Azmar çiyayekî bilind û navdar ê Kurdistanê ye. Ew li bakurê rojhilatê Silêmaniyê ye. Ji ber bilindahiya xwe, ji bo cihê leşkerî bi erdnîgarî girîng tê dîtin. Ji bo hêzên Pêşmerge, çiyayên bilind cihê berxwedan û berevaniyê bûn. Lewma, artêşa Îraqê biryar da ku bilindahiyan bigire da ku serweriya tevahiya herêmê bike. Û her çend artêşa Îraqê li Silêmaniyê xwedî hêz bû, gava hêzên Pêşmerge serwerî li ser bilindahiyên Çiyayê Azmar kirin, artêşa Îraqê di pêkanîna erk û çalakiyên xwe yên leşkerî de zehmetî dîtin. Lewma, wan dest bi amadekirina êrîşeke leşkerî kirin ji bo girtina çiya.

 

Di saet 5:30ê sibehê ya 19ê hezîrana 1974an de, artêşa Îraqê êrîşeke li ser pozîsyonên Pêşmerge yên li Çiyayê Azmar ragihand. Hêza 4an a Firqeya 2an a Kerkûkê, Hêzên Taybet, fujê tankan ê Firqeya 8an, Hêza Asmanî, Topxaneya Firqeya 2an û kirêgirtiyên wan beşdarî vê êrîşê bûn. Û hêzên Pêşmerge li ser xeta xwe ya berevaniyê bûn, fujê 4an ê Hêza Têkoşînê ya Pêncwênê di bin fermandariya Nûrî Heme Elî de beşdarî şer bû.

 

Hikûmetê hemû şiyanên leşkerî di êrîşên li ser deverên şoreşgerî de bi kar anîn, di nav de hêz, çek, hevalbendî, tank, topên dûravêj, wesayîtên zirxî û hêza asmanî ji bo têkbirina şoreşa Kurd. Wekî hîleyeke leşkerî, artêşa Îraqê di destpêkê de dest bi topbarankirina Çiyayê Azmar bi top û balafiran kir. Lêbelê, hêzên Pêşmerge ev pêşbînî kiribûn û pozîsyonên xwe bi awayekî rast parastibûn, rê li ber zirar dîtina wan ji ber topbaranê girtin. Wekî din, Pêşmerge hîn li ser hişyariyê bûn ji bo parastina xeta berevaniyê tevî ku hin kes di encama topbaranê de birîndar bûn.

Gava hêza asmanî ya artêşa Îraqê pozîsyonên Pêşmerge yên li çiyayan bombebaran kirin, hêza berevaniya asmanî ya Pêşmerge bi çeka giran helîkopterek xist xwarê, ku bandoreke mezin li ser moralê wan kir. Piştî ku topbaran rawestiya, artêşa Îraqê êrîşeke mezin da destpêkirin ku fujê tankan xeta yekem a êrîşê bû û li pêşiya piyade û şervanên caş bû. Her çend tevger ji ber hebûna mayînên dijî tankan ne bilez bû, lê hêzên piyade û caş dest bi pêşveçûnê li cihên din kirin, heta ku nêzîkî pozîsyonên Pêşmerge bûn. Şerekî germ di navbera wan de derket. Di tevahiya rojê de, hêzên Pêşmerge karîn bi awayekî herî xurt bersiva êrîşê bidin. Lewma êrîş ji aliyê hêzên Pêşmerge ve hat têkbirin. Artêşa Îraqê hewl da ku kuştiyan di tankan de di dema vekişînê de veguhêze, lê gelek termên leşker û caşan li meydanê man.

Artêşa Îraqê di wê rojê de nekarî çiya bigire. Roja din, 19ê hezîrana 1974an, wan êrîşeke mezin a din da destpêkirin, wekî ya roja berê, lê di warê topbaran û êrîşên asmanî de tundtir bû. Dûre, bi alîkariya tank û fujê zirxî, wan êrîşî pozîsyonên Pêşmerge kirin. Lêbelê, artêşa Îraqê piştî şerekî dijwar û xwînî ku tê de hejmareke mezin ji leşkerên xwe winda kirin û çend tank û wesayîtên zirxî hatin têkbirin, neçar ma vekişe. Ev vekişîn bû sedem ku serkirdeyên artêşa Îraqê ji encamê ne razî û hêrs bibin. Hêrsa serkirdeyan bû sedema cezakirina hin efserên artêşê, ji bo tirsê bixin dilê yên din da ku Pêşmerge têk bibin. Piştî zexteke mezin û êrîşên berdewam û hejmareke bêhejmar a leşker, çekên giran, tank, top, wesayîtên zirxî û hêza asmanî, tevî zirarên giran ên artêş û kirêgirtiyan, artêşê karî Çiyayê Azmar bigire. Hêzên Pêşmerge jî bê qurbanî nebûn.

Çavkanî:

  1. سه‌نگه‌ر ئيبراهيم خۆشناو: ڕووداوه‌ سه‌ربازيه‌كانى شۆڕشى ئه‌يلوول 1970-1975، چاپى يه‌كه‌م، چاپخانەى دانیشفەڕ، هه‌ولێر، 2022.

  2. ملازم خدر عەبدوڵڵە دەباغ: بیرەوەریەکانم و تۆپخانەى شۆرش ئەیلوولى مەزن چاپخانەى ڕۆشنبیری، چاپى سێیەم، هەولێر – 2020.

  3. کاروان جوهر محمد: ئیدریس بارزانى 1944- 1987 ژیان و ڕۆلى سیاسیى و سەربازى لە بزوتنەوەى ڕزگاریخوازى کورددا، چاپخانەى هێڤی، هەولێر، 2019.

  4.  ئیبراهیم جەلال: باشورى کوردستان و شۆرشى ئەیلوول بنیادنان و هوڵتەکاندن، چاپى چوارەم، 2021.