حیدر محمدامین، سال ١٩٢٧ در شهر اربیل متولد شد، سال ١٩٤٦ امتحان دوره نهایی دبیرستان را در زندان داد، سال ١٩٤٨ در رشته انگلیسی دانشکده آموزش بغداد پذیرفته شد و سال ١٩٥٣ مدرک کارشناسی خود را از دانشکده آموزش بغداد در رشته زبان انگلیسی دریافت کرد، سال ١٩٥٣ به دلیل مبارزات کردی حق استخدام به وی داده نشد و برای تأمین معاش در یک شرکت خصوصی در شهر بغداد کار کرد، سال ١٩٥٧ به عنوان معلم در دبیرستان حیله استخدام شد، سال ١٩٥٨ پس از سقوط نظام پادشاهی عراق به اداره آموزش و پرورش شهر اربیل منتقل شد و به کار معلمی مشغول بود، سال ١٩٥٨ معلم درس انگلیسی دانشسرای تربیت معلم ابتدایی اربیل بود.
در ١٦ ژانویه ١٩٦٠ بر اثر ایست قلبی در شهر اربیل درگذشت، در ٢٢ ژانویه ١٩٦٠ روزنامه خبات ارگان حزب دموکرات کردستان خبر درگذشت وی را منتشر کرد، دبیر حزب دموکرات کردستان و شاخه اربیل اتحادیه معلمان کردستان پیام تسلیت برای خانواده‌اش فرستادند. به زبان‌های کردی، عربی و انگلیسی مسلط بود.
کارنامه مبارزاتیسال ١٩٤٢ در تظاهرات مقابل استانداری اربیل با هدف آزادی وکیل عونی یوسف احمد (١٩٠٨- ١٩٨٨) و دکتر جعفر محمد کریم (١٩١٠-٢٠٠٠) معروف به دکتر جعفر فیلی و حسن طه عبدالعزیز (١٩١٥-١٩٩٩) معروف به حسن کتانی که به دلیل مبارزات کردی توسط استاندار اربیل زندانی شده بودند، شرکت کرد، سال ١٩٤٦ به صفوف حزب پیوست، سال ١٩٤٨ زندانی شد و امتحان دوره نهایی دبیرستان را در زندان داد و قبول شد، سال ١٩٤٨ نماینده کنگره اتحادیه عمومی دانشجویان عراق (کنگره شیران) بود، سال ١٩٤٨ عضو رهبری اتحادیه عمومی دانشجویان عراق (کنگره شیران) بود، سال ١٩٤٩ به دلیل فعالیت سیاسی زندانی شد، سال ١٩٥٣ از اعضای موسس اتحادیه دانشجویان کردستان بود، سال ١٩٥٣ عضو کمیته تدارکات اولین کنگره اتحادیه دانشجویان کردستان بود، سال ١٩٥٣ در اولین کنگره اتحادیه دانشجویان کردستان به عضویت هیئت اجرایی انتخاب شد و پس از مدت کوتاهی به عنوان دبیر اتحادیه دانشجویان کردستان منصوب گردید، سال ١٩٥٣ از اعضای موسس و عضو رهبری اتحادیه جوانان دموکرات کردستان بود، سال ١٩٥٩ به عنوان مسئول کمیته منطقه اربیل وابسته به کمیته شاخه دو حزب دموکرات متحد کردستان منصوب شد.
سال ١٩٥٩ عضو هیئت تدارکات چهارمین کنگره حزب دموکرات کردستان - عراق بود، سال ١٩٥٩ نماینده کنگره چهارم حزب دموکرات کردستان - عراق در شهر بغداد بود، در ١٠ دسامبر ١٩٥٩ به نمایندگی از حزب دموکرات کردستان - عراق در دفتر روزنامه خبات در شهر اربیل به مناسبت بهبودی و ترخیص از بیمارستان زعیم رکن عبدالکریم قاسم (١٩١٤-١٩٦٣) که در یک سوءقصد توسط حزب بعث عربی سوسیالیست مجروح شده بود و پس از بهبودی، سخنرانی برای مردم ایراد کرد، در روزهای ١٥ تا ١٧ اوت ١٩٦٠ نماینده استان اربیل در دومین کنگره اتحادیه معلمان کرد (کنگره دوم شقلاوه) بود، سال ١٩٦٠ توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو علیالبدل کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان کنگره پنجم انتخاب شد، سال ١٩٦٠ دبیر شاخه اربیل اتحادیه معلمان کردستان بود.
منابع:-
تهیه و تنظیم: صلاح رشید، مام جلال دیدار عمر از جوانی تا کاخ ریاست جمهوری، جلد اول، (سلیمانیه - چاپخانه کارو - ٢٠١٧م)، صص ٤٠، ٦٥.
-
سعدی یوسف، ذکری المناضل حیدر محمد امین المرشح للجنة المرکزیة للپارتی، جریده خبات، لسان حال الحزب الدیمقراطی الکردستانی، العدد ٩٣٧، أربیل، الجمعه، ١٣ آب ١٩٩٩م، ص ٧.
-
شوان محمدامین طه خوشناو، اربیل بین سال‌های (١٩٥٨ - ١٩٦٣) پژوهشی در اوضاع سیاسی، (اربیل - چاپخانه روژهلات - ٢٠١٢م)، ص ١٨٦.
-
جمال نبز، خاطرات آن روزهایی که دیگر باز نمی‌گردند، (سلیمانیه - چاپخانه شوان - ٢٠١٧م)، ص ٤١، ٤١٧ - ٤١٨، ٥١٣.
-
مام جلال، خبات از کجا آمد و چگونه ارگان حزب شد؟ و چگونه اداره می‌شد؟، مجله خاک، شماره ٥٥، سال پنجم، سلیمانیه، چاپخانه آفست دلیر، ١٠ ژانویه ٢٠٠٢م، ص ٥.
-
مام جلال، سال کنگره دانشجویان، بخش پنجم، مجله خاک، شماره ١٤، سال دوم، سلیمانیه، چاپخانه آفست دلیر، ١٠ اوت ١٩٩٨م، صص ٦، ٨.
-
الاستاذ حیدر محمد أمین فی ذمة الخلود، جریده خبات (النضال)، لسان حال الحزب الدیمقراطی الکردستانی، العدد ٤١٣، السنة الثانیه، بغداد، الاثنین، ٢٣ کانون الثانی ١٩٦١م، ص ٢.
-
ذکری المناضل حیدر محمدامین المرشح للجنة المرکزیة للپارتی، جریده خبات، لسان حال الحزب الدیمقراطی الکردستانی - الموحد، العدد ٩٣٧، أربیل، الجمعه، ١٣ آب ١٩٩٩م، ص ٧.
-
سامان کریم محمود، اتحادیه دانشجویان کردستان ١٩٥٣ - ١٩٧٥، (کرکوک - انجمن فرهنگی و اجتماعی کرکوک - ٢٠١٠م)، صص ٣٤، ٥٨.
-
سیروان عثمان، تاریخی درخشان و کاروانی بی وقفه، (اربیل - چاپخانه روشنبیر - ٢٠١٤م)، ص ٤١.
-
صدیق جلی‌زاده، چند کلمه‌ای از سر نمک‌شناسی و وفاداری به روح پاک زنده‌یاد حیدر محمد امین، روزنامه برایتی، ارگان حزب دموکرات کردستان - متحد، شماره ١٩٢٢، اربیل، شنبه، ١٦ آوریل ١٩٩٤م، ص ٤.
-
عبدالستار طاهر شریف، تاریخ الحزب الثوری الکردستانی، الطبعه الثانیه، (بغداد - منشورات الثوری - ١٩٧٩م)، ص ١٤٢.
-
عرفان عزیز عزیز، کنگره و کنفرانس‌های اتحادیه دانشجویان کردستان، (اربیل - پروژه نوشتن تاریخ اتحادیه دانشجویان کردستان - چاپخانه روژهلات - ٢٠١٢م)، ص ١٨.
-
درگذشت استاد حیدر محمد امین، روزنامه روژی نوی، شماره ١١، سال اول، سلیمانیه، چاپخانه کامران، فوریه ١٩٦٠م، ص ١٠٠.
-
کنگره پنجم حزب دموکرات کردستان، مجله روژی نوی، شماره سه، سال اول، سلیمانیه، چاپخانه کامران، ژوئن ١٩٦٠م، ص ٥٦.
-
کنگره دوم داخلی آموزگاران کُرد در شقلاوه، (سلیمانیه ـ اتحادیه آموزگاران شعبه سلیمانیه ـ چاپخانه ژین ـ ١٩٦٠م)، ص ١٠٩.
-
در دیداری ویژه، رئیس طالبانی جزئیات تأسیس (ی.ق.ک) را بیان می‌کند، مجله خبات قوتابیان، ارگان اتحادیه دانشجویان کردستان، شماره ١٠٩، اربیل، چاپخانه روکسانا، ژوئن ٢٠١٢م، ص ٩.
-
مام جلال، مبارزی با خصال حمیده، سجایای انسانی، صفات نادر و اخلاقی رفیع، روزنامه الاتحاد، روزنامه مرکزی اتحادیه میهنی کردستان، شماره ٣٨٤، سال هشتم، سلیمانیه، جمعه، ٥ اوت ٢٠٠٠م، ص ٣.
-
مام جلال، به مناسبت گذشت ٤٦ سال از تأسیس اتحادیه دانشجویان کردستان، روزنامه الاتحاد، روزنامه مرکزی اتحادیه میهنی کردستان، شماره ٣٠٦، سال هفتم، سلیمانیه، جمعه، ١٩ فوریه ١٩٩٩م، ص ٥.
-
اسامی اعضای کنگره دوم داخلی آموزگاران کُرد در شقلاوه، مجله هتاو، شماره ١٨٤، سال هفتم، اربیل، چاپخانه کردستان، چهارشنبه، ٣١ اوت ١٩٦٠م، ص ١٩.
-
اسامی آن دسته از آموزگارانی که در کنگره دوم آموزگاران کُرد در شقلاوه در تاریخ ١٥ - ١٧ اوت ١٩٦٠ شرکت کردند، روزنامه دنگی کورد، شماره ١٩، سال اول، بغداد، چاپخانه مهاباد، دوشنبه، ٢٢ اوت ١٩٦٠م، ص ٣.
-
نوزاد فواد رشید، دسته‌ای گل از تاریخ اتحادیه جوانان دموکرات کردستان، جلد دوم، (اربیل ـ دفتر دبیرخانه ـ اتحادیه جوانان دموکرات کردستان ـ چاپخانه ولات ـ ٢٠١٨م)، ص ١٤.