Şert û merc û sedem
Rêkeftina Hezîrana 29ê, 1966ê ya di navbera serkirdayetiya şoreşger û hikûmeta Îraqê de, ji aliyê hinek efserên desthilatdar ve hat astengkirin ku neyê cîbicîkirin. Van efseran koma berê ya Mekteba Siyasî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê ya li Bexda rûniştî, li dijî şoreşa Kurdî bi kar anîn, bi çekdarkirina alîgirên wan û avakirina baregehan ji bo wan li hinek deverên ku hêzên Pêşmergeyên şoreşger lê bûn. Herwiha wan Ebdulrehman Bezzaz ji posta serokwezîriyê dûr xistin û Tahir Yehya wek serokwezîrê nû danîn. Tahir Yehya di dawiya Tebaxa 1967ê de bi şandeke hikûmetê serdana Serok Mistefa Barzanî kir. Wî hinek soz dan Serok Barzanî derbarê cîbicîkirina daxuyaniya Hezîrana 29ê û çekdarkirina caşan (Kurdên alîgirên hikûmeta Îraqê), bi taybetî alîgirên koma kevn a Mekteba Siyasî.
Piştî demekê, diyar bû ku hikûmetê ti niyeta wê ya çekdarkirina caşan nîne. Berevajî vê, ew ji aliyê efserên desthilatê ve dihatin piştgirîkirin, bêyî razîbûna serokwezîr. Şer careke din di navbera caşan û Pêşmergeyan de derket. Ev yek bû sedema lawazbûna peywendiyên di navbera serkirdayetiya şoreşger û hikûmetê de di destpêka 1968ê de û piştre derketina şer di Nîsana 15,1968ê de.
Di Tîrmeha 17ê, 1968ê de, Partiya Beis derbeyeke leşkerî pêk anî û Ehmed Hesen Bekir bû serok. Rejîmê şerê rasterast bi Kurdîyekan re kêm kir û dest bi teşwîqkirin û çekdarkirina caşan li dijî şoreşa Kurdî kir. Wê demê şerê bi caşan re giran bû. Piştî çend şeran, caşên hikûmetê di dawiyê de di Cotmeha 18ê, 1968ê de hatin têkbirin û li baregehên hikûmetê yên li Kerkûkê penaber bûn.
Piştî têkçûnan, di Îlona 1969ê de hikûmetê destpêşxerî kir ji bo gihîştina rêkeftinekê bi serkirdayetiya şoreşger re û şandek şand Nawperdanê. Piştî çend civînan li Bexda û Nawperdanê, û piştî serdana Cîgirê Serokê Îraqê Sedam Husên ji bo dîtina Serok Mistefa Barzanî di Adara 11ê, 1970ê de, rêkeftinek di navbera hikûmeta Beis a Îraqê û serkirdayetiya şoreşger a Kurdî de hat îmzekirin. Encam naskirina wê yekê bû ku Kurdîyekan şoreş ji bo wê dest pê kiribûn, ku ew jî naskirina mafên siyasî û neteweyî yên gelê Kurdî li Başûrê Kurdistanê bû.
Lidarxistina Kongreyê
Piştî rêkeftina Adara 11ê, kongre ji Tîrmeha 1ê heta 6ê, 1970ê, li gundê Nawperdanê, bi amadebûna 488 delegeyan hat lidarxistin. Ji ber rewşa guncaw û aştiyane, ev kongre wek sêyemîn kongreya Partiya Dêmokrata Kurdistanê (PDK) tê hesibandin ku bi eşkere hatiye lidarxistin. Çend şand ji partiyên cuda yên Îraqê beşdarî civînê bûn, di nav wan de: şanda Partiya Civakî ya Erebî ya Beis, şanda Partiya Komunîst a Welatê Demokratîk, şanda Tevgera Civakî ya Erebî, şanda Rêxistina Rizgariya Filistînê (PLO), şanda partiyên Kurdî yên ji welatên cîran, şanda Partiya Dêmokrata Kurd li Libnanê, û şanda Komeleya Xwendekarên Kurdî li Ewropa û Neteweyên Yekbûyî. Hinek kesayetiyên navdar ên wek Kamran Bedirxan jî di kongreyê de amade bûn.
Kongre bi gotarekê ji aliyê Serok Mistefa Barzanî ve dest pê kir, li dû wê xwendina raporta siyasî ya Mekteba Siyasî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê (PDK) ji aliyê Hebîb Mihemed Kerîm, Sekreterê PDKê bi zimanê Erebî ve hat kirin. Paşê, di dawiya Kongreya Heştemîn de, di Tîrmeha 10ê, 1970ê de, Komîteya Navendî bi derxistina daxuyaniyeke dawî ji bo medyayê û nûnerên xwe karê xwe bi dawî kir.
Pêkhateya Partiya Dêmokrata Kurdistanê (PDK), li gor rêziknameya navxweyî ya kongreya heştemîn, bi vî rengî bû: Şax, Komîsyona Rêxistinî, Komîteya Navxweyî, Komîteya Şaxê, Komîteya Navendî, Mekteba Siyasî, Sekreterê Komîteya Navendî, Serok. Komîteya Çavdêriya Navendî jî ji endamekî Mekteba Siyasî û du endamên Komîteya Navendî pêk dihat.
Delegeyên kongreyê bername û rêziknameya navxweyî pesend kirin, bi yekdengî Serok Mistefa Barzanî wek rêberê partiyê ji nû ve hilbijartin, û komîteyeke navendî ya nû ji bo PDKê bi vî rengî hilbijartin.
1- Hebîb Mihemed Kerîm, Sekreter
2- Dr. Mehmûd Osman
5- Salih Yûsifî
6- Elî Ebdullah
7- Nûrî Şawês
9- Haşim Hesen Akreyî
10- Îsmaîl Mela Ezîz
11- Lîwayê Ezîz Akreyî
12- Feqîr Mergesorî
13- Fares Bawa
14- Reşîd Sindî
15- Şekîb Akreyî
17- Elî Qasim Sinjar
18- Dara Tofîq
19- Ebdul Qaranî
20- Sadiq Efendî
Endamên Yedek ên Komîteya Navendî:
1- Reşîd Arif Ebdulrehman
2- Elî Hejar
3- Neaman Îsa
5- Cerces Fethullah Şamas
7- Şaban Seîd Mihemed
9- Qadir Cebarî.
Mekteba Siyasî ji van kesan pêk dihat:
1- Hebîb Mihemed Kerîm, Sekreterê Komîteya Navendî
2- Dr. Mehmûd Osman, Serokê Komîsyona Pêywendiyên Derve
3- Ezîz Akreyî
5- Salih Yûsifî, Serokê Mekteba Rêxistinên Cemawerî
6- Elî Ebdullah
7- Nûrî Sadiq Şawês.
Di vê navberê de, koma kevn a Mekteba Siyasî, ya ku hîn jî bi navê PDKê kar dikir, kongreya xwe ya heftemîn li Bexda lidar xist. Di kongreyê de, wan behsa hilweşandina xwe û tevlîbûna PDKê kirin, û wan biryar da ku bi dengê piraniyê xwe hilweşînin. Wan bi rêya şaxa çarem a PDKê peywendî bi Mesûd Barzanî re kirin û jê xwestin ku daxwaza wan bigihîne Serok Mistefa Barzanî. Piştî ku Serok Barzanî ji daxwaza wan hat agahdarkirin, wî efûyeke giştî derxist. Di Tebaxa 7ê, 1970ê de, Celal Talebanî gihîşt Hacî Omeran û bi Serok Barzanî re hevdîtin kir. Piştî çend civînan, di Cotmeha 1ê ya heman salê de, bi yekdengî efûyeke giştî ji wan re hat dayîn û vegeriyan nav PDKê.
Çavkanî:
ئهرشیڤی دهستهی ئینسكلۆپیدیای پارتی دیموكراتی كوردستان