لە ٨ى شوباتى ١٩٦٣ بەعسیەکان و ناسیۆنالیستە عەرەبەکان لە ڕێگاى کودەتاى سەربازییەوە دەستیان بەسەر دەسەڵاتى عێراقدا گرت، هەر لە سەرەتاى کودەتاکەدا نەک ئاماژە بە مافى ئۆتۆنۆمى بۆ کورد نەکرا، بەڵکو بە هیچ شێوەیەک لە پەیڕەو و کارنامەى سیاسیشدا باسى نەتەوەى کورد بوونى نەبوو، ئەمەش ئاماژەیەکى مەترسیدار و وێنەیەکى هەڕەشە ئامێزى بۆ ئایندەى کورد لێ دەخوێندرایەوە، چونکە هەر لە سەرەتاوە بە دیارکەوت کە ئەوە کودەتایەکى سەربازی تۆڵەسەندنەوەیە نەک گۆڕینى سیستمێکى دکتاتۆرى، لەگەڵ ئەوەشدا سەرکردایەتى شۆڕشى کورد لەڕێگەى بروسکەیەکەوە پیرۆزبایی و پشتیوانى خۆى بۆ سەرانى کودەتاکە ڕاگەیاند، هەرچەندە نزیکەى سێ مانگ شەڕ و پەلامارى سەربازى لەسەر کورد وەستێندرا و گفتوگۆ دەستى پێکرد، بەڵام بەعسیەکان بە نیەتى چارەسەرى کێشەکان نەهاتنە پێشەوە بۆیە تەمەنى وتووێژەکان هێندە درێژخایەن نەبوو بەڵکو شەڕ و پەلامارەکانى بەعس بۆ سەر کوردستان دەستى پێکرد.
لە ٢ى ئایارى ١٩٦٣ فەرمانى گشتى سوپا دەرچوو کە گەمارۆى ئابوورى بخرێتە سەر کوردستان، پاشان هێندەى نەخایاند بە دیاریکراوى لە ١ى حوزەیرانی ١٩٦٣ جارێکى دیکە شەڕ دەستى پێکردەوە، یەکێک لەو شەڕانەى کە لێرەوە دەمانەوێ لە سەرى بدوێین هێرشى سەر گوندى باوەخۆشین بوو لە نزیک دەربەندیخان، دواى ئەوەى کەوا هێزى پێشمەرگەى قەرەداغ هەواڵى پێگەیشت کە هێرشى سوپاى عێراق بە ئامانجى داگیرکردنى گوندى ناوبراو دەستى بە جووڵە کردووە، دەستبەجێ دەستیان بە ئامادەکارى کرد بۆ ڕووبەڕوونەوەى پەلامارى سوپا.
کاتژمێر ٨ى بەیانى لە ٤ى ئابى ١٩٦٣ سوپاى عێراق لە دەربەندیخانەوە هێرشەکەى دەست پێکرد، بەر لە دەستپێکردنى هێرشى پیادە تۆپبارانێکى چڕی ناوچەکەى کرد، وا دیارە پێشمەرگە بە جۆرێک خۆی ئامادە کردبوو کەوا نەهێڵن سوپا بگاتە گوندى باوەخۆشین و گوندى گوڵان، کاتێک کە هێرشى زەمینى سوپا دەستى پێکرد شەڕێکى سەخت لە نێوانیاندا هاتە ئارا، دواى دوو کاتژمێر شەڕوپێکدادان سوپاى عێراق بە جۆرێک تێکشکا ناچار بە کشانەوە بوو بۆ سەربازگەى دەربەندیخان، سەرەڕاى ئەوەى کە زیانى زۆرى لێکەوت، هێزى پێشمەرگەش تەنها دوو بریندارى هەبوو.
سەرچاوەکان:
١- هۆشەنگ صالح نەجار، شۆرشى ئەیلوول لە رۆژنامە و بڵاوکارەو عێراقیەکاندا ١٩٦١ – ١٩٧٦، چاپخانەى دانشفەڕ، هەولێر – ٢٠٢٣.
٢- هاوکار کەریم حەمە شەریف، شۆڕشی ئەیلوول، چاپخانەى زانکۆى سەلاحەدین، چاپى یەکەم، هەولێر، ٢٠١٢.
٣- مسعود بارزانی، بارزانی و بزوتنەوەى ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێیەم، بەشی یەکەم، شۆڕشی ئەیلوول ١٩٦١-١٩٧٥، چاپخانەى وەزارەتى ڕۆشنبیرى، چ: یەکەم، هەولێر، ٢٠٠٤.
٤- خۆشەوى عەلى کانیە لنجى، بیرەوەریەکانى عەزیز قادر حەمەد سورچى، چاپخانەى دانیشفەر، چاپى یەکەم، هەولێر - ٢٠٢٣.
