Jînenîgarî

Dr. Nasih Xefûr Remezan, li bajarê Kerkûkê di sala 1948an de hatiye dinê, eslê wî vedigere eşîra Zengene Feylî, ku bapîrên wî di dema desthilatdariya Sefewiyan de bajarê Kirmaşanê yê rojhilatê Kurdistanê terikandin û ber bi başûrê Kurdistanê ve çûn ku di bin desthilatdariya Osmaniyan de bû. Wî qonaxên xwendina xwe yên sêyemîn, seretayî, navendî û amadeyî li bajarê Kerkûkê temam kirin, di sala 1969an de wek mamosteyê şoreşê li dibistana seretayî ya Pêncwênê hat tayînkirin, di sala 1969an de bi wezîfeya mufetîşê beşa perwerdeyê hat tayînkirin ji aliyê Şoreşa Eylûlê li devera Hewraman a parêzgeha Silêmaniyê, di sala 1969an de yek ji xwendekarên gera yekem a mamosteyên şoreşê bû li gundê Nawperdanê yê ser bi parêzgeha Hewlêrê.

Di sala 1970yî de dest bi nivîsandina helbestan kir, di sala 1970yî de ji bo xwendinê çû Yekîtiya Sovyetê, di sala 1971ê de di beşa têkiliyên navneteweyî û yasaya navneteweyî ya zanîngeha Kîevê de hat qebûlkirin, di 22ê hezîrana 1976an de bawernameya masterê di beşa têkiliyên navneteweyî û yasaya navneteweyî de ji zanîngeha Kîevê wergirt, di 24ê kanûna pêşîn a 1979an de berevanî li teza xwe ya doktorayê di felsefeya dîrokê- dîroka têkiliyên navneteweyî û siyaseta derve de ji zanîngeha Kîevê kir ku di 23ê nîsana 1980yî de hat qebûlkirin.

Di sala 1980yî de çû Komara Awisturyayê û heta sala 1981ê li wir koçber bû, di sala 1981ê de vegeriya Îranê û heta sala 1987an li wir ma, di navbera salên 1987-1991ê de nûnerê Serok Mesûd Barzanî û Partiya Dêmokrata Kurdistanê bû li Yekîtiya Sovyetê, di sala 1990î de koçî Keyaniya Swêdê kir, piştî raperîna başûrê Kurdistanê vegeriya herêma Kurdistanê.

Di sala 1996an de pileya profesoriyê ji zanîngeha Selahedîn wergirt, di navbera salên (1997-2008) de profesorê dersdar bû di beşa yasa û siyasetê ya kolêja yasa û siyasetê ya êvaran li zanîngeha Selahedîn (Hewlêr), pileya profesoriyê ji zanîngeha Moskowê di sala 2006an de wergirt, di sala 2006an de bû endamê rêxistina Nivîskarên Bê Sînor. Zimanên (kurdî, tirkî, azerî, erebî, rûsî, ûkraynî, farisî, almanî, swêdî) dizane.   

Rûpelên têkoşînê

Di havîna sala 1964an de bi rêxistinên Partiya Dêmokrata Kurdistanê ve hat girêdan, di sala 1966an de bi serbilindî endametiya partiyê jê re hat dayîn, di sala 1969an de ji gera yekem a peymangeha amadekirina mamosteyên şoreşê derçû, û ji gera yekem a peymangeha amadekirina kadroyan di sala 1969an de derçû, di havîna sala 1966an de şerefa endametiya Partiya Dêmokrata Kurdistanê jê re hat dayîn, di sala 1968an de di refên Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê de li nav bajarê Kerkûkê kar kir û berpirsiyarê şaneyê bû, di havîna sala 1969an de tevlî refên Hêzên Pêşmerge bû di sînorê çalakiyên Komîsyona Şaxa Sêyem a Partiya Dêmokrata Kurdistanê de, di (1969-1979) de endamê komîteya herêmî ya Pêncwênê ya ser bi Komîsyona Şaxa Çarem bû. 

Di sala 1970yî de endamê komeleya xwendekarên kurd li Ewropayê bû, di navbera salên (1971-1976) de endamê komîteya rêxistina Ûkraynayê ya komeleya xwendekarên kurd li Yekîtiya Sovyetê bû, di 16-20ê sibata 1972yî de beşdarî Kongreya panzdehêm a komeleya xwendekarên kurd li Ewropayê (K.S.S.E) li bajarê Buxarestê yê Romanyayê bû, di navbera salên (1976-1980) de berpirsiyarê komîteya rêxistina Yekîtiya Sovyetê ya ser bi Komîsyona Şaxa Şeşem a Partiya Dêmokrata Kurdistanê bû, di 1980-1981ê de endamê şaxê yê Komîsyona Şaxa Şeşem a Ewropayê ya partiyê bû, di sala 1980yî de çavdêriya rêxistinên partiyê kir li Awisturyayê.

Di sala 1981ê de careke din bi refên Hêzên Pêşmerge ve hat girêdan, di 28ê îlona 1981ê de wek endamê beşa ragihandinê hat tayînkirin, di sala 1981ê de berpirsiyarê şaxê weşanên kurdî bû, di sala 1981ê de wek berpirsiyarê komîteya herêmî ya Silêmaniyê ya ser bi Komîsyona Şaxa Çarem û endamê karî yê Komîsyona Şaxa Çarem hat tayînkirin, di (1984-1985) de wek endamê beşa rêxistinan kar kir, di (1985-1986) de berpirsiyarê komîteya herêmî ya Silêmaniyê ya ser bi Komîsyona Şaxa Çarem bû, di 5ê çiriya pêşîn a 1985an de wek endamê karî di Komîsyona Şaxa Çarem de hat hilbijartin, di sala 1987an de di beşa têkiliyan de li Sûriyeyê kar kir, di navbera salên (1988-1991) de wek lêkolînerê zanistî di peymangeha rojhilatnasî ya Yekîtiya Sovyetê de li bajarê Moskowê kar kir, di sala 1989an de ji aliyê Mendûbî Kongre ve wek endamê hêzî yê Komîteya Navendî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê hat hilbijartin, di 5ê çiriya paşîn a 1991ê de wek endamê beşê di beşa rêxistinê de hat tayînkirin, û di 8ê kanûna pêşîn a 1991ê de wek berpirsiyarê peymangeha kadroyan a ser bi Partiya Dêmokrata Kurdistanê hat tayînkirin, û di 16ê kanûna pêşîn a 1991ê heta 18ê sibata 1992yî de profesorê dersa bername û rêziknameya navxweyî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê û bingehên sereke yên rêxistinên partiyê bû di gera nehem a peymangeha kadroyên Partiya Dêmokrata Kurdistanê de li nahiyeya Pîrmamê ya parêzgeha Hewlêrê.

Di 16ê çiriya pêşîn a 1993an de bi navê Wazîrê Perwerdeyê di hikûmeta herêma Kurdistanê de di Kongreya Azadiyê ya Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê û Yekîtiya Şêwirmendên Dêmokrata Kurdistanê de li bajarê Hewlêrê axaftinek kir, rêveberê gerên 10, 11, 12, 13 yên peymangeha amadekirina kadroyên partiyê bû û heta sala 2002yî tê de berdewam bû, di sala 1992yî de bû endamê Parlêman a Kurdistanê ji lîsteya Partiya Dêmokrata Kurdistanê, û di 4ê tîrmeha 1992yî de wek Wazîrê Perwerdeyê (kabîneya yekem a wazîran) hat tayînkirin, helbestek di rojnameya Xebatê de ku zimanê fermî yê Partiya Dêmokrata Kurdistanê ye roja çarşemê 19ê tebaxa 1992yî belav kir, di sala 1993an de ji aliyê Mendûbî Kongre ve wek endamê hêzî yê Komîteya Navendî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê - Yekbûyî hat hilbijartin, di 25ê nîsana 1993an de wek Wazîrê Perwerdeyê di kabîneya duyem a hikûmeta herêma Kurdistanê de hat tayînkirin, roja şemiyê 29ê gulana 1993an wek Wazîrê Perwerdeyê di hikûmeta herêma Kurdistanê de li parlêmana herêma Bayrn a Komara Federal a Almanyayê pêşwaziya xanim Barbel Hammer kir, di meha kanûna pêşîn a 1993an de bi navê Wazîrê Perwerdeyê beşdarî Konferansa Zimanê Kurdî bû ku ji aliyê zanîngeha Sorbonne û Peymangeha Kurdî li Parîsê hatibû organîzekirin, di sala 1993an de ji aliyê Mendûbî Kongre ve wek endamê hêzî yê Komîteya Navendî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê – Yekbûyî hat hilbijartin, di 16ê çiriya pêşîn a 1993an de wek Wazîrê Perwerdeyê beşdarî Kongreya Azadiyê ya Yekîtiya Şêwirmendên Dêmokrata Kurdistanê û Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê bû li bajarê Hewlêrê, di 23ê kanûna pêşîn a 1994an heta 28ê adara 1995an bi 58 parlamenteran re li avahiya Parlêman a Kurdistanê ji hemû lîsteyan ji bo şermezarkirina şerê navxweyî dest bi greva birçîbûnê kir, di 30ê kanûna pêşîn a 1994an de kelûpelên mala wî li Hewlêrê ji aliyê çekdarên Yekîtiya Nîştimaniya Kurdistanê ve hatin talankirin û dizîn, di payîza sala 1996an de bi nûneratiya Serok Mesûd Barzanî û bi hevrêtiya Ezîz Mihemed û Dr. Ezzedîn Mistefa Resûl çû Moskowê ji bo bidestxistina Piştevanî ji desthilatên wê dewletê ji bo doza kurdî, û di 19ê kanûna pêşîn a 1996an de endamê komîteya xwendina bilind (gera yekem) bû, û di 19ê kanûna pêşîn a 1996an de endamê komîteya têkiliyan a Parlêman a Kurdistanê (gera yekem) bû.   

Di sala 1977an de berpirsiyarê gera dehem a Enstîtuya Kadroyên Partiya Dêmokrata Kurdistanê li bajarê Hewlêrê bû, di sala 1998an de bû berpirsiyarê gera yazdehem a Enstîtuya Kadroyên Partiya Dêmokrata Kurdistanê, û di sala 1998an de mamosteyê mijara (Partîtî) di gera yazdehem a Enstîtuya Kadroyên Partiya Dêmokrata Kurdistanê bû, di 9ê îlona 1998an de endamê Komîsyona Xwendina Bilind û endamê Komîsyona Karûbarên Pêşmerge di Parlamentoya Kurdistanê (gera yekem) bû, di sala 1999an de gotarek bi zimanê erebî di kovara Zagrosê de weşand, di sala 1998an de bi Felekedîn Kakayî re beşdarî Konferansa Ragihandinê li Kurdistanê li bajarê Moskowê bû, di sala 1999an de xwe ji bo endametiya Komîteya Navendî di Kongreya Duwazdehêm a Partiya Dêmokrata Kurdistanê namzed kir lê bi ser neket. 

Di 14ê adara 2000î de endamê Komîteya Amadekar a bîranîna rojbûna rêberê neteweyî yê kurdan Barzanî yê nemir ji aliyê Parlamentoya Kurdistanê (gera yekem) ve bû, di 11ê nîsana 2000î de endamê Komîteya Perwerde û Xwendina Bilind di Parlamentoya Kurdistanê (gera yekem) de bû, di sala 2001ê de endamê komîteya şopandina rewşa jiyana koçberên kurd li welatên ewropî û welatên biyanî di Parlamentoya Kurdistanê (gera yekem) de bû, di 17ê gulana 2001ê de serokê fraksiyona Partiya Dêmokrata Kurdistanê di Parlamentoya Kurdistanê de bû û heta adara sala 2006an di vî mansibî de ma, di 3-5ê nîsana 2001ê de li şûna Dr. Roj Nûrî Şawês yê bi Dr. Roj Şawês serokê Parlamentoya Kurdistanê tê naskirin, di kongreya akademîk a yekem a li ser Kerkûkê de li hola çanda Hewlêrê amade bû û tê de gotarek pêşkêş kir. 

Di sala 2001ê de mamosteyê mijara Rêxistin û Bername û Rêziknameya Navxweyî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê di gera duwazdehem a Enstîtuya Kadroyên Partiya Dêmokrata Kurdistanê li bajarê Hewlêrê bû, roja pêncşemê 2ê çiriya paşîn a 2001ê bi hevrêtiya serok Mesûd Barzanî beşdarî merasîma derçûna gera duwazdehem a Enstîtuya Kadroyan li bajarê Hewlêrê bû, di 6ê nîsana 2002an de bû serokê karûbarên perwerde û xwendina bilind a Parlamentoya Kurdistanê (gera yekem), di sala 2001ê de mamosteyê mijara Bername û Rêziknameya Navxweyî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê di gera sêzdehem a Enstîtuya Kadroyên Partiya Dêmokrata Kurdistanê li bajarê Hewlêrê bû, di 31ê çiriya paşîn a 2002an de bû serokê fraksiyona Partiya Dêmokrata Kurdistanê di Parlamentoya Kurdistanê (gera yekem), di meha sibata sala 2003an de bi hevrêtiya Dr. Roj Nûrî Şawês yê bi Dr. Roj Şawês serokê Parlamentoya Kurdistanê tê naskirin, di nav şandeke Partiya Dêmokrata Kurdistanê de bi mebesta bihêzkirina peywendiyan serdana Komara Rûsyayê kir. 

Di 14ê sibata 2004an heta 14ê nîsana 2004an mamosteyê mijara Bername û Rêziknameya Navxweyî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê di gera çardehem a Enstîtuya Kadroyên Partiya Dêmokrata Kurdistanê li bajarê Hewlêrê bû, di salên (2003-2013) de berpirsiyarê Encûmena Civaka Sivîl û Pêşxistina Dêmokrasiyê li Kerkûkê bû, di 30ê kanûna paşîn a 2005an de namzedê Lîsteya Neteweyî ya Dêmokrata Kurdistanî bi hejmara 162 ji bo Parlamentoya Kurdistanê bû, di sala 2005an de endamê Komîteya Peywendî û Karûbarên Çandî di Parlamentoya Kurdistanê (gera duyem) bû, di 4ê hezîrana 2005an de bû endamê Parlamentoya Kurdistanê (gera duyem), di 9ê îlona 2005an de bi biryara serokê Herêma Kurdistanê bû endamê komîteya çavdêrî û cîbicîkirina madeya 58 a yasaya rêveberiya dewleta Îraqê ji bo qonaxa veguhêz (gera duyem), di 23ê tebaxa 2005an de endamê Komîteya Peywendî û Karûbarên Civakî di Parlamentoya Kurdistanê (gera duyem) bû, di sala 2006an de endamê rêxistina navneteweyî ya komeleya parastina gelên di xetereyê de bû. Di 27-29ê çiriya paşîn a 2006an de beşdarî kongreya Rûsya û Cîhana Îslamî li bajarê Moskowê bû, di 6ê kanûna pêşîn a 2006an de ji aliyê Komîteya Neteweyî ya Xelatên Civakî ya Rûsyaya Federal ve li Moskowê nîşana Mîxaîl Lomonosov wergirt, di sala 2007an de mamosteyê mijara Bername û Rêziknameya Navxweyî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê di gera şazdehem a Enstîtuya Kadroyên Partiya Dêmokrata Kurdistanê li bajarê Hewlêrê bû, di sala 2010an de namzedê lîsteya Hevbendiya Kurdistanî ji bo endametiya Encûmena Nûnerên Îraqê bû, di sala 2014an de yekane kes bû li Rojhilata Navîn û Afrîkayê ku wek endamê Komîteya Navendî ya rêxistina Lîstikên Aştiya Cîhanî (World Peace Games) hat qebûlkirin, di sala 2010an de nûnerê Kongreya Sêzdehem a Partiya Dêmokrata Kurdistanê bû, di 18ê kanûna pêşîn a 2010an de serok Barzanî nîşana Barzanî yê nemir bi wî bexşî wek rêzgirtinek ji bo têkoşîn û qurbanîdana wî di şoreşên Îlon û Gulanê û qonaxa raperîna Başûrê Kurdistanê de.     

Ji berhemên wî:

1- Kên ewên şoreşgêrin - 1982.

2- Kêşeya Kurd li rêkevtin û peymannameyên navneteweyî yên yekem çaryeka sedsala bîstem - nameya masterê - 1976.

3- Kêşeya Kurd li Peymana Sêverê - 1978.

4- Kêşeya Kurd li sîstema peywendiya navneteweyî di navbera herdu şerên yekem û duyem ên cîhanê de - nameya doktorayê - 1979.

5 - Çend lapereyên pêwîst li ser bîrûraya sosyal dêmokratan - 1982.

Yaddashtî aware - 1981.

6- Sereta girîngên rêkxistina partayetî - 1984.

7- Rêgayê kolnedan - 1986.

8- Kadîr kê ye? - 1998.

9- Kêşeya Kurd îro û rola P.D.Kê li bizûtneweyê rizgarîxwazî Kurd da (bi zimanê rûsî) - 1990.

10- Çend layenên ji kelepûrê nîştimanî û xebatgêraneyê Barzanî nemir - 2002.

11- Helbijardin û proseya helbijardin çî ye û çon berêwe deçêt? - 2009.

12- Destûr çî ye - 2009.

13- Kelepûr û rîbazî Barzanî nemir li tîorî û praktîk da - 2010.

14- Yasayê giştî navneteweyî - amadeyê çap.

15- Yasayê destûrî - amadeyê çap.

16- Kêşe û mlimlanêy navneteweyî - amadeyê çap. 

Çavkanî:

  1. Lîsteyê nawî beşdarbûwanî derneçûy kongreyê dwazdehemî Partiya Dêmokrata Kurdistanê, 7ê çiriya paşîn a 2018an, r. 1.

  2. A.D.K, wezîrî perwerde pêşwazî le wefdêkî elmanîyay dekat, rojnamêy Birayetî, organî Partiya Dêmokrata Kurdistanê, jimarê 1658, Hewlêr, yekşemê, 30ê gulana 1993an, r. 4.

  3. Perlemanî Kurdistan û... helwêstêkî mêjûyî, rojnamêy Birayetî, organî Partiya Dêmokrata Kurdistanê - Yekgirtû, jimarê 2118, çarşemê, 28ê kanûna yekem a 1994an, r. 1.

  4. Kongreyê azadî dest be karûbarî xoy dekat, rojnamêy Birayetî, organî Partiya Dêmokrata Kurdistanê - Yekgirtû, jimarê 1772, Hewlêr, yekşemê, 17ê çiriya pêşîn a 1993an, r. r. 1, 4.

  5. Hamîd Gewherî, Mîdalyay Barzanî beztirîn xelatî rîzlênan, kitêbî yekem, çapî duyem, (Hewlêr - Dezgay Xêrxwazî Barzanî - 2019an), r, r. r. 494 - 496.

  6. Nasir Zengene, Îl Zengene der gozerî tarîx, (Tehran - Entîşaratî Merkezî Amozeşî û Pejoheşî Şehîd Sephed Seyad Şîrazî - 1396 H.Ş), r. r. 9, 17, 22 - 23, 41.

  7. Muhemmed Ebdulrehman Zengene, Mêjûyî eşîretî Zengene, çapî duyem, (Silêmanî - Çapxaneyê Rûn - 2012an), r. r. 7, 273 - 276.

  8. Kenêr Ebdulla, Beşdariya siyasî ya jinan li Başûrê Kurdistanê, (Silêmanî - 2016z), r. 91, 121.

  9. Elî Cefer, Kurdên derveyî welat, Komeleya Xwendekarên Kurd li Ewropayê, Beşa duyem, Çapa duyem, (Stembol - Dar Xanî - 2020m), r. 194.

  10. Kelepor û rêbaza Barzanî yê nemir di teorî û pratîkê de, (Hewlêr - Çapxaneya Rewşenbîrî - 2010z), r. 1-136.

  11. Lîsteya Niştimanî ya Demokratî ya Kurdistanê ji bo Parlêmana Kurdistanê, Rojnameya Ber bi Helbijartinê, Lijneya Bilind a Ragihandina Helbijartinan, hejmar 5, Hewlêr, Çapxaneya Rewşenbîrî, 22ê kanûna duyem a 2005z, r. 3.

  12. Wutara birêz Wezîrê Perwerdeyê, Rojnameya Pêşketin, organa Yekîtiya Qutabiyan û Lawanî Demokratî Kurdistanê, hejmar 48, Hewlêr, çiriya paşîn a 1993z, r. 2.

  13. Bi çavdêriya Serok Barzanî.. Kongreyekî akademîk li ser Kerkûkê hat lidarxistin, Kovara Gulan a Erebî, Mîkîya Gulan ji bo Rewşenbîrî û Ragihandinê, hejmar 59, sala pêncem, Hewlêr, 30 nîsan 2001m, r. 24.

  14. Şivan Husên Şink Balekî, Ceher Namiq Salim 1946-2011 jiyan û berhem û rola siyasî, Zanîngeha Soran Fakulteya Adabê, 2016z, (masternameya belavnekirî), r. 89.

  15. Palêrawanên lîsteya Hevbendiya Kurdistanê, Kovara Dengdan, Dezgeha Helbijartinê ya (Y.N.K), hejmar 10 û 11, Silêmanî, Çapxaneya Gelawêj, 2020z, r. 10.

  16. Silêman Mistefa Hesen, Kurd û ezmûna yekem, (Hewlêr - Çapxaneya Karo - 2017z), r. 274.

  17. Navê 111 palêrawanên lîsteya hevbêşa Kurdistanî ji bo Parlêmana Kurdistanê, Rojnameya Aşitî, hejmar 19, sala yekem, Tehran, şemî, 3ê rêbendana 1383 K.H, r. 3.

  18. Arif Ruşdî, Komeleya Xwendekarên Kurd li Ewropayê di navbera salên 1956-1975, Rojnameya Hewlêr, hejmar 3254, Hewlêr, pêncşemî, 30ê kanûna duyem a 2020z, r. 6.

  19. Elî Cefer, Kurdên derveyî welat, Komeleya Xwendekarên Kurd li Ewropayê, Beşa yekem, Çapa duyem, (Stembol - Dar Xanî - 2019m), r. 183.

  20. Nasih Xefûr Remezan, 37 sal li ser hilgirsiya şoreşa 11ê îlonê ya 1961ê di bîranînê de, Kovara Zagros, Wezareta Rewşenbîrî - Herêma Kurdistanê, çapxaneya Wezareta Rewşenbîrî, hejmar 10, Hewlêr, 27ê îlon 1998m, r. 9.

  21. Arşîva Desteya Mîkîya Partî Demokratî Kurdistan..

  22. Encumena Serkirdatiya Şoreşê - Kurdistanî Îraq, Mekteba Tenfîzî, Beşa Zanyarî û Tenduristiyê, bawernameya derçûnê, hejmar 2, 1969z, r. 1.

  23. Ehmed Şerîf Lek, Şiroveya rûdawên dîrokî, berga duyem, (Hewlêr - Çapxaneya Rojhilat - 2019z), r. 87, 93.

  24. Buwar Nûredîn, Kurd û Kurdistan bîblîografya û pêristên wan di pirtûka kurdî de, berga duyem beşa duyem, (Tehran - Çapxaneya Tehran - 2016z), r. 197.

  25. Silêman Mistefa Hesen, Kurd û ezmûna yekem, (Hewlêr - Çapxaneya Karo - 2017z), r. 274.

  26. Partî Demokratî Kurdistan, Mekteba Siyasî, biryar, hejmar 4862, 28ê îlon 1981z, r. 1.

  27. Partî Demokratî Kurdistan, Mekteba Siyasî, biryar, hejmar 819, 5ê çiriya paşîn a 1991z, r. 1.

  28. Partî Demokratî Kurdistan, Mekteba Siyasî, biryar, hejmar 936, 8ê kanûna yekem a 1991z, r. 1.

  29. Partî Demokratî Kurdistan, Mekteba Siyasî, biryar, hejmar 9410, 5ê çiriya paşîn a 1985z, r. 1.

  30. Partî Demokratî Kurdistan, Mekteba Siyasî, ji bo hemû beşên M.S ya têkoşer, hejmar 6775, 18ê tîrmeh 1985z, r. 1.

  31. Peymangeha Kadîran melbendê rewşenbîriya siyasî, Rojnameya Xebat, organa Partî Demokratî Kurdistan, hejmar 632, Hewlêr, yekşemî, 16ê tebax 1992z, r. 6.

  32. Talankirina ser û malê welatiyan ji aliyê çekdarên talanker ve berdewam e, beşa yekem, Rojnameya Birayetî, organa Partî Demokratî Kurdistan - Yekgirtû, hejmar 2119, Pirmam, duşemî, 13ê sibat 1995z, r. 7.

  33. Hamid Gewherî, Mîdalya Barzanî bilindtirîn xelata rêzlênanê, berga yekem, (Hewlêr - Dezgeha Xêrxwazî ya Barzanî - Çapxaneya Hacî Haşim - 2014z), r. 488-490.

  34. Heme Ehmed Caf, Xameya bêbak, Kovara Dengê Pêşmerge, hejmar 156, Hewlêr, Çapxaneya Aras, adar 2011z, r. 78.

  35. Dûr El-Berlemanîyîn tetered ila el-serqa wel-nehb mîn qibl (awk), Cerîdet Xebat, lîsan hal el-hizb el-dîmqratî el-kordîstanî - el-mewhed, el-eded 757, Pirmam, el-cum'e, 10 şubat 1995m, s. 2.

  36. Dîroka xûlên kadîranî Partî, ji çiyê ber bi bajêr ve, (Hewlêr - Sentera Dîrasat û Tûjînewe û Akademîya Partî - Çapxaneya Rojhilat - 2019z), r. 78, 92-93, 95, 98, 104, 106, 116, 119, 122, 136, 172.

  37. Ragihandina Encumena Wezîran a Herêma Kurdistanê, Rojnameya Kurdistanî Nû, organa Yekîtiya Nîştimaniya Kurdistanê, hejmar 131, Hewlêr, yekşemî, 5ê tîrmeh 1992z, r. 1.

  38. El-Reîs El-Barzanî fî hefl texerruc el-dewra el-saniyete 'aşre lî-me'hed î'dad el-kwadr: ne'mel cahidîn wekema kunna daîmen bi-en yekûn el-partî 'amîl xeîr lî-'umûm el-îraq, Cerîdet Xebat, lîsan hal el-hizb el-dîmqratî el-kordîstanî, el-eded 1054, Erbîl, el-cum'e, 30 teşrîn el-sanî 2001m, s. 1.

  39. Semîr Salih, Pênc bajar di awêneya rojgarê de, (Hewlêr - Çapxaneya Mardîn - 2016z), r. 46.

  40. Serok Barzanî: Kêşeya neteweyeke sî, çil milyonî bi înkarkirina hebûnê li cem ev û ew çareser nabe, Rojnameya Birayetî, organa Partî Demokratî Kurdistan, hejmar 3553, Hewlêr, şemî, 1ê kanûna yekem a 2001z, r. 1.

  41. Seyîd Elî Mûcanî, Sûlmaz Sidqî, El-He Ne'metî..., Ferhengê recal we xanedan-hayî moasir-e Îraq, (Tehran - Neşr-e Îzam - 1392 H.Ş), s. 1276.

  42. Şêrzad Silêman û Botan Tehsîn, Di van rojan de xûla peymangeha kadîran serkeftûyane dawî tê, Rojnameya Birayetî, organa Partî Demokratî Kurdistan - Yekgirtû, hejmar 2535, Hewlêr, pêncşemî, 26ê sibat 1998z, r. 5.

  43. Selahadîn Ebdulhemîd Ebdulla, Dîroka hoza Zengene, (Silêmanî - Çapxaneya Rehend - 2018z), r. 81-81.

  44. Tariq Canbaz û Nî'met Ebdulla Pîrdawûd, Parlêmanterên xûla yekem a Parlêmana Kurdistanê - Îraq 1992-2005, (Hewlêr - Encumena Nîştimaniya Kurdistanê - Çapxaneya Şehab - 2008z), r. 162, 178.

  45. Tariq Canbaz, Parlêmanterên xûla duyem a Parlêmana Kurdistanê - Îraq, (Hewlêr - Encumena Nîştimaniya Kurdistanê - Çapxaneya Şehab - 2007z), r. 119.

  46. Elî Kemal Berzî, Kesayetiyên navdarên Kurd di sedsala bîstem de, berga yekem, (Hewlêr - Projeya Berzî - Çapxaneya Zanîngehê - 1999z), r. 288-289.

  47. Fatîh Resûl, Çend lapereyek di dîroka xebata gelê kurd de, berga yekem, (Swêd - Çapxaneya Helebce - 1979z), r. 104,

  48. Fraksiyona Partî Demokratî Kurdistan li parlêmanê serdana Kerkûkê kirin, Kovara Gulan, Navenda Rewşenbîriya Gulan, hejmar 429, Hewlêr, Çapxaneya Wezareta Perwerdeyê, 17 nîsan 2003z, r. 4.

  49. El-Qunsulîyet el-'ame lî-rûsya el-îtîhadîye fî el-îraq Erbîl, te'yîd wesîqe dirasîye, el-eded 440, 22 kanûn el-ewwel 2009m, s. 1.

  50. Komebendî Weqayî'î Kurdistan, bergê yekem, (Hewlêr - Xaneya Erbîl bo çap û belavkirinê - 2012z), l l 8, 10, 14, 257, 467.

  51. Komebendî Weqayî'î Kurdistan, bergê duyem, (Hewlêr - Xaneya Erbîl bo çap û belavkirinê - 2012z), l 517.

  52. Komebendî Weqayî'î Kurdistan, bergê sêyem, (Hewlêr - Xaneya Erbîl bo çap û belavkirinê - 2012z), l l 1207, 1250, 1276.

  53. Lîsteya navê palêwrawanên Partiya Demokratî Kurdistan bo Encûmena Nîştimanî li Kurdistan, Rojnameya Pêşkevtin, organî Yekîtiya Qutabiyan û Lawanî Demokratî Kurdistan - Îraq, jimare 26, gulana 1992z, l 4.

  54. Mihemed Mela Qadir, Xebatname kurte mêjûy Partî û kultûrî Barzaniyyî nemir, çapî duyem, (Hewlêr - Dezgay çap û belavkirinê Aras - 2007z), l 97.

  55. Komîsyona Bilindî Serbixoyî Hilbijartin li Îraq, Rojnameya Te'axî, Dûra sêyem, Xaneya Te'axî bo çap û weşan, jimare 4410, Bexda, Sêşeme, 22 sibata 2005m, s 10.

  56. Mela Farûq Şiwanî, Hemû Kurd, bergê yekem, (Hewlêr - Çapxaney Roşinbîrî - 1997z), l 113.

  57. N.Bêbak, Hest û .. biryar, Peymangeha Kadîran Melbendî roşinbîriya siyasî, Rojnameya Xebat, organî Partiya Demokratî Kurdistan, jimare 633, Hewlêr, Çarşeme, 19 tebaxa 1992z, l 5.

  58. Nasih Xefûr Remezan, Rêgay kolnedan, (Kurdistan - Çapxaney Xebat - 1986z), l l 1 - 8.

  59. Nasih Xefûr Remezan, Çend layenêk le kelepûrî nîştimanî û xebat gêraney Barzanî nemir, (Hewlêr - Mektebî rêkxistinî Pêşmerge - Çapxaney Wezareta Perwerde - 2002z), l 36.

  60.  Nasih Xefûr Remezan, Çonêtiya pêgayandina kadîrî partayetî, (Hewlêr - 1998z), l l 4, 45 - 47.

  61. Nav û jiyana wezîranî hikûmeta Kurdistan, Rojnameya Kurdistanî Nû, organî Yekîtiya Nîştimaniya Kurdistan, jimare 132, Hewlêr, Duşeme, 6 tîrmehî 1992z, l 2.

  62. Herêmî Kurdistanî Îraq, Serokayetiya Encûmena Wezîran, Encûmena fêrkirdinî bala, Serokayetiya Zanîngeha Selaheddîn / Hewlêr, Rêberî derçûwanî 1999 - 2000, (Hewlêr - Çapxaney Zanîngeha Selaheddîn - 2000z), l 183.

  63. Herêmî Kurdistanî Îraq, Encûmena Nîştimaniya Kurdistanî Îraq, Protokolekan, bergê yekem, (Hewlêr - Çapxaney Wezareta Perwerde - 1997z), l l 287 - 288.

  64. Herêmî Kurdistanî Îraq, Encûmena Nîştimaniya Kurdistanî Îraq, Encûmena Nîştimaniya Kurdistanî Îraq Protokolekan - 1992, bergê hewtem, (Hewlêr - Çapxaney Wezareta Perwerde - 1997z), l 342.

  65. Herêmî Kurdistanî Îraq, Encûmena Nîştimaniya Kurdistanî Îraq, Encûmena Nîştimaniya Kurdistanî Îraq Protokolekan - 1992, bergê sêzdehem, (Hewlêr - Çapxaney Wezareta Roşinbîrî - 1998z), l l 267, 271.

  66. Herêmî Kurdistanî Îraq, Encûmena Nîştimaniya Kurdistanî Îraq, Encûmena Nîştimaniya Kurdistanî Îraq Protokolekan - 1998, bergê hejdehem, (Hewlêr - Çapxaney Wezareta Perwerde - 1999z), l l 30, 38.

  67. Herêmî Kurdistanî Îraq, Encûmena Nîştimaniya Kurdistanî Îraq, Protokolekanî 2004î Encûmena Nîştimaniya Kurdistanî Îraq, bergê sî û du, (Hewlêr - Çapxaney Wezareta Perwerde - 2004z), l 75.

  68. Herêmî Kurdistanî Îraq, Encûmena Nîştimaniya Kurdistanî Îraq, Protokolekanî salî (2005)î Encûmena Nîştimaniya Kurdistanî Îraq, bergê sî û pênc, (Hewlêr - 2007z), l l 3, 6.

  69. Herêmî Kurdistanî Îraqî Fîdral, Wezareta Xwêndinî Bala û Twêjînewey Zanistî, Zanîngeha Selaheddîn, Kolêjî Yasa û Ramiyarî êwaran, Xoyetî, jimare 2/2/834, 25 tşrînî duyemî 2009z, l 1.

  70. Wiriya Caf, Mêjûy dengî Kurdistanî Îraq, (Dihok - Çapxaney Xebat - 2002z), l l 137, 139.