr hate veguhastin. Neviyê wî bi navê Halî Seîd (1961-1983) winda ye. Ew di 15ê Adara 2004an de li gundê Kaniyalanj mir û li wir hate veşartin.

Têkoşîn

Di sala 1943an de, tevlî refên Şoreşa Duyemîn a Barzan bû û beşdarî şer bû. Di 19ê Tebaxa 1945an de, Dadgeha Leşkerî ya Adetî ya Iraqê ferman da ku hemû milkê wî desteser bibe. Piştî têkçûna Şoreşa Duyemîn a Barzan, di 11ê Cotmeha 1945an de koçî Rojhilatê Kurdistanê kir. Di 31ê Adara 1946an de, tevlî hêza Barzan a Artêşa Komara Demokratîk a Kurdistanê li Mehabadê bû.

Piştî hilweşîna Komara Demokratîk a Kurdistanê, di 3ê Adara 1947an de beşdarî Şerê Nalos û di 19ê Adara 1947an de jî beşdarî Şerê Nexde û Şînoyê bû. Ew yek ji wan Pêşmergeyan bû ku di 19ê Nîsana 1947an de bi rêya Xakurk û Deştî Berazgar vegeriyan Şêrwan û Mezûrî.

Piştî vegera wan, Genl Mistefa Barzanî Di 6ê Gulana 1947an de, li gundê Argoşê bi hevalên xwe re civînek li dar xist û ji wan re talîmat da ku an bimînin an jî herin Yekîtiya Sovyetê. Di 23ê Gulana 1947an de, ew bi General Mistefa Barzanî re di Şerê Qturê de çû Yekîtiya Sovyetê. Ew beşdarî Şerê Pira Mako bû û di 18ê Hezîrana 1947an de ji Çemê Arasê derbas bû, ku li ser sînorê Îran û Yekîtiya Sovyetê ye.

Piştî gihîştina Yekîtiya Sovyetê, di 19ê Hezîrana 1947an de, ew û hemû hevalên wî li Naxçevan, Azerbaycanê, çil rojan di nav civatek vekirî de ku ji aliyê komek leşkeran ve bi têlên dirandî hatibû dorpêçkirin, hatin girtin. Ew ji aliyê xwarin, cil û berg û veguhastinê ve wek dîlên şer dihatin parastin û muamelekirin. Paşê bi biryara hikûmeta Sovyetê ew li herêmên Axdam, Laçîn, Ayulax û Kelbacar ên Azerbaycanê hatin dabeşkirin. Di 10ê Kanûna Pêşîn a 1947an de, ew ji bo baregeheke leşkerî ya li ser Deryaya Xezar li Baku, paytexta Komara Azerbaycanê hatin veguhastin. Ew hatin leşkerîkirin. Di heman demê de, ji aliyê hin hevalên xwe yên xwende ve rojê çar saetan dersa Kurdî ji wan re dihat dayîn.

Piştî muameleya xirab a li hember hevalên xwe, Cefer Bakirov biryar da ku di 29ê Tebaxa 1948an de kampa xwe ya leşkerî ji Komara Azerbaycanê veguhezîne civaka Çîrçûkê ya nêzîkî Taşkentê, paytexta Komara Ozbekistanê, û li wir perwerdehiya leşkerî berdewam kirin.

Di Adara 1949an de, ew û hevalên wî bi trênê li gundên Yekîtiya Sovyetê hatin belavkirin û li zeviyên kolxozan (erdên ku mirov ji hikûmetê kirê dikirin û dûv re didan hikûmetê) xebitîn.

Piştî gelek hewldan û şandina çend nameyan ji aliyê General Barzaniyê nemir ve bo Stalîn, di dawiyê de Stalîn nameyek wergirt ku tê de Barzani Wî yekser biryar da ku komîteyek ava bike da ku rewşa hevalên Barzaniyê nemir lêkolîn bike. Komîteyê biryar da ku hemûyan li Vrevisky bicivîne. Di Mijdara 1951an de, ew çû Vrevisky li Yekîtiya Sovyetê.

Piştî şoreşa 14ê Tîrmeha 1958an li Iraqê û vegera general Mistefa BarzanîDi 25ê Sibata 1959an de, ew û hevalên wî li gorî bendên 3 û 7, paragrafa (a) ya xala 10 û xala 11ê ya Qanûna Guherandî ya 1959an efûyek giştî wergirtin.

Di sala 1958an de, Komara Iraqê di bin serokatiya Ebdulkerîm Qasim de hate damezrandin. Di 16ê Nîsana 1959an de, ew bi hevalên xwe re li ser keştiya Georgia bi rêya bendera Besrayê li başûrê Komara Iraqê vegeriya Kurdistanê.

1962 piştî belavbûnê Şoreşa ÎlonêEw beşdarî şerên Barzan, Çiyayê Pirs û Çiyayê Gorezî bû.

Çavkanî:

1. Arşîva Lijneya Ansîklopediya Partiya Demokrat a Kurdistanê

2. Hemîd Gerdî, Kurteya Dîrokê, Çapa Yekem, (Hewlêr - Weşanxaneya Aras - Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2004).
3. Heyder Farûk el-Samaraî, Zia Caefar û Rola Siyasî û Aborî li Iraqê, (London – Dar el-Hikme – 2016).
4. Rekare Mazuiri, Sarbora Trajidiyayen Barzaniyan, Çapa Yeki, (Hewlêr - Çapxaneya Hacî Haşim - 2013).
5. Şaban Elî Şaban, Hin Agahiyên Siyasî û Dîrokî, Çapa 3yem, (Hewlêr - Çapxaneya Rojhilat - 2013).
6. Şewket Şêx Yezdîn, Jubîleya Zêrîn a Pêşmergeyan, (Çapxaneya Pîrmam - Xebat - 1996).
7. Saleh Yousef Sufi, Kronolojiya Kurdistan û Cîhanê, Çapa Yekem, Cild 2, (Duhok - Çapxaneya Parêzgeha Duhokê - 2013).
8. Saleh Yousef Sofi, Kronolojiya Kurdistan û Cîhanê, Çapa Yekem, Cild Sêyem, (Duhok - Çapxaneya Parêzgeha Duhokê - 2013).
9. Omer Farûq, Jiyan û Têkoşîna Mela Mistefa Barzaniyê Nemir a Serdar Dana, Çapa 2yem, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2002).
10. Ebdulrehman Mela Hebîb Ebûbekir, Eşîra Barzan di Navbera 1931-1991an de, Çapa 1em, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Çandê – 2001).
11. Karwan Mihemed Mecîd, Barzaniyan ji Mehabadê heta Yekîtiya Sovyetê, çapa 1emîn, (Silêmanî - Çapxaneya Paywand - 2011).
12. Mesûd Barzan, Barzan û Tevgera Rizgariya Kurd 1931-1958, (Duhok - Çapxaneya Xebatê - 1998).
13. Necef Qulî Psîan, ji Mehabada xwînî heta qeraxên Arasê, bi Şewket Şêx Yezdîn, çapa 1emîn, (Pîrmam - Jubîleya Zêrîn a Partiya Demokrat a Kurdistanê - 1996).