سیاستمدار، اسماعیل عزیز مصطفی عبدالله، معروف به شیخ اسماعیل ملا عزیز، شیخ اسماعیل صافی، شیخ اسماعیل حیرانی، اسماعیل ملا عزیز حیرانی و طارق، در سال ١٩٦٣ نماینده کنگره عمومی در شهر کویه (اولین خلق) وابسته به استان اربیل بوده، در سال ١٩٦٤ در برابر جناح دفتر سیاسی ایستاده است، در سال ١٩٦٤ در کنگره ششم به عضویت کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان انتخاب شده است، در سال ١٩٦٤ به عنوان عضو شورای رهبری انقلاب در کردستان عراق تعیین شده است، در سال ١٩٦٦ در کنگره هفتم به عضویت کمیته مرکزی حزب انتخاب شده است، در ١٥ آوریل ١٩٦٧ نماینده کنفرانس نظامی- سیاسی کانی سماق اربیل بوده است، در سال ١٩٧٠ در کنگره هشتم در روستای ناوپردان وابسته به استان اربیل توسط نمایندگان کنگره به عضویت کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان انتخاب شده است.
زندگینامهاسماعیل عزیز مصطفی عبدالله در سال ١٩٤٣ در شهر اربیل متولد شده، از خانواده شیخ‌های حیران است که وابسته به طریقت قادری هستند، نوه‌ی شاعر و صوفی کرد مصطفی عبدالله علی معروف به صافی حیرانی و کاک مصطفی حیرانی (١٨٧٣ـ١٩٤٢) و نوچرکی هوزانوان (شاعر) و صوفی کرد شیخ عبدالله علی مصطفی معروف به سانی ( ـ ١٩٠٦) است. خانواده‌شان از شیخ سلیمان بیگ میری تیره میر محمر ایل خوشناو آغاز می‌شود که از شرق کردستان به جنوب کردستان آمده‌اند و احتمالا با یورش خان احمد خان اردلان به منطقه خوشناو رسیده باشند و شیخ سلیمان بیگ طریقت قادری را از شیخ طه بدلیسی دریافت کرده است.
شیخ‌های این خانواده به کاکی حیران معروف هستند، اما بر اساس دست‌نوشته (سراج السالکین) به قلم شیخ حسین قاضی برزنجی شخصیتی مانند مصطفی خوشناو معروف به شامی به همراه شیخ اسماعیل برزنجی از شهر بغداد به روستای قازانقایه وابسته به استان سلیمانیه امروزی بازگشته و طریقت قادری را از شیخ اسماعیل دریافت کرده و پس از مدتی اجازه خواسته و به شهر کویه و منطقه خوشناو بازگشته است. در تاریخ ٢٥ اکتبر ١٩٧٩ با فرمانی از شورای رهبری انقلاب به عنوان مدیرکل در وزارت حکومت محلی منصوب شده، در ١٠ ژوئن ٢٠١٧ به دلیل بیماری در بیمارستان پار در شهر اربیل درگذشته و در آرامگاه خانوادگی شیخ‌های حیران در شهرک حیران وابسته به استان اربیل به خاک سپرده شده است. مسلط به زبان‌های کردی، عربی، فارسی و ترکی بوده است.
کارنامه مبارزاتیشیخ اسماعیل ملا عزیز در سال ١٩٥٦ به صفوف حزب دموکرات متحد کردستان پیوسته، در سال ١٩٥٧ بنیان‌گذار و نخستین مسئول کمیته سازماندهی حیران وابسته به کمیته شقلاوه از کمیته شاخه دوم حزب دموکرات متحد کردستان بوده است، در سال ١٩٥٩ به عضویت کمیته منطقه شقلاوه وابسته به کمیته شاخه دوم حزب دموکرات کردستان - عراق درآمده، در سال ١٩٦١ مسئول جمع‌آوری کمک برای نیروی پیشمرگ انقلاب ایلول در محدوده شهر اربیل بوده، در سال ١٩٦٣ عضو کمیته جمع‌آوری کمک اربیل برای نیروی پیشمرگ انقلاب ایلول در کوه قره‌چوغ در محدوده استان اربیل، پس از کودتای ٨ فوریه ١٩٦٣ حزب بعث عربی سوسیالیست به نیروی پیشمرگ انقلاب ایلول پیوسته است.
در سال ١٩٦٣ نماینده کنگره عمومی در شهر کویه وابسته به استان اربیل بوده، در سال ١٩٦٤ در برابر جناح دفتر سیاسی ایستاده و از جناح رئیس ژنرال مصطفی بارزانی (١٩٠٣- ١٩٧٩) حمایت کرده است، در ابتدای ماه ژوئن ١٩٦٤ عضو کمیته آماده‌سازی کنگره ششم حزب دموکرات کردستان بوده، در سال ١٩٦٤ در کنگره ششم در شهرک قلادزه وابسته به استان سلیمانیه توسط نمایندگان کنگره به عضویت کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان انتخاب شده است، در سال ١٩٦٤ به عضویت شورای رهبری انقلاب در کردستان عراق تعیین شده است، در سال ١٩٦٤ به عنوان مسئول کمیته شاخه دوم حزب دموکرات کردستان که مقر آن در روستای نازنین وابسته به استان اربیل بود تعیین شده، در خودسازماندهی حزب دموکرات کردستان در استان اربیل به‌ویژه در شهرک‌های شقلاوه نقش داشته است، در ماه دسامبر ١٩٦٥ به عنوان مسئول کمیته شاخه دوم حزب دموکرات کردستان فراخوانی برای ثروتمندان شهر اربیل جهت جمع‌آوری کمک برای پیشمرگ‌های محدوده اربیل فرستاده و با همکاری وکیل محسن دزه‌ای این کار انجام شده است، در ١٠ فوریه ١٩٦٥ به عنوان مسئول کمیته شاخه دوم موفقانه سرپرستی اعتصاب بازار شهر اربیل را بر عهده داشته است، به منظور فشار آوردن بر حکومت عراق که از اجرای توافق‌نامه ژوئن ١٩٦٦ طفره می‌رفت.
در سال ١٩٦٦ در کنگره هفتم در شهرک گلاله از توابع استان اربیل، توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان انتخاب شده است، در سال ١٩٦٦ به عنوان معاون مسئول کمیته شعبه دو تعیین شده است، در ١٥ آوریل ١٩٦٧ نماینده کنفرانس نظامی-سیاسی کانی سماق (اربیل) بوده است، در سال ١٩٦٧ برای بار دوم به عنوان مسئول کمیته شعبه دو تعیین شده است، در سال ١٩٦٩ برای بار سوم به عنوان مسئول کمیته شعبه دو تعیین شده است، در پایان سال ١٩٦٩ در کمیته شعبه دو به عنوان معاون مسئول کمیته شعبه دو تعیین شده است، در سال ١٩٧٠ در روستای ناوپردان از توابع استان اربیل توسط نمایندگان کنگره در کنگره هشتم به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان انتخاب شده است، روز یکشنبه ١٦ اوت ١٩٧٠ در شهر اربیل به مناسبت گذشت بیست و چهار سال از تأسیس حزب دموکرات کردستان سخنرانی کمیته شعبه دو را قرائت کرده است، در سال ١٩٧٠ عضو انجمن علمی کردی (جمعیت الثقافة الکردیة) بوده است، در سال ١٩٧٠ کارمند کمیته شعبه پنج حزب دموکرات کردستان بوده است، در ١٦ اوت ١٩٧١ در جشن یوبیل نقره‌ای ٢٥ سالگی تأسیس حزب دموکرات کردستان در مقر کمیته شعبه پنج در شهر بغداد شرکت کرده و به همین مناسبت از کاردار دیپلماتیک سفارت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی استقبال کرده است، در ٣٠ مارس ١٩٧٢ در مراسم افتتاحیه کنگره هفتم اتحادیه دانشجویان کردستان در شهر سلیمانیه شرکت کرده است.
در سال ١٩٧٢ مدرس دوره چهارم مدرسه تربیت کادرهای حزب دموکرات کردستان در روستای ناوپردان از توابع استان اربیل بوده است، در سال ١٩٧٢ معاون مسئول کمیته شعبه پنج بوده است، در سال ١٩٧٢ از حامیان ملی‌سازی نفت عراق بوده است، در اوایل ماه آوریل ١٩٧٤ پیش از آغاز جنگ بین نیروهای حکومت عراق و رهبری انقلاب ایلول با فاصله کمی به دستور رهبری حزب دموکرات کردستان به مناطق آزاد شده بازگشت انقلاب ایلول، در سال ١٩٨٧ با رهبری حزب دموکرات کردستان در ارتباط بوده و با نام مستعار «طارق» فعالیت سیاسی و حزبی در استان اربیل انجام داده است، در سال ١٩٩٠ رابط بین حزب دموکرات کردستان و بخشی از نیروهای مسلح عشایری استان اربیل برای سازماندهی قیام کردستان جنوبی در سال ١٩٩١ بوده است، در سال ١٩٩١ به صورت فعال در قیام شهر اربیل شرکت کرده است، در ٢٢ اوت ١٩٩٣ در کنگره یازدهم در شهر اربیل با انتخاب مستقیم توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو هیئت مرکزی بازرسی و نظارت حزب دموکرات کردستان-یکگرتو انتخاب شده است. در سال ١٩٩٩ نماینده کنگره دوازدهم حزب دموکرات کردستان در شهر اربیل بوده است، در سال ٢٠١٠ کنگره سیزدهم حزب دموکرات کردستان در شهر اربیل بوده است.
از آثار او:
- تأمل در تشکیلات - ١٩٩٩.
- آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان.