در سال 1974 حکومت عراق از توافق 11 مارس 1970 عقب‌نشینی کرد و جنگ و ویرانی بار دیگر در تمام مناطق تحت نفوذ انقلاب دامن‌گیر کردها شد. از آنجا که ملت خواستار صلح و زندگی آرام بود، از موضع حکومت بسیار نگران و به‌شدت با آن مخالف بود؛ به همین دلیل با آغاز جنگ، تمام اقشار مردم در برابر حمله حکومت ایستادگی کردند. مبارزه با قلم با گرمی بیشتری با مبارزه مسلحانه درآمیخت. دانشجویان دانشگاه سلیمانیه، استادان، روشنفکران و مردم انقلابی به مناطق تحت کنترل انقلاب رفتند و قدرت بعث را رد کردند. دانشگاه سلیمانیه مبارزه علمی را با جنگ مسلحانه پیوند داد؛ به عبارت دیگر، دو پرچم دانش و انقلاب را با هم برافراشتند تا به جهان ثابت کنند که جنگ و ویرانی سد بزرگی در برابر پیشرفت کردهاست و ستم، تمام ابعاد زندگی ملت کرد از جمله علم و دانش را فرا گرفته است.
رژیم‌های پیاپی عراق همواره مانعی پولادین در برابر پیشرفت کردها بوده‌اند و با هر وسیله‌ای کوشیده‌اند راه مبارزه، انقلاب و توسعه را سد کنند و در نهایت آن را نابود سازند. به همین دلیل، صبح روز 24 آوریل 1974 در ساعت 09:45، چندین جنگنده با بمب‌های ممنوعه ناپالم شهر قلادزه را بمباران کردند. آنان کینه خود را بر سر دانشگاه، علم و مردم غیرنظامی شهر خالی کردند و با هدف قرار دادن مرکز دانشگاه، فاجعه‌ای را رقم زدند که با هیچ معیار اخلاقی، وجدانی و انسانی قابل توجیه نیست. در یک چشم بر هم زدن، 123 نفر از زنان، کودکان، سالمندان، دانشجویان، استادان، کارگران و کشاورزان شهید شدند و بیش از 400 نفر نیز مجروح گشتند.
این غمانگیزترین حماسه‌ای بود که تاکنون رخ داده بود و به تمام حماسه‌های دیگر مبارزات انقلاب ایلول پیوست. این هدیه‌ای شرم‌آور از سوی اتحاد جماهیر شوروی و دولت هم‌پیمانش، یعنی رژیم بعث، برای کردها بود که در 10 ژوئن 1974 در روزنامه لوموند به عنوان فاجعه‌بارترین جنایت توصیف شد.
شهدای این فاجعه تاریخی در گورستان قلادزه دفن شدند و نام آن گورستان به گورستان شهدای بمباران قلادزه تغییر یافت. از یک سو این فاجعه دردناک، مایه ننگ عاملان آن شد، اما از سوی دیگر وجدان تمام کردها و کردستانی‌ها را لرزاند و در دل هر آزادی‌خواهی به درسی زنده تبدیل گشت که هر ساله گرامی داشته می‌شود. در قیام‌های 1982، 1983 و 1987، سالگرد بمباران قلادزه به عنوان روزی تاریخی پذیرفته شد و در تمام شهرهای کردستان فریادهای اعتراض از سوی اقشار مختلف مردم علیه رژیم بعث بلند شد. ساکنان شهر قلادزه هر ساله با راهپیمایی، این فاجعه تاریخی را گرامی می‌دارند و جنایتکاران را محکوم می‌کنند.
منابع:- خوشاوی علی کانی‌لنجی، خاطرات عزیز قاضی حمد سورچی، انتشارات دانشور، اربیل، 2023.
- مسعود بارزانی, بارزانی و جنبش آزادی‌خواهی کرد، جلد 3، بخش 1، انقلاب ایلول 1961 – 1975، چاپ 1، 2004.
- آری کریم، چند صفحه زنده در انقلاب ایلول ، انتشارات خبات، دهوک 1999.
- اسماعیل گونده‌جوری، انقلاب ایلول در بالکایتی، انتشارات روژهلات، چاپ 1، 2018.
- ابراهیم جلال، کردستان جنوبی و انقلاب ایلول ساختار و فروپاشی 1961-1975، چاپ چهارم، 2021.