محو حسن محو دوله‌مری، در سال ١٩٢٠ در روستای باوه از توابع شهرستان مێرگه‌سور در استان اربیل به دنیا آمد. متاهل بود، در سال ١٩٤٥ به شرق کردستان آواره شد، در سال ١٩٥٤ مدرک تحصیلی خود را در رشته کشاورزی از دانشگاه تاشکند دریافت کرد. به زبان‌های کردی و روسی تسلط داشت، در سال ٢٠١٠ درگذشت و در قبرستان روستای باوه به خاک سپرده شد.
کارنامه مبارزاتیدر سال ١٩٤٣ و پس از بازگشت ملا مصطفی بارزانی از سلیمانیه به منطقه بارزان و آغاز انقلاب دوم بارزان (١٩٤٣- ١٩٤٥)، به صفوف لشکر انقلابی پیوست. در سال ١٩٤٥ و پس از شکست انقلاب، همراه با جنگجویان و خانواده‌های بارزانی به شرق کردستان (ایران) آواره شد و پس از تاسیس جمهوری دموکراتیک کردستان در مهاباد در اوایل سال ١٩٤٦، در نیروی بارزان به پیشمرگه جمهوری تبدیل شد و پس از سقوط جمهوری دموکراتیک کردستان در ماه دسامبر سال ١٩٤٦، همراه با لشکر انقلابی بارزان به فرماندهی ژنرال مصطفی بارزانی پس از چندین نبرد و دلیری در برابر ارتش شاهنشاهی ایران، از منطقه نازدارداغ در سه‌راهی مرزی ایران-عراق-ترکیه به جنوب کردستان بازگشت و در صفوف لشکر در منطقه ایل مزوری مستقر شد.
در ٢٢ مه ١٩٤٧، ژنرال مصطفی بارزانی را در سفر به اتحاد جماهیر شوروی همراهی کرد و در جنگ گلی کتول (قطور) و جنگ پل ماکو شرکت کرد و پس از سختی‌ها و تلاش‌های بسیار، در ١٨ ژوئن ١٩٤٧ از رود ارس که در مرز ایران و اتحاد جماهیر شوروی قرار دارد، به سمت شوروی عبور کرد.
پس از رسیدن به اتحاد جماهیر شوروی، در ١٩ ژوئن ١٩٤٧ به همراه تمام یارانش در شهر نخجوان در جمهوری آذربایجان به مدت چهل روز در اردوگاهی روباز که با سیم خاردار محصور شده بود، نگهداری شدند و توسط تعدادی سرباز نگهبانی می‌شدند و از نظر غذا، پوشاک و تردد، مانند اسیران جنگی با آن‌ها رفتار شد. سپس بر اساس تصمیم دولت شوروی، بین مناطق آغدام، لاچین، آیولاخ و کلبجر در جمهوری آذربایجان تقسیم شدند. در ١٠ دسامبر ١٩٤٧ به پادگانی در کنار دریای خزر در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان منتقل شدند و در تاریخ ٢٣ همان ماه به آن‌ها لباس نظامی داده شد و تحت نظارت افسران جمهوری آذربایجان روزانه هشت ساعت آموزش نظامی دیدند. در عین حال، روزانه به مدت چهار ساعت توسط برخی از یارانشان که باسواد بودند، به آن‌ها درس‌های یادگیری زبان کردی داده می‌شد.
پس از رفتار بد جعفر باقروف با یاران بارزانی، تصمیم گرفته شد که اردوگاه نظامی در ٢٩ اوت ١٩٤٨ از جمهوری آذربایجان به اردوگاه چرچوک در نزدیکی تاشکند، پایتخت جمهوری ازبکستان منتقل شود و در آنجا نیز به آموزش نظامی ادامه دادند.
در مارس ١٩٤٩، همراه با یارانش به صورت گروهی و دسته‌ای با قطار در میان دهکده‌های اشتراکی (کولوخوز) اتحاد جماهیر شوروی توزیع شدند و در مزارع کولخوز (زمین‌هایی که مردم به صورت اجاره‌ای از دولت می‌گرفتند و سپس سهم دولت را می‌پرداختند) کار می‌کردند.
پس از تلاش‌های فراوان و ارسال نامه‌های متعدد از سوی ژنرال بارزانی به استالین، سرانجام نامه‌ای به دست استالین رسید که در آن بارزانی مشکلات یارانش را شرح داده بود و او نیز بلافاصله دستور تشکیل کمیته‌ای را برای بررسی وضعیت یاران بارزانی صادر کرد و سرانجام تصمیم کمیته بر این شد که همه آن‌ها در شهر وریفسکی جمع شوند، بنابراین محو حسن محو دوله‌مری در ماه نوامبر ١٩٥١ به شهر وریفسکی در شوروی رفت.
در سال ١٩٥٨ جمهوری عراق به ریاست عبدالکریم قاسم تاسیس شد، محو حسن محو دوله‌مری در ١٦ آوریل ١٩٥٩ همراه با یارانش با کشتی گروزیا از طریق بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به کردستان بازگشت.
در سال ١٩٦١ به نیروی پیشمرگه انقلاب ایلول پیوست و پیشمرگه شد و در جنگ‌ها شرکت کرد. در روز ١٦ دسامبر ٢٠١٠، در کنگره ١٣ حزب دموکرات کردستان، به دلیل خدماتی که به کرد و کردستان کرده بود، از سوی رهبر مسعود بارزانی مدال بارزانی نمیر به او اهدا شد.
منابع:١- حامد گوهری، مدال بارزانی بالاترین نشان افتخار، جلد اول، (اربیل- چاپخانه حاجی هاشم- ٢٠١٥م).
٢- حمید گردی، چکیده تاریخ‌نامه، چاپ اول، (اربیل - موسسه چاپ و نشر آراس- چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ٢٠٠٤م).
٣- شعبان علی شعبان، برخی اطلاعات سیاسی و تاریخی، چاپ سوم، (اربیل- چاپخانه روژهه لات- ٢٠١٣م).
٤- عمر فاروقی، سردار دانا زندگی و مبارزات مرحوم ملا مصطفی بارزانی، چاپ دوم، (اربیل- چاپخانه وزارت آموزش و پرورش- ٢٠٠٢م).
٥- عبدالرحمان ملا حبیب ابوبکر، عشیره بارزان بین ١٩٣١- ١٩٩١، چاپ اول، (اربیل- چاپخانه وزارت فرهنگ- ٢٠٠١م).
٦- عبدالله غفور، فرهنگ جغرافیای اربیل، (اربیل - انتشارات آکادمی کردی- چاپخانه حاجی هاشم - ٢٠١٥م).
٧- کاروان محمد مجید، بارزانی‌ها از مهاباد تا شوروی، چاپ اول، (سلیمانیه- چاپخانه په یون- ٢٠١١م).
٨- از یادداشت‌های فرمانده شهید حه‌سو میرخان ژاژوکی، ٦٢ روز با بارزانی، رفتن بارزانی‌ها به اتحاد جماهیر شوروی، چاپ اول، (اربیل- چاپخانه فرهنگ- ١٩٩٧م).
٩- لیث عبدالمحسن جواد الزبیدی، ثوره ١٤ تموز ١٩٥٨ فی العراق، (بغداد- دار الرشید للنشر- ١٩٧٩م).
١٠- مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادی‌خواهی کرد ١٩٣١- ١٩٥٨، (دهوک- چاپخانه خه‌بات- ١٩٩٨م).
١١- نجف‌قلی پسیان، از مهاباد خونین تا کرانه‌های ارس، ترجمه شوکت شیخ یزدین، چاپ اول، (پیرمام - یوبیل طلایی حزب دموکرات کردستان - ١٩٩٦م).
١٢- آرشیو هیئت انسکلوپدیای حزب دموکرات کردستان.