هێرشە گەورەکە کە بە شەڕی ڕواندز ناسراوە، لە ٨ی ئەیلولی ١٩٧٤ ڕوویدا و تا ئێستاش یەکێکە لە ڕووبەڕووبوونەوە هەرە چالاکەکانی شەڕەکە. لە هەوڵێکدا بۆ گرتنەوەی سەنگەرەکانی هێزی پێشمەرگە لە ناوچەی ڕواندز، سوپای عێراق هێرشێکی بەرفراوانی لە دوو بەرەدا دەستپێکرد. یەکێکیان لە بەرەی چیای گۆرێز بەرەو گوندی باڵەکیان، ئەوی دیکەیان لە کۆڕەکەوە بەرەو بێخاڵ بوو. هێرشەکە بۆ ماوەیەکی زۆر بەردەوام بوو و هەموو جۆرە پلانێک بۆ گرتنی ئامانجەکانیان بەکارهێنرا.

ڕوودانی جەنگ

لە 8ی ئەیلولی ساڵی 1974 سوپای عێراق بە فەرماندەیی ستاف مەیجر ئیسماعیل تای نەعیمی لە دوو بەرەی جیاوازدا هێرشێکی چڕیان دەستپێکرد، یەکێکیان لەسەر چیای کۆڕەک و ئەوی دیکەیان لەسەر چیای گۆرێز، سەرەتا لەلایەن هێزی پێشمەرگەوە هەردوو هێرشەکە پووچەڵکرانەوە، بەهۆیەوە زیانی گیانی زۆری سوپای عێراقی لێکەوتەوە. تۆپخانەی شۆڕشگێڕی بە فەرماندەیی حالی دۆڵەمەری ڕۆڵێکی گەورەی لە تێکشکاندنی هێرشی سوپادا هەبوو. هێرشەکان تا ١٩ی ئەیلوولی هەمان ساڵ بەردەوام بوون. سوپای عێراق تا ئەو ڕۆژە هیچ دەستکەوتێکی نەبوو. لە یەکەم هێرش بۆ سەر هێزەکانی پێشمەرگە، سوپای عێراق زیانێکی زۆری بەرکەوت و زیاتر لە 400 تەرمی سەربازی کوژراو لە بەرەکانی شەڕدا بەجێهێشت. ئەم قارەمانێتییە بە خوێنی شەش شەهیدی پێشمەرگە تۆمار کرا. حکومەتی عێراق پلانێکی زۆر سەیر و سەمەرەی بەکارهێنا بۆ سەرکەوتن لەم هێرشانەدا: و ئەویش هێرشکردن بوو لە چیای کۆڕەکەوە بۆ شاری ڕواندز. بۆ ئەم مەبەستە یەکێک لە فەرماندەکانی سوپای عێراق لیوا عەقید عەبدولوەهاب پلانێکی تۆکمەی هەبوو، بە بولدۆزەرێکی گەورە هەموو بەردەکانی دامێنی چیای کۆڕەک لابرد بۆ ئەوەی تانکی حکومەت و زرێپۆشەکان هێرش بکەنە سەر ئامانجەکە لەسەر چیای کۆڕەک. پلانی سوپا هەرگیز نەهاتە خەیاڵی پێشمەرگە، چونکە زۆر سەخت و نالۆژیکی بوو. هاوسەنگی شەڕەکەی گۆڕی. پێشمەرگەی ناچار کرد پاشەکشە بکات بۆ گوندی بەرزەوا، چیای هندرێن، زۆزک، گەرووی عومەر ئاغا و چەند شوێنێکی تر. سەرکەوتنێکی گەورە بوو بۆ سوپا.

پلانێکی دیکەی حکوومەتی عێراق هێرشکردنە سەر هێزی پێشمەرگە بوو لە ناوچەی بێتواتە، تەنیا مەبەست لەو هێرشە ئەوە بوو کە سەرکردە شۆڕشگێڕەکان هێزێکی پێشمەرگە بنێرنە ناوچەکە. بەمەش گوشارەکانی سەر سوپای عێراق لە ناوچەی ڕواندز کەم دەکردەوە کە پلانێکی دروست بوو. لەبەرئەوەی دۆڵی ڕەقە و ناوچەکانی تری ناوچەکە گیران، ئەمەش فشاری سوپای عێراقی لەسەر پێشمەرگە زیاد کرد و هێرشیان کردە سەر چیای ڕواندز. ڕۆژی 23ی ئەیلول لە ئەنجامی بەرخۆدانی هێزی پێشمەرگە، هەلیکۆپتەرێکی جۆری مێگ-19 لە گوندی بەرزەوا بە گوڕی 14.5 پلە خراوەتە خوارەوە. فڕۆکەوانەکە ناوی لیوای یەکەم سەفا شەلالە، بە دیل گیرا و گیرا.

سەرەنجام سوپای عێراق دۆڵی ڕواندزی داگیرکرد، شەڕەکەش تەنها لە تۆپباران و بۆردومانکردنی ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی پێشمەرگە پێکهاتبوو، بەڵام ئەوەی تێبینی کرا ئەوە بوو کە سوپای عێراق بەردەوام بەدوای دەرفەتێکدا دەگەڕا بۆ هێرشکردنە سەر ئەو ناوچەیە بۆ ئەوەی بەتەواوی لەژێر کۆنترۆڵی پێشمەرگە دووری بخاتەوە.

سەرچاوە:

1.kdp ئەرشیفی ئینسایکلۆپیدیا.