حسن ملا یحیی حسن، در سال ١٩٢١ در روستای دیزو از توابع ناحیه شیروان مَزن در شهرستان مِرگه‌سور در استان اربیل به دنیا آمد، به سه زبان کردی، عربی و روسی مسلط بود، در سال ٢٠٠٣ در شهرستان خبات درگذشت.
کارنامه مبارزاتیدر سال ١٩٣٤ به صفوف نخستین انقلاب بارزان پیوست و در جنگ‌ها شرکت کرد، در ٢٣ مه ١٩٤٧ همراهی ژنرال مصطفی بارزانی را به سوی اتحاد جماهیر شوروی انجام داد و در نبرد «گلی قطور» و نبرد «پل ماکو» مشارکت کرد و پس از سختی و دشواری بسیار، در ١٨ ژوئن ١٩٤٧ از رود ارس که در مرز ایران و اتحاد جماهیر شوروی واقع است، به سوی شوروی عبور کرد.
پس از رسیدن به اتحاد جماهیر شوروی، در ١٩ ژوئن ١٩٤٧ به همراه همه همراهانش در شهر نخجوان در جمهوری آذربایجان به مدت چهل روز در یک مجتمع روباز که با سیم خاردار محصور شده بود، مستقر شدند و توسط گروهی از سربازان نگهبانی می‌شدند و از نظر غذا، پوشاک و تردد همچون اسیران جنگی با آن‌ها رفتار شد. سپس با تصمیم دولت شوروی میان مناطق آغدام، لاچین، آیو‌لاخ و کلبجر در جمهوری آذربایجان توزیع شدند. در ١٠ دسامبر ١٩٤٧ به پادگانی در کنار دریای خزر در باکو پایتخت جمهوری آذربایجان منتقل شدند و در ٢٣ همان ماه به آن‌ها لباس نظامی داده شد و با نظارت افسران جمهوری آذربایجان روزانه هشت ساعت تمرینات نظامی انجام می‌دادند. در همان حال، روزانه به مدت چهار ساعت توسط برخی از همراهانشان که سواد داشتند، دروس آموزش زبان کردی به آن‌ها داده می‌شد.
پس از رفتار بد جعفر باقروف با همراهان، تصمیم گرفته شد کمپ نظامی در ٢٩ اوت ١٩٤٨ از جمهوری آذربایجان به مجتمع چرچوک در نزدیکی تاشکند پایتخت جمهوری ازبکستان منتقل شود و در آنجا نیز به تمرینات نظامی ادامه دادند.
در مارس ١٩٤٩ به همراه همراهانش به صورت دسته‌بندی شده با قطار میان روستاهای اشتراکی (کولخوز) اتحاد جماهیر شوروی توزیع شدند و در مزارع کولخوز (آن زمین‌هایی که مردم از دولت اجاره می‌کردند و سپس سهم دولت را می‌پرداختند) کار می‌کردند.
پس از تلاش بسیار و ارسال چندین نامه توسط ژنرال بارزانی به استالین، سرانجام نامه‌ای به دست استالین می‌رسد که در آن بارزانی درباره مشکلات همراهانش توضیح می‌دهد و او نیز بلافاصله دستور تشکیل کمیته‌ای برای بررسی وضعیت همراهان بارزانی را صادر می‌کند و سرانجام تصمیم کمیته بر این می‌شود که همه آن‌ها در شهر وریویسکی گرد هم آیند، به همین دلیل نامبرده در نوامبر ١٩٥١ به شهر وریویسکی در شوروی می‌رود.
در سال ١٩٥٨ جمهوری عراق به ریاست عبدالکریم قاسم تأسیس شد، نامبرده در ١٦ آوریل ١٩٥٩ به همراه همراهانش با کشتی «گروزیا» از راه بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به کردستان بازگشت.
منابع:- آرشیو هیئت دائره‌المعارف حزب دموکرات کردستان.
- حمید گردی، پوخته‌ی مێژوونامه (خلاصه تاریخ‌نامه)، چاپ اول، (اربیل - موسسه چاپ و نشر آراس - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ٢٠٠٤م).
- شعبان علی شعبان، هه‌ندێك زانیاری سیاسی و مێژوویی (برخی اطلاعات سیاسی و تاریخی)، چاپ سوم، (اربیل - چاپخانه روژهلات - ٢٠١٣م).
- شوکت شیخ یزدین، یۆبیلی زێڕینی پێشمه‌رگه (جوبیلی طلایی پیشمرگه)، (پیرمام - چاپخانه خبات - ١٩٩٦م).
- کاروان محمد مجید، بارزانییه‌كان له مه‌هاباده‌وه بۆ سۆڤێت (بارزانی‌ها از مهاباد تا شوروی)، چاپ اول، (سلیمانیه - چاپخانه په یوند - ٢٠١١م).
- مجله هتاو، شماره ١٥٤، سال ششم، اربیل، چاپخانه کردستان، جمعه، ١٥ آوریل ١٩٥٩.
- در یادداشت فرمانده شهید حه‌سو میرخان ژاژوکی، ٦٢ رۆژ له‌گه‌ڵ بارزانی دا چوونی بارزانییه‌كان بۆ یه‌كێتی سۆڤێت (روزی با بارزانی؛ رفتن بارزانی‌ها به اتحاد جماهیر شوروی)، چاپ اول (اربیل - چاپخانه روشنبیری - ١٩٩٧م).
- مسعود بارزانی، بارزانی و بزوتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كورد ١٩٣١-١٩٥٨ (بارزانی و جنبش آزادی‌خواهی کرد)، (دهوک - چاپخانه خبات - ١٩٩٨م).
- نجف قلی پسیان، له مهابادی خوێناوییه‌وه هه‌تا لێواره‌كانی ئاراس (از مهاباد خونین تا کرانه‌های ارس)، ترجمه شوکت شیخ یزدین، چاپ اول، (پیرمام - جوبیلی طلایی حزب دموکرات کردستان - ١٩٩٦م)