سلیمان بگ درکلیی در سال ١٨٩٨ در روستای درکله از توابع بخش ورتی در شهرستان رواندز در استان اربیل متولد شد. او پیش از رفتن به اتحاد جماهیر شوروی دو خانواده داشت؛ همسر اولش عایشه فتاح حسین بود که از او صاحب یک پسر و سه دختر به نام‌های مت سلیمان (١٩٣٢)، سعادت سلیمان (١٩٣٦)، عزت سلیمان (١٩٣٧) و نازلی سلیمان (١٩٤٠) شد. همسر دومش حلیم وسوعزیز بود که از او صاحب سه پسر به نام‌های شوقی سلیمان (١٩٣٦)، صلاح‌الدین سلیمان (١٩٣٩) و شیرزاد سلیمان (١٩٤٥) شد. او در اتحاد جماهیر شوروی نیز با زنی به نام نینا ازدواج کرد. وی به زبان‌های کردی، عربی، ترکی و روسی تسلط داشت و در سال ١٩٧٤ در روستای درکله درگذشت و پیکرش در همان‌جا به خاک سپرده شد.
صفحات مبارزهسلیمان بگ درکلیی افسر ارتش شاهنشاهی عراق بود که از خدمت سربازی فرار کرد و در سال ١٩٤٤ به صفوف انقلاب دوم بارزان پیوست و در نبردها شرکت کرد. در ١٩ اوت ١٩٤٥ تمام دارایی‌های منقول و غیرمنقول او به دستور دادگاه نظامی عرفی عراق مصادره شد. در ١١ اکتبر ١٩٤٥، پس از شکست انقلاب دوم بارزان، او به همراه خانواده‌اش به شرق کردستان نقل مکان کرد.
در ٣١ مارس ١٩٤٦ به نیروهای بارزانی وابسته به ارتش جمهوری دموکراتیک کردستان پیوست و در ٢٩ آوریل ١٩٤٦ در نبرد قاراوا به فرماندهی خدر سلیمان بگ در منطقه سقز در شرق کردستان شرکت کرد. در ١٥ آوریل ١٩٤٧ به همراه شیخ احمد بارزانی از رودخانه کادر واقع در مرز بین‌المللی ایران و عراق عبور کرد و به مدت چند ماه در پادگان دیانا (اربیل) بازداشت شد. در ١٩ آوریل ١٩٤٧ تصمیم گرفت به مبارزه به فرماندهی ژنرال مصطفی بارزانی ادامه دهد. در ٢٣ مه ١٩٤٧ پس از نشست گسترده در روستای دِری تصمیم گرفت همراه با نیروها به اتحاد جماهیر شوروی برود. در ٢٨ مه ١٩٤٧ بنا به درخواست میرحاج احمد در جلسه‌ای در روستای جرمی شرکت کرد و در ١٨ ژوئن ١٩٤٧ از رودخانه ارس در مرز ایران و اتحاد جماهیر شوروی عبور کرد. در ١٩ ژوئن ١٩٤٧، او و تمام همراهانش در نخجوان در جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی به مدت چهل روز در یک اردوگاه روباز محصور با سیم خاردار و تحت نگهبانی سربازان بازداشت شدند و از نظر غذا، پوشاک و رفت‌وآمد با آنان مانند اسیران جنگی رفتار شد. در روز ٢٣ با تصمیم دولت شوروی، آنان جمع‌آوری شده و در مناطق آغدام، لاچین و اولاخ در جمهوری آذربایجان اسکان داده شدند. در ١٠ دسامبر ١٩٤٧ به اردوگاه باکو در جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی منتقل شدند و در ٢٣ دسامبر ١٩٤٧ لباس نظامی به آنان تحویل داده شد و روزانه به مدت هشت ساعت تحت نظارت افسران جمهوری آذربایجان آموزش نظامی می‌دیدند و روزانه چهار ساعت درس زبان کردی توسط برخی از پناهندگان تحصیل‌کرده به آنان ارائه می‌شد. در ١٩ ژانویه ١٩٤٨ در کنفرانس عمومی باکو که با حضور نمایندگان تمام کردهای عراق و ایران برگزار شد، به عضویت رهبری سیاسی کردستان عراق درآمد. در ٢٩ اوت ١٩٤٨، او به همراه تمام همراهانش از جمهوری آذربایجان شوروی به مجتمع جرجوک در نزدیکی تاشکند، پایتخت جمهوری سوسیالیستی ازبکستان شوروی منتقل شد و در آنجا به آموزش‌های نظامی خود ادامه دادند. در ١٤ مارس ١٩٤٩ او و همراهانش در قالب گروه‌هایی با قطار به روستاهای اشتراکی فرستاده شدند و او به سمرقند منتقل شد. در نوامبر ١٩٥١ به فریفیسکی در اتحاد شوروی بازگشت و در ١٦ آوریل ١٩٥٩ با کشتی کروزیا از طریق بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به همراه همراهانش به کردستان بازگشت و در انقلاب ایلول شرکت کرد.
منابع١. مصاحبه با مجله متین، همراه مبارز بارزانی عزیز قاضی خاطرات خود را بازگو می‌کند، بخش دوم، مجله متین، شاخه اول حزب دموکرات کردستان-متحد، شماره ٤٨، دوره سوم، دهوک، چاپخانه هاوار، ٢ دسامبر ١٩٩٦ م.
٢. حمید گردی، خلاصه پایان‌نامه تاریخی، چاپ اول، (اربیل - مؤسسه چاپ و نشر آراس - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ٢٠٠٤ م).
٣. حیدر فاروق السامرایی، ضیاء جعفر و نقش سیاسی و اقتصادی در عراق (لندن - دار الحکمه - ٢٠١٦ م).
٤. زرار سلیمان بک درکلیی، خاطرات من در سال‌های ١٩٤٣-١٩٧٧، (سلیمانیه - چاپخانه رهند - ٢٠٠٢ م).
٥. شعبان علی شعبان، برخی اطلاعات سیاسی و تاریخی، چاپ سوم، (اربیل - چاپخانه روژهلات - ٢٠١٣ م).
٦. عمر فاروقی، سردار دانا زندگی و مبارزات مرحوم ملا مصطفی بارزانی، چاپ دوم، (هه‌ولێر - چاپخانه‌ی وزارت آموزش و پرورش - ٢٠٠٢ ز).
٧. عبدالرحمن املا حبیب ابوبکر، عشیره بارزان میان ١٩٣١ - ١٩٩١، چاپ اول، (اربیل - چاپخانه وزارت فرهنگ - ٢٠٠١ م).
٨. عبدالله غفور، فرهنگ جغرافیایی اربیل، (اربیل - انتشارات آکادمی کردی - چاپخانه حاج هاشم - ٢٠١٥) ص ٢١٥، ص ٢٣٤
٩. کاروان محمد مجید، بارزانی‌ها از مهاباد تا شوروی، چاپ اول، (سلیمانیه - چاپخانه پیوند - ٢٠١١ م).
١٠. لیث عبدالمحسن جواد الزبیدی، انقلاب ١٤ ژوئیه ١٩٥٨ در عراق (بغداد - دار الرشید للنشر - ١٩٧٩ م).
١١. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادی‌بخش کرد ١٩٣١-١٩٥٨، (دهوک، چاپخانه خبات، ١٩٩٨ م).
١٢. نجف قلی پسیان، از مهاباد خونین تا کرانه‌های ارس، ترجمه شوکت شیخ یزدین، چاپ اول (پیرمام - سالگرد طلایی حزب دموکرات کردستان ١٩٩٦ م).
١٣. آرشیو نهاد دایرةالمعارف حزب دموکرات کردستان.