لە کۆمەڵەدا بگەڕێ، بە پۆل، زمان، و بەرواری بڵاوکردنەوە پاڵاوتن بکە.
١٬٦٨٦ ئەنجام
لە ساڵی ١٩٨١، هێزی پێشمەرگە لە گوندی بانیبنۆک، کە دەکەوێتە چیای سورێن و هەروەها ناوچەکانی زەڵم و کەڕچەڵ، لەگەڵ سوپای عێراقدا شەڕێکی توندیان کرد. ئەم ڕووبەڕووبوونەوانە بوونە هۆی دوو شەڕی گرنگ لە نێوان هێزی پێشمەرگە و سوپای عێراق. هێزەکانی حکومەتی عێراق لە هەردوو ڕووبەڕووبوونەوەکەدا زیانی زۆریان بەرکەوت و هەروەها بڕێکی زۆر چەک و کەرەستەی سەربازییان بۆ هێزی پێشمەرگە لەدەستدا.
له ١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٢، ڕووداوێک له سیانی گاره ڕوویدا، که ٧٠ کم له ناوچه‌ی ژێر ده‌سه‌ڵاتی حکومه‌تی به‌عس بوو، له‌وێ پێشمه‌رگه هێرشیان کرده سه‌ر بنکه و باره‌گاکانی هێزه‌کانی مه‌غاویر و جاشه‌کان. ئه‌و شه‌ڕه‌ی که سێ شه‌و و ڕۆژی خایاند، زیانێکی زۆری به هێزه‌کانی حکومه‌ت گه‌یاند و ده‌نگدانه‌وه‌یه‌کی گه‌وره‌ی له ناوچه‌که‌دا هه‌بوو.
شه‌ڕه‌که له ئابی ١٩٨٤ ڕوویدا کاتێک سوپای عراق و جاشه‌کان هێرشیان کرده سه‌ر ناوچه‌ی مه‌نگێش بۆ کپکردنی ده‌نگی شۆڕش له ناوچه‌که‌دا، به‌ڵام هێزی پێشمه‌رگه به‌ره‌نگاریان بوونه‌وه و زیانی زۆریان پێگه‌یاندن، زیانه‌کانی سوپا ژماره‌یه‌ک کوژراو و برینداری لێکه‌وته‌وه.
هاشم ئەلیاس سلۆ ناسراو بە (مەحمود ئێزدی) فەرماندە و پێشمه‌رگهی شۆڕشی ئەیلوول و شۆڕشی گوڵان، لە ساڵی ١٩٦٣ لە سەرەتای شۆڕشی ئەیلوولدا پەیوەندی بە ڕیزەکانی پارتی دیموكراتی كوردستانەوە کرد.
لە ساڵی ١٩١٨ لە گوندی «دێزە» لەدایکبووە، بادین قادر ناسراو بە بادین دێزەیی، پێشمەرگە و هاوڕێی مستەفا بارزانی بووە لە یەکێتیی سۆڤیەت. بەشداری لە شۆڕشی دووەمی بارزان و شۆڕشی ئەیلوولدا کردووە. هەروەها پێشمەرگە بووە لە کۆماری کوردستان لە مەهاباد. لە ساڵی ١٩٦٣ لە گوندی «سپیندارە» شەهید کراوە.
جەوھەر حسێن محەمەد، پێشمەرگەی بارزانی و ھاوڕێی لە یەکێتی سۆڤیەت، لە ساڵی ١٩٣٠ لە گوندی سێلکی لەدایکبووە، لە شۆڕشی دووەمی بارزان بەشداریکردووە، پێشمەرگە بووە لە کۆماری دیموکراتی کوردستان لە مەھاباد، بەشداری شۆڕشی ئەیلوولی کردووە، فەرماندەی لک بووە لە ڕیزەکانی پێشمەرگە، و لە ساڵی ١٩٦٣ لە شەڕی چیای مەتین شەھید بووە.
ئەم کۆمەڵکوژی و ئەفسانەیە لە هاوینی ١٩٦٣ لە سەردەمی ڕژێمی بەعس لە پارێزگای سلێمانی ڕوویدا. ئەوان باوەڕیان وابوو ئەگەر کۆمەڵکوژی و هێرشێکی بەرفراوان بۆ سەر کوردستان ئەنجام بدەن، لە ماوەیەکی کەمدا شۆڕشی ئەیلوول لەناودەبەن و تەواوی کوردستان دەخەنە ژێر کۆنترۆڵی خۆیانەوە. هەرچەندە دەستیان کرد بە گرتن و کۆمەڵکوژکردنی خەڵکی بێتاوان لە سلێمانی، بەڵام شکستیان هێنا و لە هەموو هێرشەکانیشیان بۆ سەر چیای ئەزمەڕ شکستیان خوارد.
لە ساڵی ١٩١٠ لە گوندی بێبەل لەدایکبووە، ئیبراهیم حەسەن ئیبراهیم ناسراو بە برایم حەسەن پێشمەرگە و هاوڕێی بارزانی بووە بۆ یەکێتی سۆڤێت. بەشداری شۆڕشی ئەیلوولی کردووە. لە کاتی پێشمەرگایەتیدا، سەرکردەی ٣٠ بۆ ٥٠ کەس بووە لە پێشمەرگە. لە ساڵی ١٩٦١ لە چیای قەلەندەر شەهید بووە.
چەند مانگێک دوای هەڵگیرسانی شۆڕشی ئەیلوول، حکوومەتی عەبدولکەریم قاسم بە یارمەتیی بەکرێگیراوان (جاش) زنجیرەیەک هێرشی بۆ سەر ئەو ناوچانە دەستپێکرد کە لەژێر کۆنترۆڵی شۆڕشدا بوون. بەڵام پێشمەرگە هەمیشە بەرگرییان لێکردن و هێرشەکانیانی تێکشکاند...
بێجان جەندۆ عەلی پێشمەرگە و هاوڕێی بارزانی بوو. بێجان پێشمەرگەیەکی ئازا و بەهێز بوو کە دواتر بوو بە فەرماندەی فوج. هەروەها مامۆستای کۆلێژ بوو لە شاری بەغدا. بێجان لە ساڵی ١٩٧٩ لە گوندی "هودار" کوژرا.
بۆردومانکردنی قەڵادزێ یەکێک بوو لە تراژیدیا هەرە دڵتەزێنەکانی ڕژێمی بەعس دژی دانیشتوانی سڤیل. دوای ئەوەی حکومەت فەرمانی دەستپێکردنەوەی شەڕی دژی شۆڕشی کوردی دەرکرد، بە دڕندەیی هێرشەکانی بۆ سەر کوردستان دەستپێکردەوە
شەڕی شیشار لە پایزی ١٩٧٤ ڕوویدا، کە تێیدا سوپاى عێراق لەگەڵ هێزی پێشمه‌رگه کەوتنە ململانێوە. سوپا هەوڵیدا کۆنترۆڵی چیای شیشار لە ناوچەی بێتواتە بکات، بە مەبەستی فراوانکردنی دەسەڵاتیان بەسەر ناوچەکانی دەوروبەردا. بەڵام هێزی پێشمه‌رگه بەرگرییەکی توندیان کرد و بە سەرکەوتوویی هێرشەکەیان تێکشکاند. ئەوان بە نەگۆڕی ڕێگرییان لە حکومەت کرد لە دەستبەسەرداگرتنی چیاکە، و دڵنیایان کردەوە کە تا کۆتایی شۆڕشی ١٩٧٥ لەژێر کۆنترۆڵی پێشمه‌رگه دەمێنێتەوە.
