Jînenîgarî 

Silêman Begê Dargalayî di sala 1898an de li gundê Dargala yê ser bi nahyeya Wêrtê ya qezaya Rewandizê ya parêzgeha Hewlêrê ji dayik bûye, berî ku biçe Yekîtiya Sovyetê du jinên wî hebûn, jina wî ya yekem Aîşe Fetah Husên bû, û kurek û sê keçên wan hebûn: Met Silêman (1932), Seadet Silêman (1936), Îzet Silêman (1937) û Nazlî Silêman (1940), jina wî ya duyem Helîm Wasû Ezîz bû, û sê kurên wan hebûn: Şewqî Silêman (1936), Selahedîn Silêman (1939) û Şêrzad Silêman (1945), û li Yekîtiya Sovyetê bi Nîna re zewicî. Ew xwedî ezmûn bû di zimanên Kurdî, Erebî, Tirkî û Rûsî de, û di sala 1974an de li gundê Dargala koça dawî kir û li wir hat veşartin.

Bîranîna têkoşînê 

Silêman Begê Dargalayî efserê Artêşa Qiralî ya Iraqê bû û ji artêşê reviya. Di sala 1944an de tevlî refên Şoreşa Duyemîn a Barzan bû û beşdarî şeran bû. Di 19ê Tebaxa 1945an de, bi biryara Dadgeha Serbazî ya Iraqê, hemû milkên wî yên hatinî û nehatinî hatin desteser kirin. Di 11ê Çiriya Pêşîn a 1945an de, piştî têkçûna Şoreşa Duyemîn a Barzan, ew û malbata wî çûn Rojhilatê Kurdistanê.

 

Di 31ê Adara 1946an de, bû Pêşmergeyê hêzên Barzanî yên Artêşa Komara Kurdistanê, û di 29ê Nîsana 1946an de di bin çavdêriya Xidir Silêman Beg de li devera Seqizê ya Rojhilatê Kurdistanê beşdarî Şerê Qerawa bû. Di 15ê Nîsana 1947an de, ligel Şêx Ehmed Barzanî derbasî Çemê Gadarê bû, ku di navbera sînorê navneteweyî yê Qiralî ya Îranê û Qiralî ya Iraqê de ye. Û çend mehan li Diyanayê (Hewlêr) dîl bû, û di 19ê Nîsana 1947an de biryar da ku têkoşînê di bin fermandariya General Mistefa Barzanî de bidomîne, di 23ê Gulana 1947an de, piştî civîneke mezin a gundê Dêrê û biryara çûna bo Yekîtiya Sovyetê, ew ligel hêzê çû Sovyetê. Di 28ê Gulana 1947an de li ser daxwaza Mîr Hac Ehmed beşdarî civîna gundê Jereme bû. Di 18ê Hezîrana 1947an de, derbasî Çemê Arasê bû, ku li ser sînorê navneteweyî yê Îranê bi Yekîtiya Sovyetê re ye.

Di 19ê Hezîrana 1947an de, bi hemû hevalên xwe re bo heyama çil rojan, ew li civakeke vala li Naxçivanê, Komara Sovyet a Azerbaycanê hatin bicihkirin, ew bi têlên dirî hatibûn dorpêçkirin û ji aliyê serbazan ve dihatin parastin, û derbarê xwarin, cil û berg û liv û tevgerê de wek dîlên şer bi wan re dihat kirin. Di 23yê mehê de bi biryara Yekîtiya Sovyetê, ew hatin komkirin û li navçeyên Axdam, Laçîn û Ayula ya Komara Azerbaycanê hatin bicihkirin. Ew di 10ê Kanûna Pêşîn a 1947an de bo kampa Bakûyê ya li Komara Sovyet a Azerbaycanê hatin veguhastin, û di 23ê Kanûna Pêşîn a 1947an de, cilên serbazî li wan hatin kirin û rojane heşt saetan di bin çavdêriya efserên Komara Sovyet a Azerbaycanê de hatin perwerdekirin, û çar saet jî ji bo xwendin û nivîsandina Kurdî ku ji aliyê penaberên xwendewar ve dihat hînkirin.

Di 19ê Çileya 1948an de li Konferansa Giştî ya Bakûyê, ku nûnertiya hemû Kurdên Iraq û Îranê dikir, bû endamê serkirdayetiya siyasî ya li Kurdistana Iraqê. Di 29ê Tebaxa 1948an de, ew ligel hemû hevalên xwe ji Komara Sovyet a Azerbaycanê bo civaka Çîrçîk a nêzî Taşkentê, paytexta Komara Sovyet a Ozbekistanê hatin veguhastin û perwerdeya xwe ya serbazî li wir domandin. Di 14ê Adara 1949an de, ew û hevalên xwe wek kom û fuj bo gundên gundewar bi trênê hatin belavkirin û bo Semerqendê hatin veguhastin. Ew di Çiriya Paşîn a 1951ê de vegeriya Vrevîskî ya Yekîtiya Sovyetê. Di 16ê Nîsana 1959an de, ew ligel hevalên xwe bi keştiya Groza bi rêya bendera Besrayê ya li başûrê Iraqê vegeriya Kurdistanê û beşdarî Şoreşa Îlonê bû.

Çavkanî:

  1. حه‌مید گه‌ردی، پوخته‌ی مێژوونامه‌، چاپی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر - ده‌زگای چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی ئاراس - چاپخانه‌ی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده ‌- 2004)
  2. حیدر فاروق السامرئي، ضیاء جعفر ودوره‌ السیاسي و الاقتصادي في العراق، (لندن – دارالحكمة – 2016).
  3. له‌ یادداشتی فه‌رمانده‌ی شه‌هید حه‌سۆ میرخان ژاژۆكی، 62 رۆژ له‌گه‌ڵ بارزانی دا چوونی بارزانییه‌كان بۆ یه‌كێتی سۆڤێت، چاپی یه‌كه‌م (هه‌ولێر - چاپخانه‌ی رۆشنبیری – 1997)
  4. مسعود بارزانی، بارزانی و بزوتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كورد 1931-1958، (دهۆك - چاپخانه‌ی خه‌بات - 1998ز)
  5. ئەرشیفی دەستەی ئینسکلۆپیدیا، ده‌قی چاوپێكه‌وتن له‌گه‌ڵ كرمانج عیزه‌ت سلێمان 11 شوباتی 2017- سۆران.