Kürdistan Cumhuriyeti döneminde Cumhuriyet’in Peşmerge güçleri ile İran ordusu güçleri arasında yaşanan çatışmalar bağlamında Mela Şeyh Köyü Muharebesi gerçekleşmiş, Barzani güçleri bu muharebede etkin bir rol oynamıştır. Muharebe şu şekilde meydana gelmiştir: 1946 yılında Kurban Bayramı vesilesiyle, Serdeşt-Bane fırkasına atanan ve Suiseneti bölgesi halkından olan Peşmergelerin çoğu, komutanlarının bilgisi dışında Serdeşt çevresindeki üslerinden evlerine ve çocuklarının yanına dönmüş, orada sadece Mehabadlı 180 Peşmerge ve az sayıda başka kişi kalmıştı. Düşman bu fırsatı değerlendirdi ve Kurban Bayramı’nın ilk gecesinde Warşo-Şinoye kalesine saldırdı. Buradan Mela Şeyh köyüne doğru ilerlemeye başladı. Sabahın erken saatlerinde İran Hava Kuvvetleri’ne ait üç uçak Rebet köyünü bombaladı.

Bu nedenle, Salih Abdülaziz komutasındaki Rebet koruma üssünden 60 Peşmerge, Kloni Nehri’ni geçerek Mela Şeyh köyündeki düşmana saldırdı ve onları Serdeşt’e doğru geri çekilmeye zorladı. Bu muharebede, Hasan Xani Rebaci adındaki bir Peşmerge, düşman tanklarından birine karşı intihar saldırısı düzenledi ve bunun sonucunda şehit düştü. Peşmergeler şehidin naaşını taşırken düşman Serdeşt şehrine girdi. Aynı gece düşmanın bir başka birliği Warşiyan kalesini ele geçirdi ancak Barzani güçlerinin saldırısından sonra İranlı askerler silahlarını bırakıp kaçarak cepheyi terk ettiler. Fakat şehrin yolunun kendilerine kapandığını öğrenince kaleye dönmek zorunda kaldılar. Kürt güçlerinin o muharebedeki kayıpları bir şehit ve beş yaralı olurken, İran ordusunun kayıpları, komutanları Xel'et Beri dahil olmak üzere 22 ölü olarak gerçekleşti. Peşmerge güçlerinin bu muharebedeki kazanımları ise iki ağır makineli tüfek, 18 Brno tüfeği, birkaç sandık el bombası ve büyük miktarda mühimmattı.

Kaynaklar:

1- Akid Bekir Abdulkerim Hewêzî, Geştêk be Komarî Mehabad da (Mehabad Cumhuriyeti'ne Bir Yolculuk), Hewlêr, (Aras Basın Yayın Kurumu- İkinci Baskı- 2001).

2- Hüseyin Ali Rezm Ara, Ferheng-i Coğrafya-yi İran (Abadiha) Ostan-ı 3 ve 4 Azerbaycan, Tahran, Enteşarat-ı Daire-yi Coğrafya-yi Setad-ı Erteş, 1330.