پس از گذشت دو سال از برگزاری اولین کنگره و با توجه به تغییرات و تحولات متعدد در وضعیت داخلی حزب دموکرات کردستان و سازمان اتحادیه دانشجویان کردستان، این اتحادیه در سال ١٩٥٥ دومین کنگره خود را به صورت مخفیانه در شهر بغداد برگزار کرد.
بلافاصله پس از تأسیس اتحادیه دانشجویان کردستان در سال ١٩٥٣، «اتحادیه عمومی دانشجویان عراق» تلاش کرد تا از طریق ایجاد سازمان‌های جدید و اعطای امتیاز به آنان، روند پیوستن دانشجویان کرد به اتحادیه دانشجویان کردستان را کند نماید؛ بدین منظور سازمانی به نام «اتحادیه عمومی دانشجویان کرد عراق» که شاخه‌ای از اتحادیه عمومی دانشجویان عراق بود، به بهانه سازماندهی مبارزه تمام دانشجویان عراق در یک تشکیلات واحد ایجاد شد. در اکتبر ٨ سال ١٩٥٣، روزنامه «کفاح الطلبة» (مبارزه دانشجویان) تأسیس کمیته عالی اتحادیه دانشجویان کرد عراق را اعلام کرد. همچنین در مارس ١ سال ١٩٥٤، این سازمان بیانیه‌ای تحت عنوان «اتحادیه عمومی دانشجویان دموکرات کرد در عراق» صادر کرد و در آن از همه دانشجویان کرد خواست تا در چارچوب سازمان خود و در قالب «اتحادیه عمومی دانشجویان عراق» متحد شوند.
این عوامل و بسیاری موارد دیگر منجر به بروز تنش‌هایی میان اتحادیه دانشجویان کردستان و اتحادیه عمومی دانشجویان عراق شد. این موضوع علاوه بر عوامل داخلی متعدد دیگر حزب، به‌ویژه انشعابات داخلی که در دوران غیبت رهبر مصطفی بارزانی رخ داد، باعث شد اتحادیه دانشجویان برای برگزاری دومین کنگره خود اقدام کند.
برگزاری کنگره
پس از تدارکات و در تابستان سال ١٩٥٥ با شعار (مبارزه بی‌وقفه دانشجویان برای حقوق مردم و دانشجویان کردستان) در راستای مبارزه جنبش ملی عراق و احزاب مترقی، اتحادیه دانشجویان کردستان دومین کنگره خود را در بغداد با حضور نمایندگان اتحادیه دانشجویان کردستان از تمامی مناطق کردستان و بغداد برگزار کرد. نمایندگان کنگره به‌صورت مخفیانه در بغداد گرد هم آمدند و پس از بحث و گفتگو پیرامون وضعیت کنگره و رأی‌گیری، جلال طالبانی مجدداً به‌عنوان دبیر سازمان انتخاب شد و هیئت دبیرخانه جدید به شرح زیر برگزیده شد:
١- محمود علی عثمان
٣- حسام‌الدین دباغ
٤- عدنان نقشبندی
٥- شاخوان نامق
٦- احمد نقشبندی
اما در خصوص رئیس منتخب اتحادیه دانشجویان کردستان در دومین کنگره، اطلاعات موثقی از هیچ‌یک از منابع در دسترس نداریم، بنابراین طبق برآوردها و تفسیرها احتمال دارد که نظام ریاستی لغو شده باشد.
پس از برگزاری کنگره، اتحادیه دانشجویان کردستان فعال شد و تلاش کرد روابط و فعالیت‌های خود را گسترش دهد. از مهم‌ترین فعالیت‌های این سازمان، مشارکت در جشنواره جهانی دانشجویان و جوانان ورشو بود.
در دوره زمانی ٣١ ژوئیه تا ١٤ اوت ١٩٥٥، پنجمین جشنواره جهانی دانشجویان و جوانان در ورشو پایتخت لهستان برگزار شد و با مشارکت بیش از ١٠٠ سازمان دانشجویی و جوانان بین‌المللی، از اتحادیه دانشجویان کردستان و اتحادیه عمومی دانشجویان عراق رسماً برای حضور در این کارناوال دعوت به عمل آمد. پس از کنگره دوم، روابط اتحادیه دانشجویان کردستان با اتحادیه عمومی دانشجویان عراق بهبود یافت که این امر مشارکت اتحادیه دانشجویان در جشنواره و عضویت آن در اتحادیه جهانی دانشجویان (I.U.S).
و شش نماینده اعزام شدند که نشان مصطفی بارزانی بر شانه‌های آن‌ها تا ورشو توسط اتحادیه دانشجویان به رهبری جلال طالبانی. علاوه بر شرکت در فعالیت‌های جشنواره به نمایندگی از دانشجویان کرد، نشست بزرگی با حضور اتحادیه دانشجویان کردستان و اتحادیه جوانان دموکرات کردستان با حضور نمایندگان چندین کشور مانند اتحاد جماهیر شوروی، هند، آلمان، چین، فرانسه، انگلستان، ایالات متحده آمریکا و چندین کشور دیگر برگزار شد. این نشست تأثیر بزرگی در رساندن صدای دانشجویان، جوانان و مسئله ملی کرد به سراسر جهان داشت.
در همان جشنواره، توسط «یرکی پلیکان» رئیس اتحادیه جهانی دانشجویان، دیداری میان نمایندگان اتحادیه دانشجویان کردستان و اتحادیه عمومی دانشجویان عراق برای پایان دادن به مشکلات میان آن‌ها سازماندهی شد و پس از این نشست، دو سازمان بر سر چندین نکته توافق کردند و تصمیم گرفتند برای بهبود روابط میان خود تلاش کنند.
همان‌طور که در ورشو توافق شده بود، پس از بازگشتشان و در اوایل سال ١٩٥٦، کنفرانس مشترکی میان اتحادیه دانشجویان کردستان و اتحادیه سراسری دانشجویان عراق برگزار شد که در آن نحوه ادغام کار و فعالیت‌های دو سازمان مورد بحث قرار گرفت. یک کمیته عالی مشترک برای نظارت و هماهنگی کار دو سازمان تشکیل شد و سه عضو از دبیرخانه اتحادیه دانشجویان کردستان در دبیرخانه اتحادیه سراسری دانشجویان عراق منصوب شدند، اما در سال ١٩٥٧، روابط بین دو سازمان دوباره رو به سردی گرایید.
در رابطه با مبارزات قشر دانشجوی کرد، در آلمان غربی در ماه اوت ١٩٥٦ سال ١٠ (انجمن فرهنگ و دانشجویان کرد در اروپا) تأسیس شد. دومین کنفرانس خود را در دسامبر ١٩٥٨ سال ٢ در لندن و سومین کنفرانسش را در اوت ٤ در شهر مونیخ آلمان برگزار کرد و نام آن به (انجمن دانشجویان کرد در اروپا) تغییر یافت و شعبه‌هایی از آن در اکثر کشورهای اروپایی افتتاح شد. با وجود بی‌طرفی‌اش، اکثریت اعضای آن از هواداران حزب دموکرات کردستان بودند و روابط خوبی با اتحادیه دانشجویان کردستان داشتند. در سال ١٩٦٤، این انجمن به عضویت «اتحادیه جهانی دانشجویان» درآمد و نقش مهمی در رساندن صدای کردها به کشورهای خارجی و مراکز فرهنگی آن‌ها ایفا کرد.
منابع:١- بانگى یەکێتى گشتى قوتابیە دیموکراتیەکانى کوردى عراق، یەکێتى گشتى قوتابیە دیموکراتیەکانى کوردى عراق، چاپخانەى لاوانى کورد، ١/مارت/١٩٥٤.
٢- ماجد حسن علی، جنبش دانشجویی کرد در عراق (١٩٢٦-١٩٧٠)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد/دانشگاه صلاح‌الدین در اربیل ٢٠٠٨، انتشارات سپیرێز، (هەولێر- چاپخانه حاجی هاشم).
٣- عرفان عزیز عزیز، کنگره‌ها و کنفرانس‌های اتحادیه دانشجویان کردستان، چاپ اول، (اربیل-چاپخانه روژهلات-٢٠١٢).
٤- ساسان عونی، اتحادیه دانشجویان کردستان چند جنبه از مبارزه و تاریخ، (اربیل- چاپخانه وزارت آموزش و پرورش- ١٩٩٨).
٥- مجله خبات دانشجویان، در دیداری ویژه رئیس طالبانی جزئیات تاسیس (ی.ق.ک) را بیان می‌کند، شماره ١٠٩، (ژوئن ٢٠١٢).
٦- صلاح رشید، مام جلال دیدار عمر از جوانی تا کاخ ریاست جمهوری، بخش اول، چاپ دوم، (سلیمانیه- چاپخانه کارو- ٢٠١٧).
٧- سیروان عثمان حسن، تاریخ درخشان و کاروانی گسست‌ناپذیر، (اربیل- انتشارات روشنبیری- ٢٠١٤).
٨- عصمت شریف وانلی، از خاطرات عصمت شریف وانلی، (سلیمانیه- انتشارات پیره‌مێرد- ٢٠١٤)، عارف رشدی عارف، انجمن دانشجویان کرد در اروپا ١٩٥٦ – ١٩٧٥، (سلیمانیه- انتشارات آکادمی هوشیاری و کادرسازی- ٢٠١٢).