AI Kurdish (Sorani) Show Original

شەڕی بێلمبیر

شەڕی بێلمبیر لە ٢٥ی ئایاری ١٩٧٧ لە گوندی بێلمبیر کە دەکەوێتە ناوچەی بەرواری بڵا لە باکووری پارێزگای دهۆک ڕوویدا. ئەم پێکدادانەی نێوان هێزی پێشمەرگەی پارتی دیموکراتی کوردستان (پ.د.ک) و سوپای ڕژیم بووە هۆی زیانی گیانی زۆر لە هەردوولا. سەرەڕای توندی شەڕەکە، شەڕەکە بە پاشەکشەی سوپای ڕژێم کۆتایی هات.


لە ساڵی 1977 بارەگای پێشمەرگەی سەرکردایەتی کاتی کە دەکەوێتە گۆڤکێ و بێلمبیر، لە دەڤەری بەرواری باڵە نزیک لە یەکتر جێگیر بوون. بارەگای گۆڤکێ ژمارەیەکی زۆر پێشمەرگەی تێدابوو، لەنێویاندا مەفرەزەی حاجی قادۆ، لەگەڵ مەفرەزەکان بە سەرۆکایەتی محەمەد خالید بۆسەلی و محەمەد گاودە کە کۆی گشتی زیاتر لە 100 پێشمەرگە بوون. لەبەرامبەردا بارەگای بێلمبیر تەنها لەلایەن مەفرەزەی ئەحمەد شانا داگیرکرابوو. لە ٢٥ی ئایاری ١٩٧٧دا هێزێکی گەورەی ٥٠٠ ئەفسەر و سەرباز بە پاڵپشتی نۆ کۆپتەری نەفەر هەڵگر و شەڕکەری بێدەنگ لە سێ بەرەی ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا و باشوورەوە هێرشیان کردە سەر بارەگای بێلمبیر. ئەمە یەکەمجار بوو کە هەلیکۆپتەری نوێ، کە لە فەرەنسا کڕدرابوو، لەلایەن سوپاوە دژی پێشمەرگە بەکارهێنرا.

بە بیستنی تەقە لە بارەگای گۆڤکێ، حاجی قادۆ، محەمەد خالید و محەمەد گەودە بە یاوەری نزیکەی شەست پێشمەرگە، پەلەیان کرد بۆ هاوکاریکردنی هەڤاڵەکانیان. بەڵام لە ڕێگایاندا بە فڕۆکە هێرشیان کراوەتە سەر و لە نزیک بارەگای ئەحمەد شانە، ئامۆزای حاجی قادۆ، حەسەن هاجەر، فەرماندەیەکی مەفرەزە، لەگەڵ پێشمەرگەیەکی دیکە، بە هەلیکۆپتەر تەقەیان لێدەکرێت. جگە لەوەش میرخان و شامۆ و سێ پێشمەرگەی دیکەی مەفرەزەی حاجی قادۆ بریندار بوون. ئەو فڕۆکانە کە بۆ هەڵگرتنی تەرمی کوژراوەکانیان دەنیشنەوە، بە تەرمی پێشمەرگە شەهیدەکانیشەوە، دوای ئەوەی هێزەکانی پێشمەرگە ئارپیجی خۆیان بەکارهێنا، کە تەنها سێ گوللەی هەبوو، کەمتر بوێری نیشتنەوە. کاتێک هێزەکانی حاجی قادۆ و محەمەد خالید و محەمەد گاودە گەیشتن، ئەحمەد شانا و زۆرێک لە پێشمەرگەکانی تەقەمەنییان تەواو بوو بەڵام بەردەوام بوون لە بەرگریکردن لە پێگەی خۆیان. لەگەڵ هاتنی هێزی پتەوتر هێزی پێشمەرگە لە بەرگرییەوە بۆ هێرشبردن گۆڕا و ژمارەیەکی زۆر سەربازی سوپا کوژران و سوپای ناچار بە پاشەکشە کرد. ئەو فڕۆکانە سەربازە بریندار و کەوتووەکانیان بردە بەرەکانی جەنگ، کە زۆراب و پێشمەرگەیەکی دیکەی شەهیدی تێدابوو، لەگەڵ ڕەسوڵ دۆسکی، پێشمەرگەیەکی دیل، کە دواتر لەژیاندا لە فڕۆکەکە فڕێیاندا و لە ئەنجامدا شەهیدبوونی لێکەوتەوە.

لەو شەڕەدا هەشت پێشمەرگە و دوو دامەزراوی نوێ لەگەڵ چوار هاوڵاتی مەدەنی شەهید بوون. لە ئەنجامدا نۆ پێشمەرگە کە ساڵح سیتۆ و ئەحمەد شانا بوون بریندار بوون و عەلی هروری پێشمەرگەی سەردەمی ئەحمەد شانا چەندین گوللەی لێدرا و شەهید بوو. هەروەها لە هەمان ڕۆژدا زۆران عەبدولعەزیز (ئەنوەر) شەهید بوو. سوپای ڕژیم زیاتر لە ٤٥ بۆ ٥٠ کوژراوی لێکەوتەوە. تەرمی ئەو شەهیدانە لەلایەن حاجی قادۆ و مەلازم محەمەد سۆرانی و محەمەد خالید و محەمەد گاودە و پێشمەرگەکانەوە بۆ گوندی ئاروشە گواستراونەتەوە، لەوێ پێش گەڕانەوەیان بۆ بارەگای گۆڤکێ بەخاک سپێردراون. ڕۆژی دواتر حاجی قادۆ بڕیاریدا لەگەڵ چوار پێشمەرگە بگەڕێتەوە بارەگای بلمبیر بۆ وەرگرتنەوەی چەکەکان. دوای کۆکردنەوەی چەکەکان و بارکردنیان، پلانیان دانا کە نانی نیوەڕۆ بخۆن و دواتر بگەڕێنەوە دۆڵی شەهیدان. لە ٢٦ی ئایاردا، چوار هەلیکۆپتەری سمتی لە بارەگای بێلمبیر دەرکەوتن، کە حاجی قادۆ و پێشمەرگەکانی لەوێ جێگیر بوون. کۆپتەرەکان بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو لە پشت دۆڵەکەوە نزیک بوونەتەوە و پێشمەرگەکانیان گرت کە ئامادە نەبوون بۆ بەرگری. هێرشە ئاسمانییەکان بووە هۆی شەهیدبوونی دەستبەجێی حاجی قادۆ.

ڕۆژی دواتر، ٢٧ی ئایاری ١٩٧٧، سوپای ڕژیم گەیشتە بارەگای گۆڤکێ و حەوت فڕۆکەی نەفەر هەڵگریان جێگیر کرد. دوای نیشتنەوە هێرشێکی بەرفراوانیان کردە سەر هێزی پێشمەرگە. سەرەڕای لەدەستدانی سەرکردەکەیان و چەند پێشمەرگەیەکی ئازا لە ڕۆژی پێشوودا، هێزەکانی پێشمەرگە قارەمانانە بەرگریان لە پێگەی خۆیان کرد و سەرکەوتووانە هێرشەکەیان بەرپەرچ دایەوە و سوپای ناچارکرد پاشەکشە بکات. دوابەدوای ئەو شەڕە چەند یەکەیەکی دیکە بۆ پاسەوانی شوێنەکە و گۆڕی شەهیدان بۆ دۆڵی شەهیدان و بارەگای گۆڤکێ جێگیرکران. ئەم یەکانە زانیاری هەواڵگرییان پێگەیشتبوو کە ڕێژیم بە نیازی گەڕانەوەیە بۆ ناوچەکە بە فڕۆکە بۆ وەرگرتنەوەی تەرمەکان. مەفرەزەکان بۆ ماوەی چل ڕۆژ لەو ناوچەیە مانەوە بۆ ئەوەی دڵنیابن لە گەڕانەوەی سوپا بۆ ئەم مەبەستە.


سەرچاوە:

1.kdp ئەرشیفی ئینسایکلۆپیدیا.


بابەتەکانی پەیوەندیدار

شەڕی شارستن

شەڕی شارستێن لە ٢٦ی کانوونی دووەمی ١٩٧٦ لە گوندی شارستێن لە باکووری ڕۆژئاوای پارێزگای سلێمانی، لە نێوان هێزی پێشمەرگەی هەرێمی دوو بە سەرکردایەتی کاتی پارتی دیموکراتی کوردستان و دوو فەوجی سوپای ڕژێم ڕووی دا. بە پاشەکشەی هێزی پێشمەرگە لە گوندی شارستێن کۆتایی هات.

زانیاری زیاتر

شەڕی سەرچیا

شەڕی سەرچیا کە لە ١٦ی نیسانی ١٩٧٤ ئەنجامدرا، یەکێکە لە شەڕە بەرچاوەکانی شۆڕشی ئەیول، لەو شەڕەدا هێزی پێشمەرگە لە ناوچە جیاجیاکاندا بەرگری لە خاکی کوردستان کرد.

زانیاری زیاتر

شەڕی چیای سەفین (نیسانی ١٩٦٥)

لە ناوەڕاستی کانوونی یەکەمی ساڵی 1964ەوە حکومەتی عێراق بیانووی دروستکردبوو بۆ دروستکردنی نائارامی لە کوردستان، بە بیانووی پاراستنی ڕێکوپێکی لە نێوان گوایە ئاژاوەگێڕییەکاندا، ڕێوشوێنی وەک گرتن و ئەشکەنجەدانی تاکەکانی شار و شارەکانی بەکارهێنابوو. لە هەمان کاتدا جموجۆڵی بەرچاوی هێزە سەربازییەکان لە ناوچەکەدا هەبوو، کە گرژییەکان زیاتر پەرەی سەند.

زانیاری زیاتر

شەڕی چیای پیێرس

دوابەدوای کودەتاکەی ٨ی شوباتی ١٩٦٣، بەعسییەکان پەردەیان لەسەر نیازی دوژمنکارانەیان بەرامبەر گەلی کورد لادا بە دامەزراندنی پاسەوانی نیشتمانی، کە ڕێکخراوێکی چەکداری بەناوبانگ بوو و بوو بە یەکێک لە قەوارە بەناوبانگەکانی مێژووی عێراق.

زانیاری زیاتر

شەڕی لۆمانا - کەڤلێسن

لە 5 تا 6ی کانونی یەکەمی ساڵی 1961 پێشمەرگە سەرکەوتنێکی بەرچاوی لە شەڕی زاویتە دەستەبەر کرد و زیانێکی زۆری بە سوپا و جاش گەیاند. ئەم سەرکەوتنە وایکرد کە بتوانن کۆنترۆڵی گوندی سەرسەنگ و دۆڵی زاویتە بەدەست بهێنن.

زانیاری زیاتر