تغییرات بزرگ متعددی در صحنه سیاسی عراق و وضعیت داخلی حزب دموکرات کردستان بین کنگره‌های سوم و چهارم اتحادیه دانشجویان کردستان رخ داد که سه سال به طول انجامید و تأثیر مستقیمی بر اتحادیه دانشجویان کردستان در فاصله بین کنگره‌های سوم و چهارم این اتحادیه داشت.
در ٨ شباط ١٩٦٣، بعثی‌ها در یک کودتای نظامی قدرت را به دست گرفتند و انقلاب ایلول که نزدیک به دو سال از آغاز آن می‌گذشت، وارد مرحله جدیدی شد. پس از کودتا تلاش شد تا از طریق مذاکرات برای حل مسائل، توافقی بین دولت و رهبری انقلاب حاصل شود (در آن زمان، اعضای اتحادیه دانشجویان کردستان بخش بزرگی از نیروی انقلاب را تشکیل می‌دادند و به همراه اعضا و پیشمرگان انقلاب به طور فعال می‌جنگیدند).
اما پس از شکست مذاکرات، در حزیران ١٩٦٣ حزب بعث حملات گسترده خود را به نیروهای پیشمرگه انقلاب از سر گرفت. آنچه بیشترین تأثیر را بر حزب و انقلاب در این مرحله داشت، گرایش برخی از اعضای دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان برای پیوستن به حزب بعث و توافق آنها با ایران بود که بعداً منجر به خروج آنها از انقلاب شد.
در ١٨ تشرین الثاني ١٩٦٣، ارتش حزب بعث را سرنگون کرد و عبدالسلام عارف قدرت را به دست گرفت و مذاکرات با انقلاب از سر گرفته شد. گروه دفتر سیاسی که قصد جدایی داشتند به رهبری انقلاب نزدیک شدند و با هم در مذاکرات دولت شرکت کردند. موفقیت مذاکرات منجر به توافق صلح در ١٠ شباط ١٩٦٤ شد و این انشعاب حزبی تأثیر زیادی بر انقلاب و کار تشکیلاتی حزب داشت و آثار آن به طور کامل در کنگره چهارم اتحادیه دانشجویان کردستان منعکس شد.
برگزاری کنگره
در سایه آتش‌بس و توافق ١٠ شباط ١٩٦٤ و به منظور ساماندهی مجدد اوضاع داخلی، تقویت صفوف خود و ارزیابی تغییرات و تحولات، اتحادیه دانشجویان کردستان تصمیم گرفت چهارمین کنگره خود را در سال ١٩٦٤ برگزار کند. پس از آمادگی‌ها، کنگره در بازه زمانی ١٤ تا ١٨ شباط ١٩٦٤ در روستای جوخماخ در استان سلیمانیه که یکی از مناطق آزاد شده تحت کنترل انقلاب بود، برگزار شد.
کنگره با شعار "پیروزی برای انقلاب ما و خودگردانی برای کردستان در چارچوب یک عراق دموکراتیک" آغاز شد. جالب اینجاست که از اعضای اتحادیه دانشجویان بادینان برای حضور در کنگره دعوت نشده بود، هرچند بیشتر آنها در مناطق آزاد شده و در صفوف نیروهای انقلاب بودند. این اقدام به عنوان تلاشی از سوی گروه دفتر سیاسی برای کنترل کامل بر سازمان از طریق حاشیه راندن اعضای بادینان تلقی شد.
با این حال، کنگره در طول چهار روز برگزاری خود، رهبری جدیدی برای سازمان انتخاب کرد که بیشتر آنها از سلیمانیه بودند؛ فواد ملا محمود به عنوان رئیس و نوشیروان مصطفی به عنوان دبیر انتخاب شدند و اعضای دفتر دبیرخانه به شرح زیر بودند:
١- عمر توفیق - ناظر استان سلیمانیه
٢- فواد ابراهیم - ناظر بغداد و حومه آن
٣- رفیق صلاح - ناظر استان اربیل
از مهم‌ترین مصوبات کنگره:تشکیل جبهه‌ای متشکل از اتحادیه دانشجویان کردستان، اتحادیه جوانان دموکرات کردستان، اتحادیه زنان کردستان و اتحادیه معلمان کردستان. ممنوعیت فعالیت هرگونه سازمان توده‌ای دانشجویی به جز اتحادیه دانشجویان کردستان. تاکید بر حمایت از انقلاب.
رهبری منتخب در کنگره نتوانست عملکرد خوبی ارائه دهد، بنابراین تنها پس از شش ماه، سازمان تصمیم گرفت کنگره دوم خود را برگزار کند.
منابع:١- ده‌سته‌ی ئینسكلۆپیدیای پارتی دیموكراتی كوردستان، مێژوو پارتی دیموكراتی كوردستان كۆنگره كۆنفرانس (پرۆگرام و په‌یره‌وی ناخۆ)، به‌رگی یه‌كه‌م، چاپی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر- چاپخانه‌ی ڕۆژهه‌ڵات- ٢٠٢١).
٢- ساسان عەونى، یەکىتى قوتابیانى کوردستان چەند لایەنێکى تێکۆشان و مێژوو، (هەولێر- چاپخانەى وەزارەتى پەروەردە- ١٩٩٨).
٣- عرفان عەزیز عەزیز، کۆنگرە و کۆنفڕانسەکانى یەکێتى قوتابیانى کوردستان، چاپى یەکەم، (هەولێر-چاپخانەى ڕۆژهەڵات-٢٠١٢).
٤- ماجد حسن علی، الحرکة الطلابییة الکردیة فی العراق (١٩٢٦-١٩٧٠)، رسالة ماجستر/جامعة صلاح الدين فى اربیل ٢٠٠٨، منشورات سپیرێز، (هەولێر- مطبعة حاجى هاشم).
٥- عبدالكریم فندي، اتحاد طلبة كوردستان فصیل ثوري منظم و ظهیر قوي للثورة الكوردیة، مجلة گولان العربي، مؤسسة گولان الأعلامیة، العدد22، أربیل، 25 آذار 1998م.
٦- شازین هێرش، ڕێكخراوه دیموكراسیی و پیشه‌یی یه‌كان له چه‌ندین به‌ڵگه‌نامه‌ی مێژووییدا 1958 ـ 1968، چاپی دووه‌م، (سلێمانی ـ چاپخانه‌ی ڕاز ـ 2001ز).