Di sala 2003an de, Îraqê rastî guhertineke mezin a siyasî hat, piştî dagirkirina Hevalbendan, sîstema dîktatorî ya li Îraqê hilweşiya û şûna wê desthilata federal a demokratîk ku gelê Îraqê bi dehan salan ji bo wê têdikoşiya, hat. Herêma Kurdistanê û bi taybetî gelê Kurd di van guhertinên li Îraqê de roleke sereke lîstin û mafê wan hebû ku bibin yekem sûdmendên van guhertinan, bi çespandina hemû mafên xwe yên neteweyî di destûra nû ya Îraqê de. Bi saya hewldanên bêwestan ên serkirdayetiya siyasî ya Kurd û Partiya Dêmokrata Kurdistanê (PDK), mafên destûrî yên gelê Kurd di destûra nû ya Îraqê de hatin çespandin û Herêma Kurdistanê ji herêmeke girtî û dorpêçkirî derbasî herêmeke federal a demokratîk bû ku ji cîhanê re vekirî bû û piştre bû penageheke ewle ji bo hemû demokratan ne tenê li Îraqê, lê li tevahiya herêmê.
Guhertinên bilez ên piştî serxwebûna Îraqê teşwîqî hemû rêxistinên siyasî û girseyî kir ku bergê xwe nû bikin û bi guhertinan re bi lez tevbigerin, di nav de Partiya Dêmokrata Kurdistanê û rêxistinên wê yên girseyî. Tavilê piştî azadkirina Îraqê, yanî piştî bihara 2003an, Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê bi lez navendên xwe li piraniya bajarên Îraqê, bi taybetî li Bexda û deverên sînorî yên madeya 140 vekirin û xwe ji bo kongreyeke nû amade kirin. Piştî civîna Komîsyona Cîbicîkar a Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê, biryar hat dayîn ku kongreya yazdehem a rêxistinê di zûtirîn dem de bê lidarxistin û ji bo vê armancê komîteya amadekar hat avakirin. Piştî hemû amadekariyan û serkeftina endamên kongreyê, biryar hat dayîn ku kongre yekem car li Duhokê bê lidarxistin1.
Lidarxistina Kongreyê:
Kongre di navbera 30ê tîrmehê û 4ê tebaxa 2004an de, li hola Koleja Çandinî ya Zanîngeha Duhokê, bi amadebûna 386 nûnerên ji hemû rêxistinan, di bin dirûşma (Zanist, Azadî, Pêşketin) de dest bi karên xwe2 kir. Kongre bi amadebûna Elî Sincar, nûnerê Serok Barzanî, Rebwar Yelda, serokê buroya navendî ya rêxistinên pîşeyî yên Partiya Dêmokrata Kurdistanê (PDK) û yekem car, nûnerên Bexda û Xaneqînê beşdarî kongreyê bûn3.
Di roja yekem a kongreyê de, çend komîsyon hatin avakirin û piştre kadroyên nû yên komîsyona cîbicîkar bi dengdanê hatin hilbijartin, ku ji van kesan pêk dihat:
1- Serheng Zahir
2- Hoşmend Refet
3- Sidqî Mehmûd
4- Zerêvan Husên
5- Dilşad Şaban
6- Enes Eyûb
7- Muaz Ebdullah
8- Muşîr Mihemed
9- Karzan Sedredîn
10- Emad Elî
11- Rahel Hesen Sebrî
12- Hemn Bacalan
13- Ceifer
14- Tahir Mihemed Ehmed
15- Sîrwa Salih Mistefa
16- Kawa Resûl Mihemed4.
Piştî hilbijartina endamên Komîsyona Cîbicîkar, amadekirin û pesendkirina raporên komîsyonan, di 1ê tebaxê de, hilbijartina ji bo tayînkirina sekreter û endamên sekreteriyê dest pê kir û di encamê de sekreteriya nû bi vî rengî hat hilbijartin:
1- Baravan Hemdî - Sekreter
2- Lawend Osman - Endamê Buroya Sekreteriyê
3- Kurdo Îhsan - Endamê Buroya Sekreteriyê
4- Aryen Selahedîn Esed - Endamê Buroya Sekreteriyê
5- Renas Jano Mihemed ku bi Renas Bamernî tê naskirin - Endamê Buroya Sekreteriyê
6- Navsar Nûrî - Endamê Buroya Sekreteriyê
7- Fexredîn Mehdî Cercîs - Endamê Buroya Sekreteriyê
8- Şêrwan Hito - Endamê Buroya Sekreteriyê
9- Awat Karoxt - Endamê Buroya Sekreteriyê
10- Hemn Reşîd Zeydan, ku bi Hemn Bacalan jî tê naskirin, endamê Buroya Sekreteriyê
11- Merdan Xidir - Endamê Buroya Sekreteriyê
12- Xamlan Mihemed Salih - Endamê Buroya Sekreteriyê
13- Senger Kenabî Hama Salih, ku bi Senger Kenabî Gewra tê naskirin, endamê Buroya Sekreteriyê
14- Yasîn Salih - Endamê Yedek ê Buroya Sekreteriyê5.
Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê (YXK) ji 16 şaxan pêk dihat: Hewlêr. Zanîngeha Selahedîn. Zanîngeha Soran. Zanîngeha Duhokê. Mûsil, Şaxa Akrê, Zaxo, Zanîngeha Kerkûkê, Zanîngeha Germiyanê, Silêmanî, Zanîngeha Silêmaniyê, Helebce, Raperîn, Soran, Kerkûk û Şaxa Bexdayê6.
Çavkanî:1. Arşîva Ensîklopediya kdp.