حمله دولت به بیستانه به بهار سال ١٩٦٨ بازمیگردد، که دلیل آن کشته شدن فرمانده یک هنگ مسلح مزدور عرب به نام «شیخ عنش» بود که در یک کمین در جاده اربیل- گویر در نزدیکی روستای تورق در ١٣ آوریل ١٩٦٨ کشته شد. کار این شیخ عرب و مردانش شامل یورش به روستاهای کُردی، انجام غارت و آزار و شکنجه روستاییان کُرد بود و حدود ١٠ شهروند کُرد بیگناه به دست او به شهادت رسیده بودند. همچنین او و افراد مسلحش در حمله به روستای تلخیم واقع در دامنه کوه قرهچوغ در ٦ ژوئن ١٩٦٣ در کنار گارد قومی و دیگر نیروهای دولتی نقش برجستهای داشتند که در آن حمله، چهار پیشمرگه و دو تن از ساکنان روستا به شهادت رسیدند.
به نظر میرسد دلیل کشته شدن شیخ عنش، رئیس مزدوران، به موضع سرسختانه، خصمانه و تعرض او به منافع آن دسته از شهروندان و روستاییانی بازمیگردد که با آنها به آن شیوه ذکر شده رفتار کرد، بهویژه در انتقام خون دو برادر به نامهای «انور» و «طاهر» در حمله به روستای تلخیم در سال ١٩٦٣.
در خصوص موضع دولت عراق نسبت به این حادثه، به محض کشته شدن نامبرده، وزارت دفاع بیانیهای با لحن تند صادر کرد و از حملهای غافلگیرانه علیه پیشمرگه خبر داد. در همان روز بعدازظهر، تیپ سوم ارتش عراق به پیشمرگهها در روستای بیستانه از توابع دشت اربیل حمله کرد که منجر به نبردی سهمگین شد که سه ساعت به طول انجامید. با این حال، نیروی پیشمرگه دشت اربیل به فرماندهی «فارس باوه» به شدت در برابر آنها ایستادگی کردند. پس از شعلهور شدن نبردی سخت، پیشمرگهها توانستند نیروی ارتش عراق را محاصره کرده و بسیاری از افسران و سربازان را بکشند، سپس از طریق مذاکره و توافق، نیروهای پیشمرگه به آنها اجازه عقبنشینی دادند و ارتششان شکستخورده بازگشت.
همچنین باید اشاره کرد که چند روز پیش از کشته شدن شیخ عنش، دقیقاً در ٥ مارس ١٩٦٨، برای یک رئیس مزدور کُرد به نام «حویز مام یحیی» در نزدیکی شهر کویسنجق کمین گذاشته شد و توسط پیشمرگهها به فرماندهی گروهبان «عثمان یوسف» و دکتر «خالد سعید» کشته شد. او حامی قوی دولت و فردی بسیار سنگدل نسبت به پیشمرگهها بود، اما دولت هیچ موضعی نگرفت و درباره آن سخنی نگفت، در حالی که برای کشته شدن یک شیخ عشیره عرب، این همه هیاهو و تعرض به راه انداخت.
منابع:
١- مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادیخواهی کُرد، جلد سوم، بخش اول، انقلاب سپتامبر ١٩٦١-١٩٧٥، چاپ اول، ٢٠٠٤.
٢- سید کاکه، خاطرات یک پیشمرگه، چاپ اول، (چاپخانه وزارت فرهنگ- ١٩٩٧).
٣- آری کریم، چند صفحه زنده از انقلاب سپتامبر، (چاپخانه خبات- دهوک ١٩٩٩).
٤- خورشید شیره، خبات و خون، خاطرات سالهای مبارزه پیشمرگایتی، چاپ سوم، (اربیل- ٢٠١٥).


