ژیاننامە

عەلی قاسم خدر محەمەد، کە بە عەلی شنگالی و باوکی سەردار ناسراوە، لە ساڵی ١٩٣٣ لە پارێزگای مووسڵ لەدایک بووە، خاوەنی بڕوانامەی کارەبایە لە پەیمانگای تەکنیکی مووسڵ، لە ساڵی ١٩٥٣ وەک کارمەندی هونەری لە بەشی کارەبای هێڵی ئاسنی مووسڵ کار دەکات، لە ساڵی ١٩٥٥ لە ئۆفیسی هێڵی ئاسنی مووسڵ کار دەکات، لە ساڵی ١٩٥٥ بوو بە ئەندامی یەکێتی کرێکارانی پارتی دیموکراتی کوردستان، لە ساڵی ١٩٥٦، بەهۆی بەشداریکردن لە خۆپیشاندانەکانی دژی هێرشی سێ قۆڵی بەریتانیا، فەرەنسا و ئیسرائیل بۆ سەر کۆماری میسر، لە مووسڵ گیرا و لە کار دەرکرا، لە ساڵی ١٩٥٧ لە شاری مووسڵ لە ناوەندی تەلەفۆن دامەزرا، لە ساڵی ١٩٧٥، پاش تێکچوونی شۆڕشی ئەیلوول، پەڕییەوە بۆ شاینشینی ئێران، لە ١٦ی ئەیلوولی ١٩٧٥ لەگەڵ خێزانەکەی وەک پەنابەر گەیشتە شام، لە کۆماری عەرەبی سووریا، ڕۆژی شەممە ٠٥.٠٩.٢٠٢٠ لە دهۆک کۆچی دوایی کرد، بە کوردی، فارسی و عەرەبی باش دەزانی.

خەباتنامە

عەلی قاسم خدر محەمەد بە نازناوی عەلی شنگالی لە ٢١ی ئاداری ١٩٥٤ وەک بەربژێر لە ناو پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق وەرگیرا، لە ساڵی ١٩٥٥، شەرەفی ئەندامێتی لە ڕیزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان بەدەستهێنا، لە ئایاری ١٩٥٥ بەشداری خۆپیشاندانەکانی مووسڵ دژی ڕژێمی پاشایەتی عێراق دەکات، لە ساڵی ١٩٥٦ بەرپرسی کۆمیتەی ڕێکخستنی کۆمیتەی ناوچەی مووسڵ بوو، لە ساڵی ١٩٥٨ ئەندامی کۆمیتەی ناوچەی مووسڵی کۆمیتەی لقی یەکەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو، لە ساڵی ١٩٥٨ لەگەڵ شاندێکی مووسڵ لە شاری بەغدا مستەفا بارزانی (١٩٠٣-١٩٧٩) بینی کاتێک لە دەرەوە گەڕابووەوە، لە ساڵی ١٩٥٩ بەهۆی دژایەتی ئەوەی پارتی ببێتە پاشکۆی پارتی کۆمۆنیستی عێراق لەلایەن باڵی چەپی پارتییەوە شەش مانگ لە کاری حیزبی دوورخرایەوە، بەڵام، بە بەستنی کۆنفرانسی دووەم لە شاری بەغدا گەڕێنرایەوە، لە ساڵی ١٩٥٩، ئەو بوو بە ئەندامی لق لە کۆمیتەی لقی یەکەم دەستنیشانکرا، لە ساڵی ١٩٦٠، ئەو بوو بە بەرپرسی کۆمیتەی پشکنین و چاودێری لقی یەکەم، ساڵی ١٩٦٠، ئەو بوو بە ئەندامی کۆمیتەی لقی یەک، لە ساڵی ١٩٦٠ لە کۆمەڵەی شەشەم وەک ئەندامی کۆمیتەی لقی یەکەم لە ژێر بەرپرسیاری ساڵح عەبدوڵڵا نەجمەدین (١٩١٨-١٩٨١)، کە بە ساڵح یوسفی ناسراوە، دەستنیشانکرا، لە سەرەتای ساڵی ١٩٦١ لە کۆمیتەی لقی یەکەم بەرپرسی هێڵی نهێنی ڕێکخستنەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو، لە ٩ی ئەیلوولی ١٩٦١ لە مووسڵ لەلایەن هێزە ئەمنییەکانی عێراقەوە گیرا و ئەشکەنجە درا، بۆ لێکۆڵینەوەی زیاتر بۆ شارۆچکەی زاخۆی پارێزگای مووسڵ نێردرا و پاشان بۆ لێکۆڵینەوەی زیاتر بۆ شارۆچکەی دهۆکی پارێزگای مووسڵ نێردرا و بە کەفالەت ئازاد کرا، لە کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩٦٢، پاش ئازادکردنی بە کەفالەت، وەک کارمەندی هونەری لە ئەمیندارێتی بەغدا دامەزرا.

لە ساڵی ١٩٦٢ بەرپرسی هێڵی نهێنی ڕێکخستنەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان لە کۆمیتەی لقی پێنجەم و بەرپرسی بەشی پەیوەندییەکانی کۆمیتەی لقی پێنجەم بوو، لە نیسانی ١٩٦٣ بەهۆی چالاکییە کوردییەکانی لەلایەن دەسەڵاتدارانەوە لە کار دەرکرا.

لە ساڵی ١٩٦٣، پاش گرتنی زۆربەی کارمەندانی کۆمیتەی لقی پێنجەم لەلایەن دەزگای ئاسایشی گشتی عێراق، ئەو وەک بەرپرسی کۆمیتەی لقی پێنجەم دەستنیشانکرا، لە تەممووزی ١٩٦٣ بە هاوکاری هێڵی سەربازی پارتی دیموکراتی کوردستان کۆگای نەوتی دۆرە لەگەڵ هێڵی ئاسن تەقاندەوە هەتا سوپای عێراق چەک و سەربازەکانی خۆی لە تەل محەمەدی نزیک بەغدا بەرەو باشووری کوردستان نەنێرێت، لە ٢٤ی شوباتی ١٩٦٤ وەک نوێنەری مستەفا بارزانی (١٩٠٣-١٩٧٩) لە کووفە سەردانی ڕێبەری گەورەی شیعەکان عەبدولموحسین حەکیم (١٨٨٩-١٩٧٠) کرد، لە ٤ی نیسانی ١٩٦٤ بەشداری کۆبوونەوەیەکی بەرفراوان لە ماوەت بوو و لە ١٠ی نیسانی ١٩٦٤ بە شاندێکەوە بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان سەردانی مستەفا بارزانی کرد، بەڵام بە دەرکردنی ڕاگەیەندراوێکی سەرەتایی مەکتەبی سیاسی، لە هەوڵەکەیان سەرکەوتوو نەبوون و پشتیوانی باڵی سەرۆکیان کرد.

لە سەرەتای حوزەیرانی ١٩٦٤ وەک ئەندامی کۆمیتەی ئامادەکاری کۆنگرەی شەشەمی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا، لە ساڵی ١٩٦٤ لە کۆنگرەی شەشەم وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا، لە ساڵی ١٩٦٤ نوێنەرایەتی دووەم کۆنگرەی گەل (کۆنگرەی قەڵادزێ) کرد، لە ساڵی ١٩٦٤ بوو بە ئەندامی ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش لە کوردستانی عێراق، لە سەرەتای ساڵی ١٩٦٥ وەک بەرپرسی کۆمیتەی لقی چواری پارتی دیموکراتی کوردستان دەستنیشانکرا، لە شوباتی ١٩٦٥ وەک نوێنەری پارتی دیموکراتی کوردستان بەشداری کۆنفرانسی سێیەمی یەکێتی قوتابیانی کوردستان لە قەرەداغ بوو، لە ئابی ساڵی ١٩٦٥ لە کۆمەڵەی کادیرانی شەشەمی کۆمیتەی لقی دووەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو بە بەرپرسی کۆمیتەی لق.

لە ساڵی ١٩٦٥ بوو بە فەرماندەی هێزی سەفین لە سوپای دووەم، لە کۆتایی تشرینی دووەمی ١٩٦٥ فەرماندەیی شەڕی کەپکی گەرووتێ لە چیای سەفین دژی سوپای عێراق دەکات و تێیدا سەرکەوت، لە ٢٧ی تشرینی دووەمی ١٩٦٥ دژی هێرشی لەشکری یەکەمی سوپای عێراق بۆ سەر چیای شەکرۆک لە پارێزگای هەولێر شەڕی کرد و توانی پێش بە هێرشەکە بگرێت، لە کانوونی یەکەمی ١٩٦٥، ئەو وەک ئەندامی مەکتەبی سیاسی و مەکتەبی جێبەجێکاری ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش لە کوردستانی عێراق دەستنیشانکرا.

لە سەرەتای ساڵی 1966دا، بوو بە یەکەم بەرپرسی بەڕێوەبردنی مەکتەبی جێبەجێکار، پریسگە، پاسەوانانی مەکتەبی جێبەجێکار و وەرگرتنی پۆست، لە تشرینی دووەمی 1966دا بەرپرسی ئامادەکارییەکانی کۆنگرەی حەوتەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو لە گوندی گەلالەی پارێزگای هەولێر، لە ساڵی 1966دا لە کۆنگرەی حەوتەمدا وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا، لە ساڵی 1966دا بوو بە بەرپرسی مەکتەبی جێبەجێکاری ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش لە کوردستانی عێراق، لە ساڵی 1966دا وەک ئەندامی مەکتەبی سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا، لە تشرینی دووەمی 1966دا دەستی لە ئەندامێتی مەکتەبی سیاسی کێشایەوە، لە ساڵی 1966دا، ئەو بەرپرسی ڕێکخستنی کۆمیتەی لقی پێنج بوو، لە ئاداری 1967دا، بۆ جاری دووەم بە سەرۆک مەسعود بارزانی نامەیەکی سەرۆک مستەفا بارزانی بۆ ئایەتوڵڵای گەورە عەبدولموحسین حەکیم (1889-1970) لە نەجەف برد، لە 15ی نیسانی 1967دا، لە ژێر چاودێریی سەرۆک مستەفا بارزانی نوێنەری کۆنفڕانسی سەربازی-سیاسیی کانی سماقی هەولێر بوو، لە تشرینی دووەمی 1967دا بە تۆمەتی کوشتنی جەلال تاڵەبانی فەرمانی گرتنی لەلایەن دەزگای هەواڵگری سەربازیی عێراقەوە بۆ دەرچوو، لە شوباتی 1968دا وەک بەرپرسی کۆمیتەی لقی سێی پارتی دیموکراتی کوردستان دامەزرا، لە ساڵی 1968دا بوو بە فەرماندەی هێزی قەرەداغی سوپای سێیەم، لە 13ی تشرینی یەکەمی 1968دا فەرماندەیی هێرشی پێچەوانەی گرووپی ئیبراهیم ئەحمەد و جەلال تاڵەبانی لە چیای سەڵباتووی پارێزگای کەرکووک کرد کە بە شەڕی شەش کاتژمێری ناسراوە، لە ساڵی 1970دا لە کۆنگرەی هەشتەمدا وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا، لە ساڵی 1970دا لە یەکەم کۆبوونەوەی کۆمیتەی ناوەندیدا وەک ئەندامی مەکتەبی سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا، لە کۆتایی ساڵی 1970دا لە گرووپی کادیرانی یازدە بەرپرسی لقی یەکی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو، لە ساڵی 1970دا مامۆستای خولی سێیەمی ڕێکخستنی نهێنی لە قوتابخانەی کادیرانی پارتی دیموکراتی کوردستان لە شاری بەغدا بوو، لە 07.12.1970دا بەشداری لە کردنەوەی ناوەندی یەکێتی ئافرەتانی کوردستان لە شاری بەغدا کرد، لە ساڵی 1971دا مامۆستای خولی سێیەمی قوتابخانەی کادیران بوو لە شاری بەغدا، ڕۆژی دووشەممە 01.02.1971، بەشداری لە ڕێوڕەسمی دەرچوونی قۆناغی سێیەمی کادیرانی پارتی دیموکراتی کوردستان لە بارەگای کۆمیتەی لقی پێنج لە شاری بەغدا کرد، ڕۆژی پێنجشەممە 3ی حوزەیرانی 1971، لە پارێزگای موسڵ پێشوازی لە شاندێکی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی کۆمۆنیستی بولگاریا کرد، لە 16ی ئابی 1971دا بە ناوی کۆمیتەی لقەوە لە ئاهەنگی 25 ساڵەی دامەزراندنی پارتی دیموکراتی کوردستان وتارێکی پێشکەش کرد، لە کۆتایی نیسانی 1972دا، ئەو بە نهێنی نامەیەکی تایبەتی سەرۆک مستەفا بارزانی پێشکەشی حافز ئەسەد، سەرۆک کۆماری عەرەبی سووریا کرد و تێیدا داوای هاوکاری و پشتیوانی کرد، لە 13ی تەمموزی 1972دا بە فەرمانی ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش خانەنشین کرا.

لە نیوەی مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی 1972دا لەسەر فەرمانی سەرۆک مستەفا بارزانی بەشداری کۆنگرەی پارتی دیموکراتی کورد لە سووریا (سەرکردایەتی قۆناغ) لە گوندی داودییەی پارێزگای دهۆک بوو.

لە 17ی حوزەیرانی 1973دا، ئەو نوێنەرایەتی سەرۆک مستەفا بارزانی لە ڕێوڕەسمی بەخاکسپاردنی مەتران ماریۆ ئالێ، ئەندامی ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش لە کوردستانی عێراق کرد، لە 16 تا 19ی ئابی 1973 لە بەرلین بەشداری کردنەوەی کۆنگرەی 16ی کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەوروپا (K.S.S.E) بوو و بە ناوی کۆمیتەی لقی یەکەوە وتارێکی خوێندەوە، لە 18ی ئابی 1973دا، ئەو یاداشتنامەیەکی سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان جەنەڕاڵ مستەفا بارزانی سەبارەت بە یەدەگی گازی ژەهراوی سوپای عێراق پێشکەشی خاچی سووری نێودەوڵەتی لە جنێڤ (سویسرا) کرد، لە نیوەی حوزەیرانی 1973دا، ئەو نوێنەرایەتی سەرۆک مستەفا بارزانی لە ڕێوڕەسمی بەخاکسپاردنی مەتران ئەندراوس تیادۆرس ئەیود بەرواری (1938-1973) لە شاری بەغدا کرد، کە ئەندامی ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش لە کوردستانی عێراق بوو، لە 1ی کانوونی دووەمی 1975، بوو بە بەرپرسی کۆمیتەی لقی پێنج، لە ساڵی 1974دا، لە سەرەتای شەڕی نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و پارتی بەعسی سۆسیالیستی عەرەبی، تێکەڵی ڕیزەکانی هێزی پێشمه‌رگه‌ بوو.

لە 29ی ئاداری 1977دا، کۆمیتەی دامەزرێنەری یەکێتی دیموکراتی کوردستان (YDK) ڕاگەیاند، لە 9ی حوزەیرانی 1977دا دامەزراندنی یەکێتی دیموکراتی کوردستان (YDK) ڕاگەیاند و بوو بە سکرتێری گشتی، لە ساڵی 1978دا هەوڵی چارەسەرکردنی ناکۆکییەکانی نێوان سەرکردایەتی کاتیی پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانیدا، بەڵام سەرکەوتوو نەبوو، لە ساڵی 1979دا لە کۆنگرەی نۆیەمی پارتی دیموکراتی کوردستان لە پارتی دیموکراتی کوردستان دەرکرا و لە 20ی کانوونی دووەمی 1980دا نامەیەکی بۆ سەرۆک مەسعود بارزانی نووسی و ناڕەزایی خۆی دەربڕی، لە ساڵی 1981دا هاوکاری پەروەردەیی بۆ شەڕڤانانی پارتی کرێکارانی کوردستان (PKK) لە کۆماری عەرەبی سووریا کرد، لە ساڵی 1981دا بە مەبەستی هەماهەنگی و ئاڵوگۆڕی بیروڕا لەسەر ڕەوشی باشووری کوردستان سەردانی مەکتەبی سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستان لە گوندی ڕاجانی ڕوژهه‌لاتی کوردستان کرد.

لە ١٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٤ لە تەرابلوس لەگەڵ سەرۆکی کۆماری گەلی لیبیا موعەمەر قەزافی کۆبووەوە، لە ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٦ لە شاری نیویۆرک لەگەڵ بەرپرسانی نەتەوە یەکگرتووەکان کۆبووەوە، لە ١٥ تا ١٧ی ئاداری ١٩٩١ لە ستۆکهۆڵم (سوید) وەک سکرتێری گشتیی یەکێتیی دیموکراتی کوردستان بەشداریی کۆنگرەی نێودەوڵەتیی دۆزی کوردی کرد، لە ساڵی ١٩٩٢ ئەندامی دەستەی ڕاوێژکاری کۆنگرەی ئۆپۆزسیۆنی عێراق (کۆنگرەی مەسیف سەلاحەدین) بوو، لە ٢٦ی ئایاری ١٩٩٢ وەک سکرتێری گشتیی یەکێتیی دیموکراتی کوردستان لەگەڵ یەکێتیی نیشتمانیی عێراق و پارتی نیشتمانیی تورکمان پەیماننامەیەکی هاوکاریی ئیمزا کرد، لە ساڵی ١٩٩٢ بە لیستی یەکگرتن بوو بە کاندیدی پەرلەمانی کوردستان، لە ٩ی حوزەیرانی ١٩٩٣ لە کۆنفرانسی دهۆکی یەکێتیی دیموکراتی کوردستان (YDK) پێشنیاری گەڕانەوە بۆ ناو ڕیزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان (PDK) کرد و یەکێتیی دیموکراتی کوردستان (YDK)ی هەڵوەشاندەوە، لە ساڵی ١٩٩٣ لە کۆنگرەی یازدەهەمدا وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان - یەکگرتوو هەڵبژێردرا. لە نیوەی مانگی ئەیلوولی ١٩٩٥ ئەندامی شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان (PDK) بوو کە سەردانی کۆماری عەرەبیی سووریای کرد.

لە ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٩٦ لەگەڵ سەرۆک مەسعود بارزانی بەشداریی ڕێوڕەسمی دەرچوونی خولی یەکەمی زانکۆی دهۆکی کرد، لە ساڵی ١٩٩٧ بوو بە ڕاوێژکاری سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان (PDK) لەسەر پەیوەندییەکانی عەرەب، لە ١ی ئەیلوولی ١٩٩٨ بە بڕیارنامەیەکی سەرۆک مەسعود بارزانی وەک ڕاوێژکاری سەرۆک بۆ پەیوەندییە عەرەبییەکان دەستنیشانکرا، ڕۆژی یەکشەممە ٢٩ی تشرینی دووەمی ١٩٩٨، لەگەڵ هۆشیار مەحمود محەمەد ناسراو بە هۆشیار زێباری لەلایەن عەبدوڵڵا ئەحمەر جێگری سکرتێری گشتیی پارتی بەعسی سۆسیالیستی عەرەبیی سووریاوە پێشوازییان لێکرا، ڕۆژی چوارشەممە ٠٢.١٢.١٩٩٨ لەگەڵ هۆشیار مەحمود، ناسراو بە هۆشیار زێباری، لە شام لەلایەن جێگری سەرۆکی سووریا عەبدولحەلیم خەددامەوە پێشوازییان لێکرا، ڕۆژی چوارشەممە ٢٤ی شوباتی ١٩٩٩، ئەندامی شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان (PDK)-یەکگرتوو بوو کە بە مەبەستی پێشکەشکردنی سەرەخۆشی بۆ کۆچی دوایی شازادە هاشمی (١٩٩٩) سەردانی عەممانی کردبوو.

لە ساڵی ١٩٩٩ نوێنەری ١٢هەمین کۆنگرەی پارتی دیموکراتی کوردستان (PDK) لە هەولێر بوو، ڕۆژی چوارشەممە ١٣.١٠.١٩٩٩ لە کۆنگرەی ١٢ی پارتی دیموکراتی کوردستان (PDK)دا، لەبەر تێکۆشانی لە شۆڕشی ئەیلوول, شۆڕشی گوڵان، سەرھەڵدانی باشورە کوردستان و قۆناغی سەروەریدا، لەلایەن سەرۆک مەسعود بارزانی بە مەدالیای بارزانیی نەمر خەڵاتکرا، لە ٢٤ی ئاداری ٢٠٠٠ وەک ئەندامی کۆمیتەی بەڕێوەبەری کۆمەڵەی دۆستایەتیی کورد و عەرەب لە هەولێر هەڵبژێردرا، لە ساڵی ٢٠١٠ نوێنەری کۆنگرەی ١٣ی پارتی دیموکراتی کوردستان (PDK) لە هەولێر بوو.

لە بەرهەمەکانی خۆیدا:
  1. بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد: هەڵوێست و بۆچوون - ١٩٩٧.
  2. پەڕاوەکانی ئەرشیفی کوردستان - ٢٠٠٧.
  3. کێشەی کورد و پارتی بەعسی سۆسیالیستی عەرەبی لە عێراق - ٢٠٠٦ - بەشی یەکەم.
  4. کێشەی کورد و پارتی بەعسی سۆسیالیستی عەرەبی لە عێراق - ٢٠٠٩ - بەشی دووەم.
  5. کێشەی کورد و پارتی بەعسی سۆسیالیستی عەرەبی لە عێراق - ٢٠١٢ - بەشی سێیەم.
  6. ڕاستیی کاروانی شۆڕشی ١١ی ئەیلوولی ١٩٦١ - ٢٠١٣.
  7. لاپەڕەکانی سەرچاوەی بیرەوەرییەکانم لە پارتی دیموکراتی کوردستان - ٢٠١٥.
  8. ڕۆشنایی لەسەر ڕاستیی پەیوەندییەکانی پارتی کرێکارانی کوردستان (PKK) لەگەڵ سووریا.
  9. ڕاستی و بەڵگەنامەکانی دەربارەی کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان - ١٩٩٦.
سەرچاوە:
  1. ئەرشیفی دەستەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان.
  2. مەسعود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێیەم، (هەولێر - چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە - ٢٠٠٢)، ل ١٤٤، ٢٥٣.
  3. عەلی شنگالی، پەڕاوەکانی ئەرشیفی کوردستان، (دهۆک - وەشانی سپیرێز - چاپخانەی خانی - ٢٠٠٧).
  4. عەلی شنگالی، کێشەی کورد و پارتی بەعسی سۆسیالیستی عەرەبی لە عێراق - بەشی یەکەم، (هەولێر - چاپخانەی حاجی هاشم - ٢٠٠٦).
  5. عەلی شنگالی، ڕاستیی کاروانی شۆڕشی ١١ی ئەیلوولی ١٩٦١ – ٢٠١٣، دهۆک - چاپخانەی خانی – ٢٠١٣.
  6. عەلی شنگالی، بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد: هەڵوێست و بۆچوون، دهۆک - چاپخانەی خانی – ١٩٩٧.
  7. عەلی شنگالی، ڕاستی و بەڵگەنامەکانی دەربارەی کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان – (بێ شوێن – ٢٠١٣).
  8. عەلی شنگالی، کێشەی کورد و پارتی بەعسی سۆسیالیستی عەرەبی لە عێراق - ٢٠١٢ - بەشی سێیەم، دهۆک - چاپخانەی خانی – ٢٠١٢.
  9. عەلی شنگالی، لاپەڕەکانی سەرچاوەی بیرەوەرییەکانم لە پارتی دیموکراتی کوردستان - دهۆک - چاپخانەی خانی – ٢٠١٥.
  10. حەمید گەوهەری، مەدالیای بارزانی، بەرزترین خەڵاتی ڕێزلێنان، پەرتووکی ٣، (هەولێر - دەزگای خێرخوازیی بارزانی - ٢٠١٩)، ل ١٥-٢٠.
  11. ئەحمەد بانیخێڵانی، بیرەوەرییەکانی من، (ستۆکهۆڵم، ١٩٩٧)، ل ٢٢٣-٢٢٤.
  12. شوان حسێن شینک بالەکی، جەوهەر نامیق سالم ١٩٤٦-٢٠١١ ژیان، خەبات و ڕۆڵی سیاسی، زانکۆی سۆران، فاکەڵتیی وێژە، ٢٠١٦، (تێزی ماستەری بڵاونەکراوە)، ل ٥٥.
  13. سلێمان مستەفا حەسەن، کورد و سەرپێهاتیی یەکەم، (هەولێر – چاپخانەی کارۆ – ٢٠١٧)، ل ٢٨٠.
  14. شەعبان سەعید محەمەد، من و ڕکابەری و شەپۆلەکانی خەم، (دهۆک - چاپخانەی کۆلێژی شەریعە - ٢٠٠٠)، ل ٤٧.
  15. شەکیب ئەتروشی، ساڵانی تەنگانە لە کوردستان، گرنگترین ڕووداوە سیاسی و سەربازییەکان لە کوردستان و عێراق لە ساڵی ١٩٥٨ تا ١٩٨٠، چاپی دووەم، (هەولێر - چاپخانەی منارە - ٢٠٠٧)، ل ١٥٧.
  16. ئیسماعیل شەریف وانلی، کوردستانی عێراق، ناسنامەیەکی نیشتمانی (لێکۆڵینەوەیەک لەسەر شۆڕشی ١٩٦١)، وەرگێڕانی سواد محەمەد خدر، (سلێمانی - دەزگای ژین - چاپخانەی شڤان - ٢٠١٢)، ل ٣١٦.
  17. بڕیاری ئەنجومەنی سەرکردایەتیی شۆڕش ژمارە ١٣١٩، ڕۆژنامەی وەقایعی عێراقی، وەزارەتی ڕاگەیاندنی عێراق، ژمارە ١٩٣٣، شاری به‌غدا، چوارشەممە، ٤ی تشرینی دووەمی ١٩٧٠، لاپەڕە ٢.
  18. لقی دووەم، لقی دووەم لە نیوە سەدەی تێکۆشاندا، (هەولێر - چاپخانەی ئاراس - ٢٠١٠)، ل ٣٩.
  19. ماڵپەڕی لقی یەکەمی پارتی دیموکراتی کوردستان (PDK): www.pdk ـ leqa1.com.
  20. نەجمەدین ئەلیوسفی، شۆڕشی ئەیلوولی شکۆدار، (دهۆک - لقی یەکەمی پارتی دیموکراتی کوردستان - یەکگرتوو چاپخانەی کۆلێژی شەریعە - ١٩٩٥)، لاپەڕە ٢٠، ٢٦، ٣٢.