

Ansîklopediya Partiya Demokrat a Kurdistanê
Loading


Gotara Serok
Ewder Ebdullah Mentik
2022
Ev pirtûk di rêzepirtûkên (60 Salên Şoreşa Îlonê (1961-1975)) de pirtûka 10emîn e. Ji bilî pêşgotinê, beşek serbixwe heye ku bi giştî behsa erdnîgarî, ol, ziman, dîrok û bûyerên Kurdî yên beriya sala 1931ê dike û ji pênc beşan û paşgotinê pêk tê.
Beşa yekem a pirtûkê behsa Mela Mistefa Barzanî û bûyerên salên (1931-1958), Şoreşa Yekem a Barzan di sala 1931ê de, Kurdî û derbeya leşkerî ya Bekir Sidqî di sala 1936an de, Peymana Seedabad di sala 1937an de, Şerê Cîhanî yê Duyem û bandorên wê li ser Kurdî di salên (1939-1945) de dike.
Di nav wan de krîza aborî û şerê li Kurdistanê, Şoreşa Duyemîn a Barzan (1943-1945), Komara Kurdistanê li Mehabadê û nirxandina rola Barzanî li Mehabadê, partî û komeleyên siyasî, bûyerên siyasî yên li Îraqê di şoreşa 14ê Tîrmeha 1958an de hene. Rola Kurdî di vê bûyerê de Peymana Bexda ya Kanûna 1948an û avakirina Eniya Niştimanî dihewîne.
Beşa duyemîn derbarê Mela Mistefa Barzanî û pirsgirêka Kurdî di dema Komarî de di navbera 1958-1968an de ye. Ew behsa şoreşa 14ê Tîrmeha 1958an û helwesta Kurdî di wê şoreşê de, tevgera Şewaf û bûyerên li Kerkûkê dike.
Nakokiyên di navbera Ebdulkerîm Qasim û Kurdî de, sedemên şoreşê û derbeya 8ê Sibata 1963an, têkçûna danûstandinan û destpêkirina şer, derbeya 18ê Mijdara 1963an, dema Ebdulselam û îmzekirina agirbesta Rahman Arif û Kurdî, şerê Hendrên û xalên Peymana Sibê ya Hezîranê.
Beşa sêyemîn behsa Mela Mistefa Barzanî û doza Kurdî di bin desthilata Baas de di navbera 1968-1975an de, derbeya Tîrmehê û Kurdî di sala 1968an de, daxuyaniya 11ê Adarê û piştî daxuyaniyê di sala 1970yê de, Eniya Niştimanî û Neteweperestên pêşverû, Peymana Cezayîrê ya 1975an û mijara Kerkûkê dihewîne.
Beşa çaremîn behsa avakirin û armancên Partiya Dêmokrata Kurdistanê (PDK) bi serokatiya Mela Mistefa Barzanî dike.
Ew gelek mijaran dihewîne, di nav de Partiya Dêmokrata Kurdistanê û şoreşa Tîrmeha 1958an, kongreya çaremîn û çalakiyên eşkere yên partiyê, perçebûn û veqetîna partiyê, kongreyên şeşemîn û heftemîn û veqetînxwazan, derbeya 17ê Tîrmeha 1968an û Kongreya Heştêm a Partiya Dêmokrata Kurdistanê (PDK) û Qanûna Xweseriyê, peywendiya PDKê bi partiyên neteweyî re, helwesta Baasiyan li hember şoreşa 11ê Îlona 1961ê, peywendiya PDKê bi partiyên neteweyî re, û helwesta PDKê li ser doza Kurdî.
Beşa pêncemîn behsa peywendiyên derve û Kurdî dike, di nav de peywendiyên bi welatên herêmî yên wekî Îran û Tirkiye, Misir, Yekîtiya Sovyetê, Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê, Brîtanya û Îsraîl, pirsgirêka Kurdî û pêşveçûna neteweyê, ramana neteweyî ya Erebî, pirsgirêka Kurdî û helwesta Kurdî li hember wê, ew hewldanên Erebî ne ji bo yekîtiyê.