مامس رشید حسو، در سال ١٩٢٩ در روستای "بنی بیا" در ناحیه شیروان مزن از توابع شهرستان مێرگه‌سور در استان اربیل به دنیا آمد. در سال ١٩٤٥ پس از شکست انقلاب دوم بارزان به کردستان ایران آواره شد، فارغ‌التحصیل دانشکده کشاورزی در اتحاد شوروی بود، در سال ١٩٧٥ پس از شکست انقلاب ایلول به کشور ایران آواره شد.
کارنامه مبارزاتیدر سال ١٩٤٣ به صفوف انقلاب دوم بارزان پیوست، در کوه برادوست در سنگر دفاع در برابر ارتش عراق حضور داشت، در ١١ اکتبر ١٩٤٥ پس از شکست انقلاب دوم بارزان به کردستان ایران روی آورد، در ٣١ مارس ١٩٤٦ در نیروی بارزانی وابسته به ارتش جمهوری دموکراتیک کردستان در شهر مهاباد پیشمرگه شد، در جنگ‌های جبهه نقده و اشنویه در جمهوری دموکراتیک کردستان شرکت کرد و در جنگ قلاتان مجروح شد.
پس از شکست جمهوری دموکراتیک کردستان، جزو آن دسته از پیشمرگه‌هایی بود که در ١٩ آوریل ١٩٤٧ از طریق خواکورک و دشت برازگر به خاک کردستان ترکیه در روستای خواکورک به روستای ارگوش و منطقه هرکی بنه‌ج بازگشت.
پس از بازگشت، ژنرال مصطفی بارزانی در ١٥ مه ١٩٤٧ در روستای ارگوش نشستی با همراهان برگزار کرد و آنان را در ماندن یا رفتن به اتحاد شوروی مختار کرد، در آنجا تمامی همراهان تصمیم به ادامه راه و رفتن به اتحاد شوروی گرفتند.
در ٢٢ مه ١٩٤٧ همراهی ژنرال مصطفی بارزانی را به سوی اتحاد شوروی انجام داد و در جنگ گلی کوتل (قطور) و جنگ پل ماکو شرکت کرد و پس از سختی و خستگی بسیار، در ١٨ ژوئن ١٩٤٧ از رودخانه ارس که در مرز بین ایران و اتحاد شوروی قرار دارد، به سوی شوروی عبور کرد.
پس از رسیدن به اتحاد شوروی، در ١٩ ژوئن ١٩٤٧ به همراه تمامی همراهانش در شهر نخجوان در جمهوری آذربایجان به مدت چهل روز در یک فضای باز که با سیم خاردار محصور شده بود، نگهداری شدند و توسط گروهی از سربازان نگهبانی می‌شدند و از نظر خوراک، پوشاک و تردد مانند اسیران جنگی با آن‌ها رفتار شد. سپس با تصمیم حکومت شوروی در مناطق آغدام، لاچین، آیولاغ و کلبجر در جمهوری آذربایجان توزیع شدند. در ١٠ دسامبر ١٩٤٧ به پادگانی در کنار دریای خزر در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان منتقل شدند و در تاریخ ٢٣ همان ماه به آن‌ها لباس نظامی داده شد و به سرپرستی افسران جمهوری آذربایجان روزانه هشت ساعت آموزش نظامی دیدند. در همان حال روزانه به مدت چهار ساعت توسط برخی از همراهانشان که سواد داشتند، به آن‌ها زبان کردی آموزش داده می‌شد.
پس از بدرفتاری جعفر باقروف با همراهان بارزانی، تصمیم گرفته شد که اردوگاه نظامی در ٢٩ اوت ١٩٤٨ از جمهوری آذربایجان به مجتمع چرچوک در نزدیکی تاشکند، پایتخت جمهوری ازبکستان منتقل شود و در آنجا نیز به آموزش نظامی ادامه دادند.
در مارس ١٩٤٩ همراه با دوستانش به صورت دسته و گروه با قطار در میان روستاهای اشتراکی اتحاد شوروی توزیع شدند و در مزارع کلخوز (زمین‌هایی که مردم به اجاره از حکومت می‌گرفتند و سپس سهم حکومت را می‌دادند) کار می‌کردند.
پس از تلاش بسیار و ارسال چندین نامه توسط ژنرال بارزانی به استالین، سرانجام نامه‌ای به دست استالین رسید که در آن بارزانی از دردهای همراهانش می‌گوید و او نیز بلافاصله دستور تشکیل کمیته‌ای برای بررسی وضعیت همراهان بارزانی را می‌دهد و سرانجام تصمیم کمیته این می‌شود که همه آن‌ها در شهر وریویسکی جمع شوند، به همین دلیل مامس رشید حسو در ماه نوامبر ١٩٥١ به شهر وریویسکی در شوروی رفت.
در سال ١٩٥٨ جمهوری عراق به ریاست عبدالکریم قاسم تأسیس شد، مامس رشید حسو در ١٦ آوریل ١٩٥٩ به همراه همراهانش با کشتی گروزیا از طریق بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به کردستان بازگشت.
پس از انقلاب ١٤ ژوئیه ١٩٥٨ در عراق و بازگشت ژنرال مصطفی بارزانی، در ٢٥ فوریه ١٩٥٩ و بر اساس هر دو ماده سوم و هفتم و بند (أ) از ماده دهم و کار با ماده (١١) با استناد به قانون اصلاح شده شماره ١٩ سال ١٩٥٩، او و همراهانش مشمول عفو عمومی شدند.
سال ١٩٦١ به نیروی پیشمرگه انقلاب ایلول پیوست و پیشمرگه شد و در جنگ‌ها شرکت کرد و در سال ١٩٦٣ در جنگ سری آکره مجروح شد، سال ١٩٧٩ به نیروی پیشمرگه انقلاب گولان پیوست و پیشمرگه شد.
منابع:١- حامد گوهری، مدال بارزانی بالاترین نشان افتخار، جلد اول، (اربیل- چاپخانه حاجی هاشم- ٢٠١٥ش).
٢- حمید گردی، چکیده تاریخ‌نامه، چاپ اول، (اربیل- مؤسسه چاپ و نشر آراس- چاپخانه وزارت آموزش و پرورش- ٢٠٠٤ش).
٣- شعبان علی شعبان، برخی اطلاعات سیاسی و تاریخی، چاپ سوم، (اربیل- چاپخانه روژهه لات- ٢٠١٣ش).
٤- عمر فاروقی، سردار دانا زندگی و مبارزات مرحوم ملا مصطفی بارزانی، چاپ دوم، (اربیل- چاپخانه وزارت آموزش و پرورش- ٢٠٠٢ش).
٥- عبدالرحمن ملا حبیب ابوبکر، عشیره بارزان در فاصله ١٩٣١- ١٩٩١، چاپ اول، (اربیل- چاپخانه وزارت فرهنگ- ٢٠٠١ش).
٦- عبدالله غفور، فرهنگ جغرافیایی اربیل، (اربیل- انتشارات فرهنگستان کردی- چاپخانه حاجی هاشم- ٢٠١٥ش).
٧- کاروان محمد مجید، بارزانی‌ها از مهاباد تا شوروی، چاپ اول، (سلیمانیه- چاپخانه پهیوه‌ند- ٢٠١١ش).
٨- در یادداشت‌های فرمانده شهید حسو میرخان ژاژوکی، ٦٢ روز همراه بارزانی، رفتن بارزانی‌ها به اتحاد شوروی، چاپ اول، (اربیل- چاپخانه روشنبیری- ١٩٩٧ش).
٩- لیث عبدالمحسن جواد الزبیدی، ثوره ١٤ تموز ١٩٥٨ فی العراق، (بغداد- دار الرشید للنشر- ١٩٧٩م).
١٠- مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادی‌خواهی کرد ١٩٣١- ١٩٥٨، (دهوک- چاپخانه خه‌بات- ١٩٩٨ش).
١١- نجف قلی پسیان، از مهاباد خونین تا کرانه‌های ارس، مترجم: شوکت شیخ یزدین، چاپ اول، (پیرمام- یوبیل طلایی حزب دموکرات کردستان- ١٩٩٦ش).
١٢- آرشیو مؤسسه دایرةالمعارف حزب دموکرات کردستان.