زندگی‌نامه

محمد امین محمد علی صالح سلیمان که به حمه امین بگ نیز شناخته می‌شود، در 24 ژوئیه 1924 در شهر سلیمانیه متولد شد. او از خانواده خاندان‌های سلیمانیه است که یکی از قدیمی‌ترین خانواده‌های سلیمانیه محسوب می‌شود. در 25 اکتبر 1948 با درجه نظارت حرفه‌ای در اداره (امور عمومی) به عنوان کارمند موقت استخدام شد و در 27 مارس به عنوان کارمند دائم منصوب گشت.

در سال 1953 در دانشگاه میشیگان آمریکا در رشته مهندسی عمران مدرک کارشناسی ارشد دریافت کرد. در سال 1956 به عنوان مدیر راه و ترابری استان عماره در جنوب عراق منصوب شد، در سال 1959 عضو کمیته اجرایی سندیکای مهندسان عراق بود، در 21 مه 1958 به عنوان مهندس به اداره راه و ترابری استان حله منتقل شد، در 4 اکتبر 1958 به اداره راه و ترابری استان دیالی منتقل شد، در 12 سپتامبر 1961 به اداره اقامت عمومی در شهر بغداد منتقل شد، در 27 اکتبر 1963 استعفای خود را از کار تقدیم کرد، در 26 مارس 1967 با حکم ریاست جمهوری به عنوان مدیرکل ساخت و ساز و سازماندهی مجدد شمال منصوب شد، در نوامبر 1967، او عضو کمیته انتخاب کارمندان وزارت امور شمال بود، در 5 آوریل 1969 درجه او به رئیس مهندسی ارتقا یافت، در 18 اوت 1970 به دستور شورای رهبری انقلاب، مدیرکل وزارت امور شمال در کابینه احمد حسن البکر (1914-1982) شد، در 31 دسامبر 1970 عضو کمیته عالی برنامه‌ریزی ساخت و توسعه کردستان بود، در سال 1972 سرپرستی ساخت 30 هزار خانه در کردستان جنوبی برای خانواده‌های شهدا و پیشمرگان را بر عهده داشت.

در سال 1975 هنگام سفر در یک سانحه رانندگی به شدت مجروح شد، در سال 1975 پس از فروپاشی انقلاب سپتامبر به عنوان پناهنده به ایران مهاجرت کرد، در سال 1977 برای درمان بیماری به لندن رفت، در 9 مه 1979 در بیمارستانی در لندن به دور از خانواده و وطن خود پس از نبردی طولانی با سرطان درگذشت و بنا به وصیت خودش پیکرش را به سلیمانیه بردند و در گورستان گردی سەیوان به خاک سپردند، در 14 سپتامبر 1980 بازنشسته شد، او به زبان‌های کردی، عربی، انگلیسی و فارسی تسلط کامل داشت.

سوابق کاری

در سال 1949 به صفوف حزب دموکرات کردستان (PDK) پیوست، در دوران فعالیت علنی حزب دموکرات کردستان (PDK) در دوره زمامداری عبدالکریم قاسم (1914-1963)، نماینده PDK در سندیکای مهندسان عراق بود، در سال 1963 به صفوف نیروهای پیشمرگه پیوست، در سال 1963 عضو کمیته شعبه پنج شد، در سال 1964 عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان شد کنگره ششم حزب دموکرات کردستان، در سال 1964 عضو شورای رهبری انقلاب در کردستان عراق شد، در سال 1964 عضو دفتر اجرایی شورای رهبری انقلاب در کردستان عراق شد، در اواخر سال 1965 به عنوان عضو دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان (PDK) انتخاب شد، در 15 آوریل 1967 تحت نظارت رئیس مصطفی بارزانی به عنوان عضو دفتر اجرایی شورای رهبری انقلاب در کردستان عراق، در کنفرانس نظامی-سیاسی در کانی سماق (اربیل) شرکت کرد.

در سال 1970 نماینده کنگره هشتم حزب دموکرات کردستان (PDK) بود، در 29 سپتامبر 1971 در روستای حاجی عمران از توابع استان اربیل، در سخنرانی رئیس مصطفی بارزانی (1903-1979) شرکت کرد که پس از تلاش انتحاری دولت عراق برای ترور رئیس مصطفی بارزانی انجام شد، در سال 1972 نمایندگی شعبه پنجم حزب دموکرات کردستان (PDK) را بر عهده گرفت و با پیکر شیخ لطیف حفید از بغداد به سلیمانیه رفت، در سال 1972 رئیس مصطفی بارزانی به نمایندگی از خود هیئتی از دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان (PDK) را به همراه صالح عبدالله نجم‌الدین (1918-1981) معروف به سیدا صالح یوسفی، مهندس نوری صادق علی (1922-1981) معروف به نوری شاوهیس و مهندس علی عبدالله امین به سلیمانیه فرستاد تا در مراسم ترحیم لطیف محمود سعید، که به شیخ لطیف حفید نیز معروف است، معاون اول حزب دموکرات کرد شرکت کنند. 

در سال 1973 کادر کمیته شعبه پنجم حزب دموکرات کردستان (PDK) بود، در 8 آوریل 1973 به عنوان عضوی از انجمن دوستی عراق و شوروی از مسکو بازدید کرد، در 9 آوریل 1973 در مسکو در جشن یک‌سالگی معاهده همکاری عراق و شوروی شرکت کرد و در سفر خود به جمهوری ازبکستان شوروی، از مسئولان بابت مهمان‌نوازی از همرزمان مصطفی بارزانی تشکر کرد، در اوایل سال 1974 برای دومین بار به صفوف نیروهای پیشمرگه پیوست، در سال 1974، با دستور شورای رهبری انقلاب حزب بعث سوسیالیست عربی، توسط مقامات عراقی تمام اموال و دارایی‌های او و خانواده‌اش مصادره شد و به همراه تعدادی دیگر از خانواده‌ها، فرزندان و همسرش در 28 آوریل 1974 به سمت مرز مناطق آزاد شده رانده شدند، در 24 مه 1974 به دلیل پیوستن به صفوف انقلاب سپتامبر توسط شورای رهبری انقلاب از کار برکنار شد، در سال 1974 مسئول کمیته شعبه پنج بود.

منابع:

  1. آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان.

  2. علی شنگالی، مسئله کرد و حزب بعث سوسیالیست عرب، بخش سوم، (دهوک - انتشارات خانی - 2012 میلادی)، صفحه 356، 369.

  3. فواد حمه خورشید، ژنرال شریف پاشا، (بغداد - مؤسسه فرهنگ و نشر کردی - چاپخانه دار الشؤون الثقافه العامه، 2007 )، ص 5-6، 10-11.

  4. حبیب محمد کریم، تاریخ حزب دموکرات کردستان - عراق (ایستگاه‌های اصلی) 1946 - 1993، (دهوک - چاپخانه خبات - 1998 )، ص 92، 104.

  5. شکیب عقراوی، سال‌های تنگنا در کردستان، مهم‌ترین رویدادهای سیاسی و نظامی در کردستان و عراق از 1958 تا 1980، چاپ دوم، (هولیر - چاپخانه مناره - 2007)، ص 157.

  6. شعبان علی شعبان، چند آگاهی سیاسی و تاریخی، چاپ سوم، (هولیر - چاپخانه روژهلات - 2013)، ص. 113-114.

  7. رونوشتی از نوشتار اداره امور عمومی، اداره بازسازی و نوسازی شمال، 10 سپتامبر 1967، ص 1.

  8. عصمت شریف وانلی، کردستان عراق، هویت ملی (پژوهشی در مورد انقلاب 1961)، ترجمه: سعاد محمد خضر، (سلیمانیه - انتشارات ژین - چاپخانه شوان - 2012)، ص 326.

  9. علی شنگالی، مسئله کرد و حزب بعث عربی سوسیالیست، بخش سوم، (دهوک - چاپخانه خانی - 2012)، ص 369.

  10. محسن دیزایی، رویدادهایی که در آن زیسته‌ام، بخش سوم، (هولیر - چاپخانه حاجی هاشم - 2013 میلادی)، ص 175.

  11. محمد ملا قادر، خبات‌نامه تاریخ مختصر پارتی و فرهنگ بارزانی فقید، چاپ 2ام، (هولیر - انتشارات آراس - 2007)، ص. 21، 65.