شەڕی بێستانە

شەڕی بێستانە لە ئەنجامى هێرشى لیواى سێى سوپاى عێراق بۆ سەر هێزى دەشتى هەولێرى پێشمەرگە ڕوویدا، بەهۆى کوژرانى سەرۆک جاشێکى عەرەب بەناوى شێخ عەنەش لە بەهارى ١٩٦٨، دواى شەڕێکى سێ کاتژمێرى پێشمەرگە توانى هێرشەکەى سوپاى عێرق تێکبشکێنێ و ژمارەیەک ئەفسەر و سەرباز بکوژن و پاشەکشە بە هێزەکەیان بکەن.


هێرشى حکومەت بۆ سەر بێستانە بۆ بەهارى ١٩٦٨ دەگەڕێتەوە، بە هۆکارى کوژرانى سەرۆک فه‌وجێكی چەکداری بەکرێگیراو (جاش)ى عەرەب بەناوى شێخ عەنەش کە لە ١٣ى نیسانى ١٩٦٨ لە کەمینێکدا لەسەر ڕێگەى هەولێر- گوێڕ نزیک گوندى توڕەق کوژرا، کارى ئەم شێخە عەرەبە و پیاوەکانى بریتى بوو لە هەڵکوتانە سەر گوندەکانى کوردنشین و ئەنجامدانى تاڵانکارى و ئازار و ئەشکەنجەدانى گوندنشینە کوردەکان، نزیکەى ١٠ کوردى بێ تاوانى شەهید کردبوو، لە هێرشى سەر گوندى تەلخێمى بنارى چیاى قەرەچوغ لە ٦ى حوزەیرانى ١٩٦٣ خۆى و چەکدارەکانى بەشدارییەکى بەرچاویان هەبوو لەگەڵ حەرەس قەومی و هێزەکانى دیکەى حکومەت کە تێیدا چوار پێشمەرگە و دوو هاوڵاتى گوندەکە شەهید بوون.

دیارە هۆکارى کوژرانى شێخ عەنەشى سەرۆک جاش بۆ هەڵوێستى توند و دوژمنکارانە و دەستدرێژى کردن بۆ سەر بەرژەوەندییەکانى ئەو هاوڵاتى و گوندنشینانە دەگەڕێتەوە کە بەو جۆرەى باسکرا ڕەفتارى لەگەڵ کردبوون، بەتایبەتى لە تۆڵەى شەهیدبوونى دوو برا بە ناوەکانى ئەنوەر و تایەر لە هێرشەکەى سەر گوندى تەلخێمی ساڵى ١٩٦٣.

سەبارەت بە هەڵویستى حکومەتى عێراق بەرامبەر بە ڕووداوەکە، هەر لەگەڵ کوژرانى ناوبراو وەزارەتى بەرگرى بەیانێکى توندى بڵاوکردەوە و هێرشێکى لە ناکاوى بۆ سەر پێشمەرگە ڕاگەیاند، هەر لە هەمان ڕۆژدا دواى نیوەڕۆ لیواى سێى سوپاى عێراق پەلامارى پێشمەرگەی دا لە گوندى بێستانەى سەر بە دەشتى هەولێر کە شەڕێکى سەختى سێ کاتژمێرى لێ کەوتەوە، بەڵام هێزى پێشمەرگەى دەشتى هەولێر بە فەرماندەیى فارس باوە زۆر بە توندى ڕووبەڕوویان بوونەوە، دواى هاتنە ئاراى شەڕێکى گەرم پێشمەرگە توانیان هێزەکەى سوپاى عێراق گەمارۆ بدەن و ئەفسەر و سەربازى زۆریان لێ بکوژن، پاشان لە ڕێگاى وتووێژ و ڕێککەوتنەوە  پێشمەرگە ڕێگەى پاشەکشەى پێدان و سوپاكه‌یان بە تێکشکاوى گەڕایەوە دواوە.

پێویستە ئەوەش ئاماژە پێ بکەین کە چەند ڕۆژێک پێش کوژرانى شێخ عەنەش واتا لە ٥ى ئادارى ١٩٦٨ سەرۆک جاشێکى کورد بە ناوى حەوێز مام یەحیا لە نزیک شارى کۆیە لەلایەن پێشمەرگەوە بە سەرکردایەتى عەریف عوسمان یوسف و دکتۆر خالید سەعید کەمینى بۆ دانرایەوە و کوژرا، کە زۆر لایەنگرى حکومەت بوو و کەسێکى زۆر دڵڕەقیش بوو بەرامبەر بە پێشمەرگە، بەڵام حکومەت نە هەڵوێستى نواند و نە باسیشى لێوە کرد، کەچى بۆ سەرۆک عه‌شیره‌تێكی عەرەب ئەو هەموو هەرا و هێرشکاریەى نایەوە.   

     


سەرچاوەکان:

١- مسعود بارزانی، بارزانی و بزوتنەوەى ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێیەم، بەشی یەکەم، شۆڕسی ئەیلوول ١٩٦١-١٩٧٥، چ: یەکەم ٢٠٠٤.

٢- سەید کاکە، بیرەوەرى پێشمەرگەیەک، چاپخانەى وەزارەتى رۆشنبیرى، چاپى یەکەم،١٩٩٧.

٣- ئارى کەریم، چەند لاپەڕەیەکى زیندوو لە شۆڕشى ئەیلوولدا، چاپخانەى خەبات، دهۆک ١٩٩٩.

٤- خورشید شێرە، خەبات و خوێن، بیرەوەریەکانی ساڵانی خەباتی پێشمەرگایەتی، چاپی سێیەم، هەولێر، ٢٠١٥.

 


 


بابەتی پەیوەندیدار

لێدانى ڕەبایەکانى باوەکراوەى پشتى ڕایات ١٩٨١

هێرشکردنە سەر دوو ڕەبایەى پشتى ڕایات چالاکیەکى پێشمەرگەیی پارتیزانى بوو دژى سوپاى عێراق لە دەڤەرى باڵەکایەتى، هێزێکى پێشمەرگەى هاوبەشى پارتی دیموکراتى کوردستان و حزبى سۆسیالیستى کوردستان، لە ڕۆژێکى بەهارى ١٩٨١ هێرشیان کردە سەر هەردوو ڕەبایەکە و زیانى گیانیان پێ گەیاندن لە کوشتیار و بریندار، بە بیانووى ئەوەى کە هەڵسوکەوت و مامەڵەیان توند بوو لەگەڵ خەڵکى ناوچەکەو هەراسانیان دەکردن.

زانیاری زیاتر

شەڕى دەربەند ١٩٨٣

شەڕى دەربەند چالاکیەکى پارتیزانى هێزى پێشمەرگەى کوردستان بوو دژى سوپاى عێراق، کە لە شەوێکى بەهارى ١٩٨٣ هێرشیان کردە سەر سەربازگەى دەربەندى نزیک شارۆچکە چۆمان لە دەڤەرى باڵەکایتى، بە ئامانجى پیشاندانى هێز و بازووى شۆڕش و درێژەدان بە چالاکى پارتیزانى، دواى شەڕێکى نیو کاتژمێری و دروستکردنى پشێوى و ئاڵۆزى لە ناو سەربازگە دەستیان لە شەڕەکە هەڵگرت و شوێنەکەیان جێ هێشت.

زانیاری زیاتر

شەڕی هەریر ١٩٨٢

شەڕى هەریر چالاکیەکى پارتیزانى هێزى پێشمەگەى لیژنە ناوچەى باڵەکى سەربە لقى دووی پارتى دیموکراتى کوردستان بوو، کە لە شەوێکى هاوینى ساڵى ١٩٨٢ لە دۆڵی بالیسانەوە دابەزینە ناو شارۆچکەى هەریر و هێرشیان کردە سەر بنکەى ڕێکخستنی حزبى بەعس، دواى شەڕێکى زیاتر لە نیو کاتژمێر توانیان زیانى گیانى و ماددى بە ئەندام و پاسەوانانى ڕێکخراوکە بگەیەنن، پاشان شوێنەکەیان جێ هێشت و گەڕانەوە بنکە و بارەگاکانیان لە دۆڵی بالیسان.

زانیاری زیاتر

چالاکى گەرووى سیتکان ١٩٨٣

چالاکى گەرووى سیتکان بریتى بوو لە ڕووبەڕوو بوونەوەى هێزێکى پێشمەرگەى کوردستان لەگەڵ هێزێکى سەربازى سوپاى عێراق، لە ئێوارەیەکى بەهارى ١٩٨٣ لە گەرووى سیتکانى نزیک چیاى زۆزک، لەماوەیەکى کورتدا هێزەکەى پێشمەرگە هێرشیان کردە سەر هێزە سەربازیەکە و تێکیان شکاندن و زیانی زۆریان پێ گەیاندن لە کوشتن و بریندار، پاشان شوێنەکەیان جێ هیشت.

زانیاری زیاتر

شەڕى دیانا ١٩٧٩

شەڕی دیانا، ڕووبەڕوو بوونەوەى مەفرەزەیەکى پێشمەرگە لەگەڵ هێزێکى سەربازى سوپاى عێراق لە شارۆچکەى دیانا، کاتێ کە مەفرەزەکەى پێشمەرگە بەمەستى ئەنجامدانى چالاکیەک کە هێرشکردنە سەر ماڵی خیانەتکارێکى بەکرێگیراوى ڕژێم بە هاوکارى ڕێکخستنە نهێنیەکانى ناوشار، لە ڕێگاى رۆیشتنیان بۆ شوێنى مەبەست دووچارى هێزێکى سەربازى حکومەت بوونەوە کە بازگەیان دنابوو لە شوێنێک بەناوى کەندى دیانا، دواى ماوەیەک لە شەڕ و پێکدادان پێشمەرگە بڕیارى کشانەویاندا لە شوێنەکە دوور کەوتنەوە.

زانیاری زیاتر