ئیدریس مستەفا بارزانی، یەکێک لە فەرماندە دیارەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان، و کوڕی سەرۆک مستەفا بارزانی ، دوای بەشداریکردنی لە شۆڕشی ئەیلوول و یاریدەدەری سەرۆک مستەفا بارزانی بۆ کاروباری سەربازی و کۆمەڵایەتی بوو. دۆستەکان دڵخۆش بوون بە دەرکەوتنی ئەم فەرماندەیە و دوژمنان خەمبار بوون.
هەروەها بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی گەلی کورد بە سەرکردایەتی جەنەڕاڵ مستەفا بارزانی فەرماندەی شۆڕشی ئەیلوول دەستی بە دانوستان لەگەڵ حکومەتی عێراق کرد و ڕۆڵی ئیدریس بارزانی مەحاڵ بوو نکۆڵی لێ بکرێت، بۆیە دەبوو دوژمنان ڕێگەیەک بدۆزنەوە بۆ ڕزگاربوون لێی، بۆیە هەر کاتێک ڕێگەیەک دەدۆزنەوە هەوڵیان دەدا لە هەموو ڕێگەیەکەوە چەندین هەوڵ بدەن.
دوای ڕێککەوتنی ١١ی ئادار سەرکردایەتی حزبی بەعس داوایان لە سەرۆک مستەفا بارزانی کرد کە دەیانەوێت کاک ئیدریس بارزانی بکەنە جێگری سەرۆک کۆماری عێراق، بەڵام بارزانی ئەم پێشنیارەی قبوڵ نەکرد، بۆیە ئیدریس بارزانی سەردانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکای کرد و لەگەڵ سەرکردایەتییە باڵاکان کۆبووەوە، لەوانە ڕیچارد هێڵمز سەرۆکی ده‌زگای هه‌واڵگری ئەمریکا، و جێگری وەزیری دەرەوە و بەرگری، هەرچەندە ئەم سەردانە نهێنی بوو بەڵام دیار نییە ئایا ده‌زگای هه‌واڵگری عێراق ئاگادار بوون یان نا، ئەم دوو هەنگاوە بەڵگەن و ڕوونی دەکەنەوە کە ئیدریس بارزانی تەنها ڕۆڵێکی کۆمەڵایەتی و سەربازی نەبووە بەڵکو سیاسەتمەدار-ێکی دیار بووە و پشتی پێ بەستراوە.
هەموو ئەم ڕۆڵ و نازناوانە وای لە ڕژێمی بەعس کرد هەوڵی ڕزگاربوون لە ئیدریس بارزانی و تیرۆرکردنی بدەن، لە ڕۆژی ١ی کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩٧٠ بۆ بەدواداچوون و تاوتوێکردنی چۆنیەتی جێبەجێکردنی ڕێککەوتنی ١١ی ئاداری ١٩٧٠ و بەتایبەتی چارەنووسی پێشمه‌رگه و پێکهێنانی پاسەوانی سنوور لە پێشمه‌رگه-کانی شۆڕشی ئەیلوول، ئیدریس بارزانی سەردانی شاری به‌غدا-ی کرد و لەگەڵ ئەحمەد حەسەن بەکر سەرۆک کۆماری عێراق لەو کاتەدا و سەدام حوسێن جێگری سەرۆک کۆمار لەو کاتەدا کۆبووەوە، بەڵام لە کاتی مانەوەیدا هەوڵی تیرۆرکردنی درا، مەسعود بارزانی لە کتێبی بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی گەلی کورد، ئەم ڕووداوە بەم شێوەیە تۆمار دەکات:
بە مەبەستی جێبەجێکردنی ڕێککەوتنی ١١ی ئادار، بەتایبەتی پێکهێنانی پاسەوانی سنوور، لە ١ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٠ ئیدریس بارزانی بە یاوەری ژمارەیەک لە فەرماندەکانی پێشمه‌رگه لەوانە حەمید بەرواری، سەردانی شاری به‌غدا-یان کرد، و لەگەڵ سەرۆک کۆمار و جێگرانی و بەرپرسان کۆبوونەوە، وابڕیار بوو بۆ ماوەی سێ ڕۆژ لە شاری به‌غدا بمێننەوە، بەڵام نامەیەک لە سەرۆک کۆمارەوە هات بۆ مانەوە بۆ چەند ڕۆژێکی تر، بەڵام شێخ بابۆ ماممان لە حاجی ئۆمەران بوو بە مەبەستی سەردان، دەیویست بگەڕێتەوە بۆ ناوچەی بارزان بەڵام چاوەڕێی گەڕانەوەی ئیدریس بارزانی بوو بۆ ئەوەی بە یاوەری ئەو بگەڕێتەوە بۆ ناوچەی بارزان، لە ڕێکەوتی ٦ی کانوونی یەکەم مامم لێی پرسیم ئایا ئاگاداری وادەی بڕیاری گەڕانەوەی ئیدریس بارزانی؟ ئەگەر دوای سێ ڕۆژ دەگەڕێتەوە چاوەڕێی دەکەم و ئەگەر بۆ کاتێکی زیاتر دەمێنێتەوە، بە تەنیا دەگەڕێمەوە، هەوڵمدا لە ڕێگەی تەلەفۆنەوە لەگەڵ ئیدریس بارزانی قسە بکەم بەڵام بەهۆی خراپی هێڵەکەوە قسەکانیم تێنەگەیشت دواتر پەیوەندیم بە شێخ ڕەزا گوڵانی بەڕێوەبەری پۆلیسی هەولێر کرد و پێم وت هەوڵ بدە پەیوەندی بە ئیدریس بارزانییەوە بکەیت و پێی بڵێ مامم پەلەیەتی بۆ گەڕانەوە بۆ ناوچەی بارزان، ئەگەر لە ماوەی سێ ڕۆژدا دەگەڕێتەوە چاوەڕێت دەکات و ئەگەر نەگەڕایتەوە ئەوا مامم بە تەنیا گەشت دەکات، ویستی خوا بوو شێخ ڕەزا لە قسەکانم تێبگات کە گەڕانەوەی ئیدریس بارزانی پێویستە و دەبێت دەستبەجێ بگەڕێتەوە.
ئیدریس بارزانی ئەو ئۆتۆمبێلەی کە سەرۆک کۆمار پێشکەشی کردبوو لە جۆری مێرسیدس نارد بۆ وەستاکان بۆ چاککردنەوەی هەندێک کەموکوڕییەکەی، بەڵام چاوەڕێی چاککردنەوەکەی نەکرد و بە ئۆتۆمبێلێکی تەکسی گەڕایەوە بۆ شاری هەولێر، بەبێ ئەوەی کەس بە گەڕانەوەکەی بزانێت، دوای نیوەڕۆی ئەو ڕۆژە ئۆتۆمبێلەکەیان لە جۆری مێرسیدس بۆ گێڕایەوە و وابڕیار بوو ڕۆژی دواتر هەریەکە لە حەمید بەرواری و محەمەد عەزیز کە یاوەرییان کردبوو بۆ به‌غدا لەوێ بمێننەوە و بڕیاریاندا دوای نیوەڕۆی ئەو ڕۆژەی ئیدریس بارزانی شاری به‌غدا-ی بەجێهێشت بگەڕێنەوە، لە ڕۆژی ٦ی کانوونی یەکەم هەریەکە لە حەمید بەرواری و محەمەد عەزیز بە ئۆتۆمبێلەکەی مێرسیدس بەرەو نانخواردن چوون، دیارە هەندێک لە بەکرێگیراوان و جاشەکان بە هاوکاری بەڕێوەبەری ئەمنی گشتی نازم کزار پلانێک هەبوو بۆ تیرۆرکردنی ئیدریس بارزانی، من دوور نابینم هەندێک لە فەرماندە عێراقییەکان دەستیان لەم پلانەدا هەبووبێت، تیمی جێبەجێکردنی ئۆپەراسیۆنەکە چەند خاڵێکی کەمینیان بۆ ڕاگرتنی ئۆتۆمبێلەکە دانا و وایان دەزانی ئیدریس بارزانی لە ئۆتۆمبێلەکەدایە، لە کاتژمێر دە ی شەو تەقە لە ئۆتۆمبێلەکە کرا، و وایان دەزانی حەمید بەرواری ئیدریس بارزانییە، چونکە لێکچوونێک لەنێوانیاندا هەبوو، حەمید بەرواری تووشی برینی سەخت بوو و لەسەر کاریگەری ئەو برینانە برینەکە بوو بە نەخۆشی و زۆر ئازاری چەشت، ئۆتۆمبێلەکە بەر زیاتر لە پەنجا فیشەک کەوت، بەڵام محەمەد عەزیز و شۆفێرەکە بە диاریکراوی ڕزگاریان بوو و ڕزگاربوونیان موعجیزە بوو، ناوی شۆفێرەکە حەسەن کاوانی بوو، شۆفێرێکی وریای و خێرا بوو کە بە خێرایی لە شوێنی کەمینەکە دوورکەوتەوە، بەمەش چارەنووسی ئیدریس بارزانی ڕزگاربوون بوو لەم هەوڵە تیرۆریستییەی بۆ تیرۆرکردنی، چونکە بەپێی باوەڕی پلاندانەرانی ئۆپەراسیۆنەکە ئیدریس بارزانی لەو ئۆتۆمبێلەدا بوو کە سەرۆک کۆمار پێشکەشی کردبوو بەڵام لە ڕاستیدا لە هەمان کاتدا ئیدریس بارزانی لە ڕێگادا بوو بەرەو باوەشی نیشتمان بەبێ ئەوەی کەس پێی بزانێت.
هەوڵی تیرۆرکردنی ئیدریس بارزانی شکستی هێنا و تەنها حەمید بەرواری بریندار بوو، حکومەتی عێراق وەک جارەکانی پێشوو، خۆیان لە ڕووداوەکە بێبەری کرد و داوایان لە سەرکردایەتی شۆڕش کرد، زانیارییان پێ بدەن بە مەبەستی دەستگیرکردنی تۆمەتباران و سزادانیان، پارتی دیموکراتی کوردستان لە ڕێگەی لقی پێنجەوە هەموو زانیارییەکانی دەربارەی ڕووداوەکە دایە سەدام حوسێن، سەدام حوسێن نامەیەکی دەستنووسی بۆ سەرۆک مستەفا بارزانی نارد و دڵنیای کردەوە کە ئەوەی ڕوویداوە بەهۆی دژایەتیکردنی ڕێککەوتنی ١١ی ئادار بووە و خەڵکانێک هەن حەز بەم ڕێککەوتنە ناکەن.
ئەو کەسانەی هەوڵی تیرۆرکردنی ئیدریس بارزانییان دا ئاشکرا کران و لە ڕێگەی دادگای شۆڕشەوە سزادران، بەڵام ئەوانەی بڕیاری جێبەجێکردنی تیرۆرەکەیان دابوو بە نهێنی مانەوە تا کودەتای نازم کزار لە ساڵی ١٩٧٣، لەو کاتەدا حکومەتی عێراق دانی بەوەدا نا کە نازم کزار ئەو کەسە بووە کە ئۆپەراسیۆنی تیرۆرەکەی جێبەجێ کردووە.
سەرچاوە:مەسعود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کوردی، بەرگی سێیەم، بەشی دووەم، شۆڕشی ئەیلوول ١٩٦١ - ١٩٧٥، چاپی یەکەم (هەولێر - چاپخانەی وەزارەتی پێشمه‌رگه – ٢٠٠٤)