زندگی‌نامه

در سال ١٩٣٠ در روستای ژاژوکی از توابع ناحیه گورتو در شهرستان مێرگه‌سور در استان اربیل متولد شده است، پدرش در جنگ نلوس در شرق کردستان شرکت داشته و در آن جنگ شهید شده است، در اتحاد جماهیر شوروی تحصیل کرده و مدرک انستیتو در رشته کشاورزی دریافت کرده است، در ٣١ ژوئیه ١٩٨٣ در عملیات انفال بارزانی‌ها توسط حکومت عراق در مجتمع دیانا به همراه پسرش که نامش صابر حسن بود و در سال ١٩٦١ متولد شده بود، ناپدید شدند.

کارنامه مبارزاتی

پس از شکست انقلاب دوم بارزان در ١١ اکتبر ١٩٤٥ به شرق کردستان روی آورد، در ٣١ مارس ١٩٤٦ در نیروی بارزانی وابسته به ارتش جمهوری دموکراتیک کردستان در مهاباد پیشمرگه بوده، پس از شکست جمهوری دموکراتیک کردستان در ٣ مارس ١٩٤٧ در جنگ نلوس شرکت کرده است، در تاریخ ٢٤ مارس همان سال در جنگ قارنه در منطقه خانی و در ٢٥ مارس همان سال در جنگ هورس و ههله‌جی شرکت کرده است.

 از آن پیشمرگه‌هایی بوده که در ١٩ آوریل ١٩٤٧ از طریق (خوارکورک و دشت برازگر) از خاک کردستان ترکیه به منطقه شیروان و مزوری بازگشته است.

پس از بازگشتشان، ژنرال مصطفی بارزانی در ٦ مه ١٩٤٧ در روستای ارگوش جلسه‌ای با همراهانش برگزار می‌کند و آنها را در ماندن یا رفتن به سوی اتحاد جماهیر شوروی آزاد می‌گذارد، در آنجا تمامی همراهان تصمیم به ادامه راه و رفتن به سوی اتحاد جماهیر شوروی می‌گیرند، در ٢٣ مه ١٩٤٧ همراه ژنرال مصطفی بارزانی به سوی اتحاد جماهیر شوروی رفته و در جنگ گلی قطور و جنگ پل ماکو شرکت کرده و پس از سختی و خستگی بسیار، در ١٨ ژوئن ١٩٤٧ در رودخانه ارس که در مرز ایران و اتحاد جماهیر شوروی قرار دارد، به سوی شوروی عبور کرده است.

پس از رسیدنشان به اتحاد جماهیر شوروی، در ١٩ ژوئن ١٩٤٧ به همراه تمامی همراهانش در شهر نخجوان جمهوری آذربایجان به مدت چهل روز در یک مجتمع روباز که با سیم خاردار محصور شده بود، جای داده شدند و توسط گروهی سرباز از آنها نگهبانی می‌شد و از لحاظ خوراک و پوشاک و رفت و آمد همانند اسرای جنگی با آنها رفتار شده است. سپس بنا به تصمیم دولت شوروی بر مناطق آق‌دام، لاچین، آغ‌جابدی و کلبجر در جمهوری آذربایجان تقسیم شدند. در ١٠ دسامبر ١٩٤٧ به پادگانی در کنار دریای خزر در باکو پایتخت جمهوری آذربایجان منتقل شده‌اند و در ٢٣ همان ماه لباس نظامی به آنها داده شده و به سرپرستی افسران جمهوری آذربایجان روزانه هشت ساعت آموزش نظامی دیده‌اند. در همان حال روزانه به مدت چهار ساعت توسط برخی از همراهانشان که سواد داشتند، به آنها درس یادگیری زبان کردی داده می‌شده است.

پس از رفتار بد جعفر باقروف با همراهان، تصمیم گرفته می‌شود اردوگاه نظامی در ٢٩ اوت ١٩٤٨ از جمهوری آذربایجان به مجتمع چرچوک در نزدیکی تاشکند پایتخت جمهوری ازبکستان منتقل شود و در آنجا نیز به آموزش نظامی ادامه می‌دهند.

در مارس ١٩٤٩ به همراه همراهانش به صورت گروهی و دسته‌ای با قطار بر روی روستاهای اشتراکی اتحاد جماهیر شوروی تقسیم شدند و در مزارع کلخوزها (زمین‌هایی که مردم از دولت اجاره می‌کردند و بعد سهم دولت را می‌دادند) کار می‌کردند.

پس از تلاشی بسیار و فرستادن چندین نامه توسط ژنرال بارزانی برای استالین، سرانجام نامه‌ای به دست استالین می‌رسد که در آن بارزانی از دردسرهای همراهان خود سخن می‌گوید و او نیز بی‌درنگ دستور تشکیل کمیته‌ای برای بررسی وضعیت همراهان بارزانی را می‌دهد و سرانجام تصمیم کمیته این می‌شود که همه آنها در شهر وریفیسکی گرد هم آیند، بنابراین نامبرده در ماه نوامبر ١٩٥١ به شهر وریفیسکی در شوروی می‌رود.

پس از انقلاب ١٤ ژوئیه ١٩٥٨ در عراق و بازگشت ژنرال مصطفی بارزانی، در ٢٥ فوریه ١٩٥٩ و بنا بر هر دو ماده سوم و هفتم و بند (أ) از ماده دهم و کار کردن به ماده (١١) با استناد به قانون اصلاح شده شماره ١٩ در سال ١٩٥٩، خود و همراهانش مشمول عفو عمومی شده‌اند.

در سال ١٩٥٨ جمهوری عراق به ریاست عبدالکریم قاسم تاسیس می‌شود، نامبرده در ١٦ آوریل ١٩٥٩ به همراه همراهانش با کشتی گروزیا از راه بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به کردستان بازگشته است. 

سال ١٩٦١ در انقلاب ایلول شرکت کرده و در جنگ‌های پل خلان و گوره زی شرکت داشته است.

منابع:
  1. آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان.
  2. حمید گردی، چکیده تاریخ‌نامه، چاپ اول، (اربیل - انتشارات آراس - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ٢٠٠٤ز).
  3. ریکار مزوری، داستان تراژدی‌های بارزانی‌ها، چاپ اول، (اربیل - چاپخانه حاجی هاشم - ٢٠١٣ز).
  4. صالح یوسف صوفی، گاه‌شمار کردستان و جهان، چاپ اول، جلد سوم، (دهوک - چاپخانه استانداری دهوک - ٢٠١٣ز).
  5. عمر فاروقی، سردار دانا زندگی و مبارزات مرحوم ملا مصطفی بارزانی، چاپ دوم، (اربیل - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ٢٠٠٢ز).
  6. عبدالرحمن ملا حبیب ابوبکر، عشیره بارزان در میان ١٩٣١- ١٩٩١، چاپ اول، (اربیل - چاپخانه وزارت فرهنگ - ٢٠٠١ز).
  7. عبدالله غفور، فرهنگ جغرافیای اربیل، (اربیل - انتشارات فرهنگستان کردی - چاپخانه حاجی هاشم - ٢٠١٥ز).
  8. کاروان محمد مجید، بارزانی‌ها از مهاباد تا شوروی، چاپ اول، (سلیمانیه - چاپخانه په‌یوه‌ند - ٢٠١١ز).
  9. مجله هتاو، شماره ١٥٤، سال ششم، اربیل، چاپخانه کردستان، جمعه، ١٥ آوریل ١٩٥٩.
  10. لیث عبدالمحسن جواد الزبیدی، ثورة ١٤ تموز ١٩٥٨ في العراق، (بغداد - دارالرشید للنشر - ١٩٧٩م).
  11. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش رهایی‌بخش کرد ١٩٣١- ١٩٥٨، (دهوک - چاپخانه خه‌بات - ١٩٩٨ز).