Biyografi

Hüseyin Feqê Xano, 1923 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Piran nahiyesindeki Berdere köyünde doğmuştur, 1963 yılında Erbil iline bağlı Vaji, Birsyav ve Mamisk köyleri arasında yer alan (Kolanederi) savaşında şehit olmuştur.

Mücadele Hayatı

23 Mayıs 1947 tarihinde General Mustafa Barzani ile birlikte Sovyetler Birliği'ne doğru yola çıkmış, Kotur bölgesi savaşına ve Mako köprüsü savaşına katılmış, büyük zorluk ve çilelerden sonra 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği arasındaki sınırda yer alan Aras Nehri üzerinden Sovyetler Birliği'ne geçmiştir.

Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün boyunca tutulmuşlar, bir grup asker tarafından gözetim altında tutulmuş ve yiyecek, giyecek ve hareket etme konusunda savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın, Ayolax ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler ve aynı ayın 23 gününde kendilerine askeri üniformalar verilmiş ve Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim almışlardır. Aynı zamanda, günün dört saati okuma yazma bilen bazı yoldaşları tarafından kendilerine Kürtçe öğrenme dersleri verilmiştir.

Cafer Bağırov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, 29 Ağustos 1948 tarihinde askeri kampın Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık yerleşkesine taşınmasına karar verilmiş ve orada askeri eğitime devam etmişlerdir.

1949 Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte gruplar halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kolhoz köylerine dağıtılmışlar ve kolhoz tarlalarında (halkın hükümetten kiraladığı ve daha sonra bir kısmını hükümete verdiği arazilerde) çalışmışlardır.

Büyük bir çaba ve General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektuptan sonra, nihayet Stalin'e bir mektup ulaşır ve bu mektupta  Barzani yoldaşlarının çektiği sıkıntıları anlatır. Stalin derhal Barzani'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak için bir komisyon kurulması talimatını verir. Komisyonun kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanması yönünde olur, bu nedenle söz konusu kişi 1951 Kasım ayında Sovyetler'deki Vriviski şehrine gider.

Irak'ta 14 Temmuz 1958 devriminden ve General Mustafa Barzani'nindönüşünden sonra, 25 Şubat 1959 tarihinde, üçüncü ve yedinci maddeler ile onuncu maddenin (a) bendi ve (11) maddenin uygulanmasıyla, 1959 yılındaki 19 sayılı değiştirilmiş yasaya dayanarak, kendisi ve yoldaşları genel af kapsamına girmişlerdir.

1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kurulur. Söz konusu kişi 16 Nisan 1959 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra limanı üzerinden Kürdistan'a geri dönmüştür. 

 1961 yılında Eylül Devrimi'ne katılmış ve üsteğmen olmuş, katıldığı savaşlardan 1963 yılında Erbil iline bağlı Vaji, Birsyav ve Mamisk köyleri arasında yer alan (Kolanederi) savaşında şehit olmuştur.

Kaynaklar:

  1. Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Arşivi

  2. Hamid Gerdi, Puxtey Mêjûname (Tarihçe Özeti), Birinci Baskı, (Erbil - Aras Yayıncılık - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004Z).
  3. Şaban Ali Şaban, Hendêk Zanyarî Siyasî û Mêjûyî (Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler), Üçüncü Baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2013Z).
  4. Komutan Şehit Haso Mirxan Jajoki'nin hatıralarından, 62 Roj Legel Barzanî da Çûnî Barzaniyekan bo Yekêtî Sovêt (Barzani ile birlikte 40 gün, Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne gidişi), Birinci Baskı (Erbil - Roşinbîrî Matbaası - 1997Z).
  5. Leys Abdülmuhsin Cevad El-Zübeydi, Sûret 14 Temûz 1958 fîl Iraq (Irak'ta 14 Temmuz Devrimi), (Bağdat - Dar El-Reşid Yayınları - 1979M).
  6. Mesud Barzani, Barzanî û Bizûtnewey Rizgarixwazî Kurd 1931-1958 (Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi), (Duhok - Xebat Matbaası - 1998Z).