زندگی‌نامه

در سال ١٩٠٠ در روستای بیدیال از توابع بخش شیروان مزن در شهرستان ميرگه‌سور در استان اربیل متولد شده است. پیش از رفتن به اتحاد جماهیر شوروی متأهل بوده و همسرش به نام زوزی ترخان بالول و یک پسر به نام بهرام ریحانه (١٩٤٣) داشته‌اند. در سال ١٩٩٣ در دیانا (اربیل) درگذشته است.

سابقه مبارزاتی

ریحانه شلیمون خنانه، مسئول پاسگاه پلیس بیدیال (اربیل) بوده و به همراه نیروهای پلیس آن پاسگاه در سال ١٩٤٣ در دومین شورش بارزان خود را تسلیم کردند. در ٢٣ ماه مه ١٩٤٧ و پس از جلسه گسترده در روستای دری و تصمیم به حرکت به سمت اتحاد جماهیر شوروی، همراه با نیروها حرکت کرد. در ١٨ ژوئن ١٩٤٧ از رود ارس که در مرز بین‌المللی ایران و اتحاد جماهیر شوروی قرار دارد، عبور کرد. هنگام عبور از رود ارس به داخل آب افتاد و آب او را با خود برد که ملامصطفی بارزانی خود را به داخل آب انداخت و نجاتش داد.

 در ١٩ ژوئن ١٩٤٧ به همراه تمامی همرزمانش در شهر نخجوان در جمهوری آذربایجان به مدت چهل روز در مجتمعی سرباز که با سیم خاردار محصور شده بود، مستقر شدند و توسط گروهی از سربازان نگهبانی می‌شدند و از نظر غذا، پوشاک و تردد مانند اسیران جنگی با آن‌ها رفتار شد. سپس با تصمیم دولت شوروی میان مناطق آق‌دام، لاچین، آیولاغ و کلبجر در جمهوری آذربایجان تقسیم شدند. در ١٠ دسامبر ١٩٤٧ به پادگانی در کنار دریای خزر در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان منتقل شدند و در ٢٣ همان ماه لباس نظامی به آن‌ها داده شد و به سرپرستی افسران جمهوری آذربایجان روزانه هشت ساعت تمرینات نظامی انجام می‌دادند. در همان زمان روزانه به مدت چهار ساعت توسط برخی از همرزمانشان که سواد داشتند، به آن‌ها زبان کردی آموزش داده می‌شد.

پس از بدرفتاری جعفر باقروف با همرزمانش، تصمیم گرفته شد که اردوگاه نظامی در ٢٩ اوت ١٩٤٨ از جمهوری آذربایجان به مجتمع چرچوک در نزدیکی تاشکند، پایتخت جمهوری ازبکستان منتقل شود و در آنجا نیز به تمرینات نظامی ادامه دادند.

در مارس ١٩٤٩ به همراه همرزمانش به صورت دسته‌بندی شده با قطار در میان روستاهای اشتراکی اتحاد جماهیر شوروی تقسیم شدند و در مزارع کلخوز (زمین‌هایی که مردم از دولت اجاره می‌کردند و سپس سهم دولت را می‌پرداختند) کار می‌کردند.

پس از تلاش‌های بسیار و ارسال چندین نامه توسط ژنرال بارزانی به استالین، سرانجام نامه‌ای به دست استالین رسید که در آن بارزانی از سختی‌های همرزمانش می‌گوید و او نیز بلافاصله دستور تشکیل کمیته‌ای را برای بررسی وضعیت همرزمان بارزانی صادر می‌کند و در نهایت تصمیم کمیته این می‌شود که همه آن‌ها در شهر وریویسکی جمع شوند، بنابراین نامبرده در ماه نوامبر ١٩٥١ به شهر وریویسکی در شوروی رفت.

پس از انقلاب ١٤ ژوئیه ١٩٥٨ در عراق و بازگشت ژنرال مصطفی بارزانی، در ٢٥ فوریه ١٩٥٩ و طبق هر دو ماده سوم و هفتم و بند (الف) از ماده دهم و کاربست ماده (١١) با استناد به قانون اصلاح شده شماره ١٩ در سال ١٩٥٩، او و همرزمانش مشمول عفو عمومی شدند.

در سال ١٩٥٨ جمهوری عراق به ریاست جمهوری عبدالکریم قاسم تأسیس شد، نامبرده در ١٦ آوریل ١٩٥٩ به همراه همرزمانش با کشتی گروزیا از طریق بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به کردستان بازگشت. 

در انقلاب سپتامبر شرکت کرده و دارای درجه گروهبانی (سَرپَل) بوده است. سال ١٩٧٥ پس از شکست انقلاب سپتامبر به عنوان پناهنده راهی پادشاهی ایران شد و در سال ١٩٩١ به کردستان بازگشت.

منابع:
  1. آرشیو مرکز دایره‌المعارف حزب دموکرات کردستان.

  2. حمید گردی، پوخته‌ی مێژوونامه‌ (خلاصه تاریخ‌نامه)، چاپ اول، (اربیل - انتشارات آراس - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - 2004م).
  3. شعبان علی شعبان، هه‌ندێك زانیاری سیاسی و مێژوویی (برخی اطلاعات سیاسی و تاریخی)، چاپ سوم، (اربیل - چاپخانه روژهلات - 2013م).
  4. صالح یوسف صوفی، كرۆنۆلۆژیا كوردستانێ و جیهانێ (گاه‌شماری کردستان و جهان)، چاپ اول، جلد دوم، (دهوک - چاپخانه استانداری دهوک - 2013م).
  5. عبدالرحمن ملا حبیب ابوبکر، عه‌شیره‌تی بارزان له‌ نێوان 1931 - 1991 (عشیره بارزان بین سال‌های ... تا ...)، چاپ اول، (اربیل - چاپخانه وزارت فرهنگ - 2001م).
  6. عبدالله غفور، فه‌رهه‌نگی جوگرافیای هه‌ولێر (فرهنگ جغرافیایی اربیل)، (اربیل - انتشارات آکادمی کردی - چاپخانه حاجی هاشم - 2015م).
  7. کاروان محمد مجید، بارزانییه‌كان له‌ مه‌هاباده‌وه‌ بۆ سۆڤێت (بارزانی‌ها از مهاباد تا شوروی)، چاپ اول، (سلیمانیه - چاپخانه په یوه ند - 2011م).
  8. مجله هتاو، شماره 154، سال ششم، اربیل، چاپخانه کردستان، جمعه، 15 آوریل 1959.
  9. در یادداشت‌های فرمانده شهید حه‌سو میرخان ژاژوکی، 62 روز همراه با بارزانی، سفر بارزانی‌ها به اتحاد جماهیر شوروی، چاپ اول (اربیل - چاپخانه روشنبیر - 1997م).
  10. لیث عبدالمحسن جواد الزبیدي، ثورة 14 تموز 1958 في العراق (انقلاب ۱۴ ژوئیه در عراق)، (بغداد - دارالرشید للنشر - 1979م).
  11. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادی‌خواهی کرد 1931 - 1958، (دهوک - چاپخانه خه‌بات - 1998م).
  12. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادی‌خواهی کرد 1931 - 1958، جلد اول، (اربیل - چاپخانه نادیار - 2012م).
  13. نجف‌قلی پسیان، از مهاباد خونین تا کرانه‌های ارس، ترجمه شوکت شیخ یزدین، چاپ اول، (پیرمام - یوبیل طلایی حزب دموکرات کردستان - 1996م).
  14.