زندگینامه

خضر خلکانی در سال ۱۹۲۲ در روستای خلکانی از توابع شهرستان روآندز در استان اربیل متولد شد. او در اتحاد جماهیر شوروی تحصیل کرد و مدرک کشاورزی و نقشه برداری دریافت کرد. او در اتحاد جماهیر شوروی ازدواج کرد. پس از بازگشت از تبعید در ایران، در سال ۱۹۷۸ به غلا بازگشت و در اداره کشاورزی چومان استخدام شد. در سال ۱۹۸۱ به سوران منتقل شد. او به زبان‌های کردی، عربی و روسی مسلط بود. او در سال ۱۹۸۷ در سوران درگذشت و در گورستان سوران به خاک سپرده شد.

مبارزه

در سال ۱۹۴۴، قبل از پیوستن به انقلاب کردستان، او سرباز دولت عراق در راوندز بود و از ارتش جدا شد. در همان سال، به صفوف انقلاب دوم بارزان پیوست و در نبردها شرکت کرد.

در ۱۹ آگوست ۱۹۴۵، تمام اموال او به دستور دادگاه عرفی نظامی عراق مصادره شد. در ۱۱ اکتبر ۱۹۴۶، پس از فروپاشی انقلاب دوم بارزان، او به همراه خانواده‌اش به شرق کردستان نقل مکان کرد. در ۳۱ مارس ۱۹۴۶، او به نیروهای بارزان ارتش جمهوری دموکراتیک کردستان در منطقه سقز پیوست.

پس از فروپاشی جمهوری دموکراتیک کردستان، او در نبرد نالوس در ۳ مارس ۱۹۴۷ و نبرد شنو و نقده در ۱۹ مارس شرکت کرد.

پس از بازگشت آنها، جنلمصطفی بارزانی در ۶ مه ۱۹۴۷، او جلسه‌ای با رفقایش در روستای آرگوش برگزار کرد و به آنها دستور داد که بمانند یا به اتحاد جماهیر شوروی بروند. مصطفی بارزانی او در نبرد منگور، نبرد قوم قطور و پل ماکو شرکت داشت و پس از سختی و خستگی فراوان، در ۱۸ ژوئن ۱۹۴۷ از رودخانه ارس که در مرز ایران و شوروی قرار دارد، عبور کرد.

پس از ورود به اتحاد جماهیر شوروی، در ۱۹ ژوئن ۱۹۴۷، او و تمام رفقایش در نخجوان آذربایجان، به مدت چهل روز در یک اجتماع باز که توسط گروهی از سربازان با سیم خاردار احاطه شده بود، بازداشت شدند. آنها تحت مراقبت بودند و از نظر غذا، لباس و حمل و نقل مانند اسیران جنگی با آنها رفتار می‌شد. بعداً با تصمیم دولت شوروی، آنها به مناطق آغدام، لاچین، آیولاخ و کلبجر آذربایجان تقسیم شدند. در ۱۰ دسامبر ۱۹۴۷، آنها به یک پایگاه نظامی در کنار دریای خزر در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان، منتقل شدند. در همان زمان، توسط برخی از رفقای تحصیل کرده خود، روزانه چهار ساعت زبان کردی به آنها آموزش داده می‌شد.

جعفر باکیروف پس از بدرفتاری با رفقایش، در ۲۹ اوت ۱۹۴۸ تصمیم گرفت اردوگاه نظامی خود را از جمهوری آذربایجان به جامعه چیرچوک در نزدیکی تاشکند، پایتخت جمهوری ازبکستان، منتقل کند و در آنجا به آموزش نظامی ادامه دهد.

در مارس ۱۹۴۹، او و رفقایش با قطار در روستاهای اتحاد جماهیر شوروی توزیع شدند و در مزارع کلخوزها (زمین‌هایی که مردم از دولت اجاره می‌کردند و سپس به دولت پس می‌دادند) کار کردند.

پس از تلاش‌های فراوان و ارسال چندین نامه توسط ژنرال بارزانی به استالین، سرانجام استالین نامه‌ای دریافت کرد که در آن بارزانی از رنج رفقایش صحبت کرده بود و او بلافاصله تصمیم گرفت کمیته‌ای برای بررسی وضعیت رفقای بارزانی تشکیل دهد. نوامبر ۱۹۵۱ به ورویسکی، اتحاد جماهیر شوروی نقل مکان کرد.

پس از انقلاب ۱۴ ژوئیه ۱۹۵۸ در عراق و بازگشت ژنرال مصطفی بارزانیدر ۲۵ فوریه ۱۹۵۹، به موجب مواد ۳ و ۷، بند (الف) ماده ۱۰ و ماده ۱۱ قانون اصلاحی سال ۱۹۵۹، به او و رفقایش عفو عمومی اعطا شد.

در سال ۱۹۵۸، جمهوری عراق به رهبری عبدالکریم قاسم تأسیس شد. در ۱۶ آوریل ۱۹۵۹، او به همراه رفقایش با کشتی جورجیا از طریق بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به کردستان بازگشت.

مشارکت ۱۹۶۱ انقلاب سپتامبراو در نبردهای حسن بیگ، سارتیز، هندرن و گاروی بیشه شرکت داشت. انقلاب سپتامبر او مسئول پاسگاه برزویه بود. او در سال ۱۹۷۵ پس از فروپاشی انقلاب سپتامبر به ایران گریخت. پس از یک سال تبعید، به کردستان بازگشت و توسط دولت عراق به جنوب عراق منتقل شد. او اهل منطقه سوق الشیخ در استان ناصریه است.

منابع:

1. آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان.
2. حیدر فاروق السامرایی، ضیاء جعفر و نقش سیاسی و اقتصادی در عراق، (لندن - دارالحکمه - ۲۰۱۶).
3. شعبانعلی شعبان، برخی اطلاعات سیاسی و تاریخی، چاپ سوم، (اربیل - چاپخانه روژهلات - ۲۰۱۳).
4. صالح یوسف صوفی، گاهشماری کردستان و جهان، چاپ اول، جلد ۲، (دهوک - چاپخانه استانی دهوک - ۲۰۱۳).
5. صالح یوسف صوفی، گاهشمار کردستان و جهان، چاپ اول، جلد سوم، (دهوک - چاپخانه استانی دهوک - ۲۰۱۳).
6. عمر فاروقی، سردار دانا زندگی و مبارزات مرحوم ملا مصطفی بارزانی، چاپ دوم، (اربیل - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ۲۰۰۲).
7. عبدالرحمن ملا حبیب ابوبکر، قبیله بارزان بین سال‌های ۱۹۳۱-۱۹۹۱، چاپ اول، (اربیل - چاپخانه وزارت فرهنگ) - ۲۰۰۱z).
8. عبدالله غفور، فرهنگنامه جغرافیای اربیل، (اربیل - انتشارات آکادمی کرد - چاپخانه حاجی هاشم - ۲۰۱۵).
9. کاروان محمد مجید، بارزانی‌ها از مهاباد تا اتحاد جماهیر شوروی، چاپ اول، (سلیمانیه - چاپخانه پیوند - ۲۰۱۱).
10. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادیبخش کرد ۱۹۳۱-۱۹۵۸، (دهوک - چاپخانه خبات - ۱۹۹۸).
11. نجف قلی پسیان، از مهاباد خونین تا کرانه‌های ارس، نوشته شوکت شیخ یزدین، چاپ اول، (پیرمام - جشن طلایی حزب دموکرات کردستان - ۱۹۹۶).