AI Kurdish (Sorani) Show Original

شەڕی بالیسان

لە ٢٦ی شوباتی ١٩٨٨ هێزی پێشمەرگە لە دۆڵی بالیسان لە ژێر هێرشی سوپای عێراقدا خۆی بینیەوە. ئەم هێرشە لە بەرەی بێتواتە و خەلیفانەوە دەستی پێکرد و هێرشێکی بەرچاو و بەرفراوان بوو. هێزی پێشمەرگە بە بەکارهێنانی ستراتیژییەکی سەربازیی هاوئاهەنگ و بە تانک و تۆپخانە و دەمانچە و فڕۆکە جەنگییەکان بە شێوەیەکی کاریگەر هێزەکانی عێراقیان تێوەگلاوە. لە ئەنجامدا هێزەکانی حکومەت تا شەو کەوتنە بەر شکستێکی دەنگدانەوە.


لە ساڵی ١٩٨٨ حکومەتی عێراق دەستیپێکرد بە هێرشێکی ورد بۆ سەر ئەو ناوچانەی کوردستان کە لەژێر دەسەڵاتی پێشمەرگەدا بوون. دیارە بەهۆی ململانێی عێراق و ئێران لە ساڵی 1980 تا 1988، حکومەت هێزی ئەوتۆی نەبوو کە بتوانێت کۆنتڕۆڵ بەسەر هەموو بەشەکانی کوردستاندا بگرێت و هەژموونی لە چەند ناوچەیەکدا دووپات بکاتەوە. لە ئەنجامدا ئەمە دەرفەتێکی بۆ هێزی پێشمەرگە ڕەخساند کە کۆنترۆڵی بەسەر چەند ناوچەیەکدا دابمەزرێنێت. 

 تا ساڵی هەشتەم، ململانێی نێوان ئەو دوو دەوڵەتە دەستی بە کەمبوونەوە کرد، لەگەڵ نزیکبوونەوەی لە بڕیارنامە و پەیمانی ئاشتی. ئەمەش پەنجەرەیەکی دەرفەتی بۆ عێراق ڕەخساند بۆ بەرپەرچدانەوەی ڕاپەڕینی کورد و دامرکاندنەوەی شۆڕشی گەلی کورد.

سوپای عێراق لە 26ی شوباتی 1988، کاتژمێر 7ی سەرلەبەیانی دەستیپێکرد، لە میحوەری بێتواتە و خەلیفانەوە پێشڕەوی کرد بۆ دەستپێکردنی هێرشێکی بەرفراوان بۆ سەر دۆڵی بالیسان لە ڕۆژئاوای سلێمانی، کە دەکەوێتە ناو پارێزگای هەولێر، بە هاوکاری و پاڵپشتی فڕۆکە سەربازییەکان، تۆپخانەکان، زرێپۆشەکان، و بەکرێگیراوان (جاش).

هێزی پێشمەرگە بە ستراتیژێکی باش بیرکراوە خەریکی کردوون. دەرەنجام لە سایەی ئەو بەرگریە ترسناکە کە لەلایەن هێزی پێشمەرگەوە دانرا، تا شەوی شەو هەواڵەکانی شکستی سوپای عێراق و هێزەکانی گەیشتە دەست هێزی پێشمەرگە. بەداخەوە لەو هێرشەدا سێ پێشمەرگە گیانیان لەدەستدا.


سەرچاوەکان:

 

  1. حاجى میر دۆڵەمەرى: گەڕان بە دواى دادپەروەریدا، بەرگى دووەم، چاپى دووەم، کوردستان – ٢٠٢١.

  2. سعود بارزانی: بارزانی و بزوتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد، گی چوارە م، 1975-1990 شۆڕشی گوڵانبەشی دووە م، چاپی دەستی، چاپخانە و 2021.

  3. https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%A7%D9%86

 


بابەتەکانی پەیوەندیدار

شەڕی شارستن

شەڕی شارستێن لە ٢٦ی کانوونی دووەمی ١٩٧٦ لە گوندی شارستێن لە باکووری ڕۆژئاوای پارێزگای سلێمانی، لە نێوان هێزی پێشمەرگەی هەرێمی دوو بە سەرکردایەتی کاتی پارتی دیموکراتی کوردستان و دوو فەوجی سوپای ڕژێم ڕووی دا. بە پاشەکشەی هێزی پێشمەرگە لە گوندی شارستێن کۆتایی هات.

زانیاری زیاتر

شەڕی سەرچیا

شەڕی سەرچیا کە لە ١٦ی نیسانی ١٩٧٤ ئەنجامدرا، یەکێکە لە شەڕە بەرچاوەکانی شۆڕشی ئەیول، لەو شەڕەدا هێزی پێشمەرگە لە ناوچە جیاجیاکاندا بەرگری لە خاکی کوردستان کرد.

زانیاری زیاتر

شەڕی چیای سەفین (نیسانی ١٩٦٥)

لە ناوەڕاستی کانوونی یەکەمی ساڵی 1964ەوە حکومەتی عێراق بیانووی دروستکردبوو بۆ دروستکردنی نائارامی لە کوردستان، بە بیانووی پاراستنی ڕێکوپێکی لە نێوان گوایە ئاژاوەگێڕییەکاندا، ڕێوشوێنی وەک گرتن و ئەشکەنجەدانی تاکەکانی شار و شارەکانی بەکارهێنابوو. لە هەمان کاتدا جموجۆڵی بەرچاوی هێزە سەربازییەکان لە ناوچەکەدا هەبوو، کە گرژییەکان زیاتر پەرەی سەند.

زانیاری زیاتر

شەڕی چیای پیێرس

دوابەدوای کودەتاکەی ٨ی شوباتی ١٩٦٣، بەعسییەکان پەردەیان لەسەر نیازی دوژمنکارانەیان بەرامبەر گەلی کورد لادا بە دامەزراندنی پاسەوانی نیشتمانی، کە ڕێکخراوێکی چەکداری بەناوبانگ بوو و بوو بە یەکێک لە قەوارە بەناوبانگەکانی مێژووی عێراق.

زانیاری زیاتر

شەڕی لۆمانا - کەڤلێسن

لە 5 تا 6ی کانونی یەکەمی ساڵی 1961 پێشمەرگە سەرکەوتنێکی بەرچاوی لە شەڕی زاویتە دەستەبەر کرد و زیانێکی زۆری بە سوپا و جاش گەیاند. ئەم سەرکەوتنە وایکرد کە بتوانن کۆنترۆڵی گوندی سەرسەنگ و دۆڵی زاویتە بەدەست بهێنن.

زانیاری زیاتر